Qazirgi tańda Mańǵystaý oblysynda jastardy túrli kásiptik mamandyqtarǵa baýlityn 24 kolledj bar. Onyń 14-i memlekettik kolledjder. Taiaýda Mańǵystaý oblysy ákimniń orynbasary Sholpan Ilmýhanbetova aimaqta Qytai kompaniialarynyń artýyna bailanysty úsh birdei kolledj jastarǵa qytai tilin úirete bastaǵanyn esh qymsynbastan, qatardaǵy jańalyq retinde dúiim jurtqa jariia etti. Bildei oblys ákiminiń orynbasary bul máselege qandaida bir reaktsiia tanytpaýyn qalai túsinýge bolady? Ádette ońyn-solyn ańdap basatyn sheneýnikter mundai máselelerdi jasyryp qalýshy edi. Osylaisha Sholpan hanym qazaq tili, ult múddesi syndy mańyzdy máselelerge bei-jai qaraitynyn baiqatyp aldy. Ákimniń orynbasary aimaqtaǵy kolledjderde bilim alýshy jastardyń 53 paiyzy tehnikalyq baǵytty tańdap, munai-gaz sektorynda jumys isteýdi armandaitynyn alǵa tartty. Sondai-aq, Mańǵystaýda kóptegen kolledjder qosymsha aǵylshyn tilin oqyta bastapty. Al «zamanýi maman» daiarlaýǵa bet burǵan Mańǵystaýdaǵy týrizm, gýmanitarialyq jáne politehnikalyq kolledjder qazaq jastaryna qytai tilin úiretýge kúsh salyp jatqanyn ákimniń orynbasary málimdedi. Osylaisha mańǵystaýlyq jastar arasynda qytai tilin meńgerip, Qytaidyń munai kompaniialaryna jumysqa turý trendke ainalypty. Árine, til bilgenniń aiyby joq . Biraq óz jerimizde turyp, sheteldik kompaniialarǵa qyzmetke (qara jumys degen durys shyǵar) turý úshin jastarymyzdyń bóten eldiń tilin meńgerýge umtylyp jatqany kez kelgen ultjandy azamattyń ashý-yzasyn týǵyzsa kerek. Qazaq jeriniń en bailyǵyna aýyz salǵan sheteldik kompaniialardyń qyzmetkerleri nege qazaq tilin meńgerýge kúsh salmaidy? Investorlardyń aldynda jaltaqtaýdan arlanbaityn, tabanynyń búri joq sheneýnikter turǵanda olarǵa mundai talap qoiý múmkin emes ekenin de túsinesiń. Jergilikti jerdegi atqaminerler men bilim salasyna jaýapty sheneýnikter osyǵan jol bergen soń, jaqsy jumys pen joǵary jalaqyny armandaǵan jastarǵa qalaisha aqyl aitýǵa bolady.
Osylaisha mańǵystaýlyq jastar arasynda qytai tilin meńgerip, Qytaidyń munai kompaniialaryna jumysqa turý trendke ainalypty. Árine, til bilgenniń aiyby joq . Biraq óz jerimizde turyp, sheteldik kompaniialarǵa qyzmetke (qara jumys degen durys shyǵar) turý úshin jastarymyzdyń bóten eldiń tilin meńgerýge umtylyp jatqany kez kelgen ultjandy azamattyń ashý-yzasyn týǵyzsa kerek.
Endi máseleni sýyq aqylmen baiyptap kórsek. Shyntýaityna kelgende kásiptik bilim beretin kolledjderde jastarǵa qytai tilin úiretý múmkin emes. Toǵyzynshy synyptan keiin kolledjge túsken jastar úsh jylda kásiptik mamandyǵyn igerip ketse, sonyń ózi úlken olja. Endi jastardyń basyn qatyryp, qytai tilin úiretýge bet burǵan Mańǵystaýdaǵy kolledjder mamandyǵyn tolyq igermegen jartykesh mamandar daiarlap shyǵaratynyn ishimiz sezip otyr. Kolledjde qytai tilin úiretý aqylǵa syiymsyz is. Tipten sol Mańǵystaýdyń mań dalasynda qytai tilin úiretetin mamannyń tabyla qoiýy da ekitalai. Sonda mundai maqtangershilik investorlarǵa jaǵyný úshin qajet pe? Qytailyq kompaniialardyń jergilikti kolledjderge mundai talap qoimaǵany da anyq. Shamasy bul kolledjderdiń básekege toly myna zamanda stýdent tartyp, qarapaiym halyqtyń aqshasyn qaltaǵa basyp qalý úshin oilap tapqan amaly ekenin baiqaisyń. Al jergilikti bilik oryndary bolsa esh oilanbastan buǵan jol berip otyr. Budan basqa Bilim jáne ǵylym ministrliginiń bilim berý standarttaryna aimaqtaǵy kolledjderdiń pysqyryp ta qaramaitynyn baiqaisyń.
Aýzyńyz jaman demeńiz, bolashaqta hanzýsha eki-úsh aýyz sózdi zorǵa úirengen, jartykesh mamandardy qytailyq kompaniialar esiginen de syǵalatpaityny anyq. Ýniversitet bitirgen jastardy shekesinen shertip turyp tańdap alyp otyrǵan investorlar kolledjdiń túlekterin qaitsin. Osynyń bárin bes saýsaǵyndai biletin sheneýnikterdiń bolmaityn iske bola shala búlinip, shalshyqqa túsýi janymyzǵa batady.
Nurlan JUMAHAN.
