Búgin, 30 shildede Astana qalasynda ǵylym jáne sarapshylar qaýymdastyǵy ókilderiniń qatysýymen kámeletke tolmaǵan azamattarǵa LGBT nasihatynyń yqpaly týraly zertteý qorytyndylaryn talqylaý ótkizildi,- dep habarlaidy Dalanews.kz
Atalǵan zertteý 2024 jylǵy 6 tamyzdaǵy «Biz Qazaqstan Respýblikasynda LGBT-nyń ashyq jáne jasyryn nasihatyna qarsymyz» petitsiiasyn qaraý boiynsha jumys tobynyń sheshiminde kózdelgen QR Parlamentiniń Májilisi depýtattarynyń bastamasy boiynsha ótkizildi.
Zertteý qorytyndylary zertteý taqyryby boiynsha áleýmettanýlyq saýalnamalar men ǵylymi-quqyqtyq taldaý júrgizgen zertteý uiymdary jáne sarapshylar tobymen usynyldy.
Zertteýdi júrgizý jáne onyń qorytyndysy boiynsha esepti daiyndaý jumysy «Órkendeýge járdemdesýdiń Ulttyq qory» QQ úilestirýimen qordyń jeke jáne zertteý uiymdary men sarapshylardan tartylǵan resýrstary esebinen júrgizildi.
Órkendeýge járdemdesýdiń Ulttyq qory – adam quqyqtaryn qorǵaýǵa, demokratiiany nyǵaitýǵa jáne azamattyq qoǵamdy damytýǵa arnalǵan, osy salalarda jobalar men bastamalardyń keń spektrin iske asyratyn, shetelde moiyndalǵan Qazaqstannyń aldyńǵy qatarly quqyqqorǵaýshylary men sarapshylaryn biriktiretin táýelsiz qoǵamdyq uiym.
Talqylaýǵa usynylǵan esepte kámeletke tolmaǵan azamattarǵa syrtqy aqparattyq ortanyń psihologiialyq yqpaly jáne dástúrli emes qatynastardy nasihattaýdyń qoǵamdyq qabyldaýy máseleleri boiynsha qazaqstandyq jáne sheteldik ǵylymi jáne áleýmettanýlyq zertteýleriniń qorytyndylary, sondai-aq halyqaralyq tájiribeni esepke ala otyryp kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy dástúrli emes qatynastardy nasihattaýdy retteýdiń quqyqtyq aspektileri jalpylandyrylǵan.
Sarapshylardyń pikiri boiynsha:
- dástúrli emes jynystyq qatynastar taqyrybymen mazmundy turaqty túrde tutynatyn jasóspirimder jeke genderlik nemese jynystyq sáikestikke qatysty ishki shatasý, mazasyzdyq jáne yńǵaisyzdyq sezimin sezinedi;
- tsifrlyq keńistik jasóspirimder kózqarasynyń qalyptasýyna kúrdeli yqpal etedi, sonyń ishinde jynystyq baǵdar jáne genderlik sáikestikke qatysty taqyryptardy qabyldaýdy qosa;
- aýditoriianyń jastyq jáne psihologiialyq erekshelikterin esepke almai, dástúrli emes jynystyq qatynastar taqyrybyna toly aqparattyq shý jasóspirimder tulǵasynyń qalyptasýynda destrýktivtik faktor bolýy múmkin;
- balalarǵa arnalǵan mýltfilmder, kitaptar men serialdar arqyly dástúrli emes jynystyq qatynastardy simvoldyq zańdastyrý jasóspirimniń turaqtylyq jáne aiqyndyq sezimin buzýy múmkin.
Osylaisha, Respýblikalyq psihikalyq densaýlyq ǵylymi-praktikalyq ortalyǵynyń ókili N.B. Esimovtyń aitýynsha, «jynystyqqa qatysty ideologiialanǵan mazmunmen jasóspirimderdi psihologiialyq shamadan tys júkteý:
- mazasyzdyq pen senimsizdiktiń joǵary deńgeiine;
- emotsionaldy turaqsyzdyq jáne depressiialyq kóńil-kúige;
- sán murattaryna sáikes kelmeitin áleýmettik oqshaýlaný sezimine;
- tulǵaaralyq qarym-qatynas pen ózin-ózi anyqtaýdaǵy qiyndyqtarǵa alyp kelýi múmkin».
Sonymen qatar zertteý barysynda áleýmettik mediada LGBT taqyryby boiynsha birshama jariialanymdar anyqtaldy. Atap aitsaq, zertteý júrgizý kezeńinde atalǵan taqyryp boiynsha 1559 material jariialandy. Buǵan qosa, áleýmettik medianyń tanymal alańdarynda dástúrli emes baǵdar suraqtaryna qatysty, LGBT qundylyqtaryn nasihattaýmen materialdardy jariialaityn blogerler men tutynýshylardyń belsendiligi baiqaldy.
LGBT týraly aqparatty alýdyń qainar kózi boiynsha saýalnamaǵa qatysýshylardyń kóbi atalǵan taqyryp boiynsha málimetti dál osy áleýmettik jelilerden (63,7%) alatynyn habarlady, al dástúrli BAQ – teledidar, radio, baspa basylymdary – ekinshi deńgeide (42,6%) bolyp qalýda.
«Jasóspirimder, sáikestikti qalyptastyrý kezeńinde bola otyryp, media-mazmunǵa sezimtaldyqtyń joǵary deńgeiin kórsetedi, bul mazasyzdyqty, ishki shatasýdy jáne ózin-ózi anyqtaýda qiyndyqtardy týyndatýy múmkin. Jas azamattar úshin dástúrli emes jynystyq qatynastar týraly aqparattyń negizgi kózi áleýmetik jeliler bolyp tabylady, bul tsifrlyq táýeldiliktiń joǵary deńgeiin jáne tekserilmegen nemese ideologiialyq boialǵan aqparat aldyndaǵy osaldyǵyn kórsetedi», - dep esepte aitylady.
Júrgizilgen zertteý boiynsha esep balalardyń quqyqtary men ál-aýqatyn qorǵaýdy qamtamasyz etý jumysynda esepke alý maqsatynda zertteý avtorlarymen ýákiletti organdarǵa jáne QR Parlamentine berildi.
Osy másele boiynsha qoǵamdyq talqylaýlar QR Parlamentiniń qabyrǵasynda a.j. qyrkúiekte jalǵastyrylady dep kútilýde.
