Freedom Inside '26

Marstaǵy kólderdiń tabanynda tirshilik bar ma?

Marstaǵy kólderdiń tabanynda tirshilik bar ma?
Ǵarysh keńistigin zertteýshiler Marstyń betinde kezinde kól bolǵan degen 33 núkteni anyqtap, ol jerden tirshilik belgisin tabýǵa kiristi.

Jerdegi qalyptasqan zańdylyq boiynsha sý bolǵan jerde tirshilik paida bolatyny belgili. Ǵalymdar Marstyń betindegi úlken qazan shuńqyrlardy zerttei kele, kezinde Qyzyl ǵalamsharda sýdyń mol qory bolǵan degen bailam jasaǵanyna biraz jyldyń júzi bolǵan-dy.

Uzaq zerttep-zerdeleýdiń nátijesinde ǵalymdar Qyzyl ǵalamshardaǵy Gellas basseiinder massiviniń soltústik-shyǵys jaǵynynan tirshilik nyshanyn tabýǵa bolatynyn jaiyndaǵy joramaldarmen bólisti.  Olardyń Marstaǵy 33 kóldiń ornyn zerttegen ǵylymi maqalalaryn Astrobiology ǵylymi jýrnalynan oqýǵa bolady.

Zertteý jumystarymen SETI institýty men Eims ǵylymi-zertteý ortalyǵynyń ǵalymdary ainalysqanyn aita ketýimiz kerek. Olar tirshilik izderi tabylyp qalýy múmkin degen ondaǵan qazan shuńqyrdy belgilep qoidy. Eger ǵalymdardyń boljamy anyqtalsa, tek Jerde ǵana tirshilik bar degen paiym ózgeriske ushyraýy múmkin.

[caption id="attachment_39602" align="aligncenter" width="1200"]
Геллас массивінің зерттелген қартасы. Көкшіл аумақтар бұрынғы көлдердің орыны, ал қошқыл көк сызықтар жазық аумақтағы каналдардың сұлбасы.
Геллас массивінің зерттелген қартасы. Көкшіл аумақтар бұрынғы көлдердің орыны, ал қошқыл көк сызықтар жазық аумақтағы каналдардың сұлбасы.
Gellas massiviniń zerttelgen qartasy. Kókshil aýmaqtar burynǵy kólderdiń oryny, al qoshqyl kók syzyqtar jazyq aýmaqtaǵy kanaldardyń sulbasy.[/caption]

Ǵalymdar zertteý barysynda aimaqqa gidrogeografiialyq saraptama júrgizip, árbir nysandy tereń zerttep, kólge quiatyn ózender men aryqtardyń sulbasyn dál tabýǵa kúsh salǵan. Osyndai yjdahatty izdenistiń arqasynda tirshilik kózi saqtalýy múmkin degen 33 aýmaq bilgilenipti. Jańa zertteý Marstyń geologiialyq ereksheliginiń qupiiasyn ashyp qana qoimaidy, sonynmen qatar Qyzyl ǵalamsharda kezinde tirshilik bolyp, bolmaǵanyna qatysty naqty jaýap tabýǵa yqpal etedi.

Mamandar búginde qurǵap qalǵan Marstaǵy kólderdiń tabandarynan biologiialyq málimetter tabylatynan úmitti otyr. Sondyqtan olar Qyzyl ǵalamsharǵa zertteý qurylǵylaryn qondyrǵanda atalǵan aýmaqqa qondyryp, Marsta tirshilik bolyp, bolmaǵanyna zertteý qajet ekenin alǵa tartyp otyr.