Májilis depýtaty Ermurat Bápi parlament minberinde sóilegen sózinde qazirgi geosaiasi jaǵdai men jańa Konstitýtsiia jobasynyń mańyzy týraly pikir bildirip, qoǵamǵa úndeý jasady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Depýtat óz sózinde álemdegi saiasi ahýaldyń kúrdelene túskenin atap ótti.
“Jer sharynyń úlken aýqymyn soǵys órti sharpyp, bizge jaqyn Parsy shyǵanaǵy men Taiaý Shyǵys elderi soǵys aimaǵyna ainalǵan kezde men bul sózimdi eldiń erteńi men qaýipsizdigine degen azamattyq jáne saiasatkerlik jaýapkershilikpen, janashyrlyqpen arnaimyn”, - dedi ol.
Depýtat ózin biliktiń nasihatshysy emes, kerisinshe memlekettilik pen táýelsizdiktiń turaqtylyǵyn, el tutastyǵyn saqtaýdy qoldaityn azamat retinde sóilep turǵanyn jetkizdi.
“Biz bir eskerte ketetin jaǵdai bar. Áldekimder aityp júrgendei, men biliktiń nasihatshysy emespin. Men memlekettilik pen memleketshildiktiń, táýelsizdiktiń turaqtylyǵy men eldiń tutastyǵyn saqtaýdyń nasihatshysymyn. Meniń sózim osy turǵyda aitylady”, - dedi Bápi.
Onyń pikirinshe, qazirgi kezeń - álemdik tártip ózgerip, saiasi táýekelder kúsheigen, ekonomikalyq turaqtylyqqa qaýip tóngen kúrdeli ýaqyt. Mundai jaǵdaida Qazaqstan óziniń tańdaǵan baǵytyn saqtap, el qaýipsizdigin qamtamasyz etetin batyl qadamdarǵa barýy tiis.
“Búkil álemnen tynyshtyq ketip, dúnie otqa oranyp jatqanyn kórip otyrmyz. Biz buǵan deiin talai syndarly kezeńnen ótip, birlik pen berekeniń qajettigin tereń túsindik. Qazirgi sát - qatelikti keshirmeitin, parasat pen paiymdy sheshimdi qajet etetin kezeń.
Osyndai aýmaly-tókpeli ýaqytta Qazaqstan ózi tańdaǵan jolynan taimai, el qaýipsizdigi úshin batyl bastamalarǵa bet burýǵa tiis edi. Osy baǵyttaǵy bizdiń, biz úshin eń mańyzdy bastama - jalpyhalyqtyq referendýmǵa usynylǵan jańa Konstitýtsiianyń jobasy”, - dep tolyqtyrdy ol.
Alaida ol qoǵamda bul bastamanyń mánin túsinbei, túrli kúmán keltirip júrgen azamattar bar ekenin de aitty.
“Osy rette birden aitaiyn: jańa Konstitýtsiianyń jobasyn ońdy-soldy, “tise terekke, timese butaqqa” dep synaýshylar eski júieniń diirmenine sý quiyp júrgenin bile me eken? Jalpy, eldiń ishki ishi men syrtyndaǵy naqty realizm men konstrýktivizmnen jurdai synshylyq búgingi jaǵdaida tap-taza popýlizmniń úlgisi bolmaq”, - dep qosty ol.
Ermurat Bápi jańa Konstitýtsiia sýperprezidenttik júieni qaita engizedi degen pikirmen kelispeitinin jetkizdi.
“Iá, Ata zańnyń jobasyndaǵy jekelegen baptarda syrtqy táýekelderdi óz qolymyzben týdyrmas úshin sabyrǵa des berýdiń, saqtyq qajettiliginiń jasalǵanyn jasyrýǵa bolmaidy. Bul jahandyq turaqsyzdyq kúsheigen kezeńde memlekettiń ishki birligin, basqarý tiimdiligin jáne qaýipsizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan saqtyq sharasy edi. Dál osy tusta qoǵamda “jańa Konstitýtsiia prezident sýperprezidenttik júieni qaitadan qalpyna keltiredi” degen qańqý sózder tarap júr.
Joǵary laýazymdy memlekettik tulǵalar senattyń kelisimimen taǵaiyndalatyn burynnan bar protsessýaldyq tártip endigi kezekte bir palataly quryltaidyń quzyretine aýystyrylatyny prezidenttiń quzyretin kúsheitedi degen pikir sanaǵa syimaidy. Bul - negizi joq jańsaq pikir”, - dedi ol.
Onyń aitýynsha, 2022 jylǵy konstitýtsiialyq reformalardan keiin Qazaqstan sýperprezidenttik modelden bas tartyp, bir ret sailanatyn jeti jyldyq klassikalyq prezidenttik júiege kóshken.
“Memlekettik saiasi qyzmettegi týystyq yqpal men múddeler qaqtyǵysy konstitýtsiialyq negizde tolyǵymen joiyldy. Sondyqtan eski júieniń etjaqyn ókili bilikke qaityp keledi degen qaýesettiń eshqandai negizi joq”, - dep túsindirdi ol.
Sondai-aq depýtat jańa Konstitýtsiia jekelegen tulǵalardyń nemese belgili bir toptardyń yqpalyn kúsheitýge emes, bilik tarmaqtarynyń tepe-teńdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵanyn atap ótti.
“Bul jańa Konstitýtsiianyń buljymas qaǵidaty, ózgermes normasyna ainalady. Áldebireýge qurǵaq fraza siiaqty bolyp estiletin “kúshti prezident, yqpaldy parlament, esep beretin úkimet” qaǵidasy basshylyqqa alynyp jatyr. Biraq bul qaǵida bir demde jóńkip jónelmegenin taǵy da jasyrýǵa bolmaidy - kósh júre túzelip kele jatyr”, - dedi ol.
Sóz sońynda Májilis depýtaty qoǵamdy jańa Konstitýtsiiany qoldap, eldiń turaqty ári ádil memleket retinde damýyna úles qosýǵa shaqyrdy.
“Memleket basqarý júiesinde tejeý men tepe-teńdik printsipin bekitken bul naqty strategiialyq qadam damý ústinde. Qazaqstannyń jańa tarihynda bul damý joly keiinnen tarihi sheshim boldy dep baǵalanar kádik.
Qurmetti áriptester, biz jańa Konstitýtsiia arqyly Qazaqstandy turaqty, ádil jáne zamanaýi memleketke ainaldyrýymyz qajet. Biz regreske emes, jasampaz progreske qyzmet eteiik. Biz azamattardyń senimin basty orynǵa qoiyp, birinshi kezekte memleket múddesin…”, - dep túiindedi ol.
