Májilis depýtaty Ermurat Bápı parlament minberinde sóılegen sózinde qazirgi geosaıası jaǵdaı men jańa Konstıtýsıa jobasynyń mańyzy týraly pikir bildirip, qoǵamǵa úndeý jasady, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Depýtat óz sózinde álemdegi saıası ahýaldyń kúrdelene túskenin atap ótti.
“Jer sharynyń úlken aýqymyn soǵys órti sharpyp, bizge jaqyn Parsy shyǵanaǵy men Taıaý Shyǵys elderi soǵys aımaǵyna aınalǵan kezde men bul sózimdi eldiń erteńi men qaýipsizdigine degen azamattyq jáne saıasatkerlik jaýapkershilikpen, janashyrlyqpen arnaımyn”, - dedi ol.
Depýtat ózin bıliktiń nasıhatshysy emes, kerisinshe memlekettilik pen táýelsizdiktiń turaqtylyǵyn, el tutastyǵyn saqtaýdy qoldaıtyn azamat retinde sóılep turǵanyn jetkizdi.
“Biz bir eskerte ketetin jaǵdaı bar. Áldekimder aıtyp júrgendeı, men bıliktiń nasıhatshysy emespin. Men memlekettilik pen memleketshildiktiń, táýelsizdiktiń turaqtylyǵy men eldiń tutastyǵyn saqtaýdyń nasıhatshysymyn. Meniń sózim osy turǵyda aıtylady”, - dedi Bápı.
Onyń pikirinshe, qazirgi kezeń - álemdik tártip ózgerip, saıası táýekelder kúsheıgen, ekonomıkalyq turaqtylyqqa qaýip tóngen kúrdeli ýaqyt. Mundaı jaǵdaıda Qazaqstan óziniń tańdaǵan baǵytyn saqtap, el qaýipsizdigin qamtamasyz etetin batyl qadamdarǵa barýy tıis.
“Búkil álemnen tynyshtyq ketip, dúnıe otqa oranyp jatqanyn kórip otyrmyz. Biz buǵan deıin talaı syndarly kezeńnen ótip, birlik pen berekeniń qajettigin tereń túsindik. Qazirgi sát - qatelikti keshirmeıtin, parasat pen paıymdy sheshimdi qajet etetin kezeń.
Osyndaı aýmaly-tókpeli ýaqytta Qazaqstan ózi tańdaǵan jolynan taımaı, el qaýipsizdigi úshin batyl bastamalarǵa bet burýǵa tıis edi. Osy baǵyttaǵy bizdiń, biz úshin eń mańyzdy bastama - jalpyhalyqtyq referendýmǵa usynylǵan jańa Konstıtýsıanyń jobasy”, - dep tolyqtyrdy ol.
Alaıda ol qoǵamda bul bastamanyń mánin túsinbeı, túrli kúmán keltirip júrgen azamattar bar ekenin de aıtty.
“Osy rette birden aıtaıyn: jańa Konstıtýsıanyń jobasyn ońdy-soldy, “tıse terekke, tımese butaqqa” dep synaýshylar eski júıeniń dıirmenine sý quıyp júrgenin bile me eken? Jalpy, eldiń ishki ishi men syrtyndaǵy naqty realızm men konstrýktıvızmnen jurdaı synshylyq búgingi jaǵdaıda tap-taza popýlızmniń úlgisi bolmaq”, - dep qosty ol.
Ermurat Bápı jańa Konstıtýsıa sýperprezıdenttik júıeni qaıta engizedi degen pikirmen kelispeıtinin jetkizdi.
“Iá, Ata zańnyń jobasyndaǵy jekelegen baptarda syrtqy táýekelderdi óz qolymyzben týdyrmas úshin sabyrǵa des berýdiń, saqtyq qajettiliginiń jasalǵanyn jasyrýǵa bolmaıdy. Bul jahandyq turaqsyzdyq kúsheıgen kezeńde memlekettiń ishki birligin, basqarý tıimdiligin jáne qaýipsizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan saqtyq sharasy edi. Dál osy tusta qoǵamda “jańa Konstıtýsıa prezıdent sýperprezıdenttik júıeni qaıtadan qalpyna keltiredi” degen qańqý sózder tarap júr.
Joǵary laýazymdy memlekettik tulǵalar senattyń kelisimimen taǵaıyndalatyn burynnan bar prosesýaldyq tártip endigi kezekte bir palataly quryltaıdyń quzyretine aýystyrylatyny prezıdenttiń quzyretin kúsheıtedi degen pikir sanaǵa syımaıdy. Bul - negizi joq jańsaq pikir”, - dedi ol.
Onyń aıtýynsha, 2022 jylǵy konstıtýsıalyq reformalardan keıin Qazaqstan sýperprezıdenttik modelden bas tartyp, bir ret saılanatyn jeti jyldyq klasıkalyq prezıdenttik júıege kóshken.
“Memlekettik saıası qyzmettegi týystyq yqpal men múddeler qaqtyǵysy konstıtýsıalyq negizde tolyǵymen joıyldy. Sondyqtan eski júıeniń etjaqyn ókili bılikke qaıtyp keledi degen qaýesettiń eshqandaı negizi joq”, - dep túsindirdi ol.
Sondaı-aq depýtat jańa Konstıtýsıa jekelegen tulǵalardyń nemese belgili bir toptardyń yqpalyn kúsheıtýge emes, bılik tarmaqtarynyń tepe-teńdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵanyn atap ótti.
“Bul jańa Konstıtýsıanyń buljymas qaǵıdaty, ózgermes normasyna aınalady. Áldebireýge qurǵaq fraza sıaqty bolyp estiletin “kúshti prezıdent, yqpaldy parlament, esep beretin úkimet” qaǵıdasy basshylyqqa alynyp jatyr. Biraq bul qaǵıda bir demde jóńkip jónelmegenin taǵy da jasyrýǵa bolmaıdy - kósh júre túzelip kele jatyr”, - dedi ol.
Sóz sońynda Májilis depýtaty qoǵamdy jańa Konstıtýsıany qoldap, eldiń turaqty ári ádil memleket retinde damýyna úles qosýǵa shaqyrdy.
“Memleket basqarý júıesinde tejeý men tepe-teńdik prınsıpin bekitken bul naqty strategıalyq qadam damý ústinde. Qazaqstannyń jańa tarıhynda bul damý joly keıinnen tarıhı sheshim boldy dep baǵalanar kádik.
Qurmetti áriptester, biz jańa Konstıtýsıa arqyly Qazaqstandy turaqty, ádil jáne zamanaýı memleketke aınaldyrýymyz qajet. Biz regreske emes, jasampaz progreske qyzmet eteıik. Biz azamattardyń senimin basty orynǵa qoıyp, birinshi kezekte memleket múddesin…”, - dep túıindedi ol.
