بٷگٸن, 30 شٸلدەدە استانا قالاسىندا عىلىم جەنە ساراپشىلار قاۋىمداستىعى ٶكٸلدەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن كەمەلەتكە تولماعان ازاماتتارعا لگبت ناسيحاتىنىڭ ىقپالى تۋرالى زەرتتەۋ قورىتىندىلارىن تالقىلاۋ ٶتكٸزٸلدٸ,- دەپ حابارلايدى Dalanews.kz
اتالعان زەرتتەۋ 2024 جىلعى 6 تامىزداعى «بٸز قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا لگبت-نىڭ اشىق جەنە جاسىرىن ناسيحاتىنا قارسىمىز» پەتيتسيياسىن قاراۋ بويىنشا جۇمىس توبىنىڭ شەشٸمٸندە كٶزدەلگەن قر پارلامەنتٸنٸڭ مەجٸلٸسٸ دەپۋتاتتارىنىڭ باستاماسى بويىنشا ٶتكٸزٸلدٸ.
زەرتتەۋ قورىتىندىلارى زەرتتەۋ تاقىرىبى بويىنشا ەلەۋمەتتانۋلىق ساۋالنامالار مەن عىلىمي-قۇقىقتىق تالداۋ جٷرگٸزگەن زەرتتەۋ ۇيىمدارى جەنە ساراپشىلار توبىمەن ۇسىنىلدى.
زەرتتەۋدٸ جٷرگٸزۋ جەنە ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەسەپتٸ دايىنداۋ جۇمىسى «ٶركەندەۋگە جەردەمدەسۋدٸڭ ۇلتتىق قورى» قق ٷيلەستٸرۋٸمەن قوردىڭ جەكە جەنە زەرتتەۋ ۇيىمدارى مەن ساراپشىلاردان تارتىلعان رەسۋرستارى ەسەبٸنەن جٷرگٸزٸلدٸ.
ٶركەندەۋگە جەردەمدەسۋدٸڭ ۇلتتىق قورى – ادام قۇقىقتارىن قورعاۋعا, دەموكراتييانى نىعايتۋعا جەنە ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋعا ارنالعان, وسى سالالاردا جوبالار مەن باستامالاردىڭ كەڭ سپەكترٸن ٸسكە اسىراتىن, شەتەلدە مويىندالعان قازاقستاننىڭ الدىڭعى قاتارلى قۇقىققورعاۋشىلارى مەن ساراپشىلارىن بٸرٸكتٸرەتٸن تەۋەلسٸز قوعامدىق ۇيىم.
تالقىلاۋعا ۇسىنىلعان ەسەپتە كەمەلەتكە تولماعان ازاماتتارعا سىرتقى اقپاراتتىق ورتانىڭ پسيحولوگييالىق ىقپالى جەنە دەستٷرلٸ ەمەس قاتىناستاردى ناسيحاتتاۋدىڭ قوعامدىق قابىلداۋى مەسەلەلەرٸ بويىنشا قازاقستاندىق جەنە شەتەلدٸك عىلىمي جەنە ەلەۋمەتتانۋلىق زەرتتەۋلەرٸنٸڭ قورىتىندىلارى, سونداي-اق حالىقارالىق تەجٸريبەنٸ ەسەپكە الا وتىرىپ كەمەلەتكە تولماعاندار اراسىنداعى دەستٷرلٸ ەمەس قاتىناستاردى ناسيحاتتاۋدى رەتتەۋدٸڭ قۇقىقتىق اسپەكتٸلەرٸ جالپىلاندىرىلعان.
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸ بويىنشا:
- دەستٷرلٸ ەمەس جىنىستىق قاتىناستار تاقىرىبىمەن مازمۇندى تۇراقتى تٷردە تۇتىناتىن جاسٶسپٸرٸمدەر جەكە گەندەرلٸك نەمەسە جىنىستىق سەيكەستٸككە قاتىستى ٸشكٸ شاتاسۋ, مازاسىزدىق جەنە ىڭعايسىزدىق سەزٸمٸن سەزٸنەدٸ;
- تسيفرلىق كەڭٸستٸك جاسٶسپٸرٸمدەر كٶزقاراسىنىڭ قالىپتاسۋىنا كٷردەلٸ ىقپال ەتەدٸ, سونىڭ ٸشٸندە جىنىستىق باعدار جەنە گەندەرلٸك سەيكەستٸككە قاتىستى تاقىرىپتاردى قابىلداۋدى قوسا;
- اۋديتورييانىڭ جاستىق جەنە پسيحولوگييالىق ەرەكشەلٸكتەرٸن ەسەپكە الماي, دەستٷرلٸ ەمەس جىنىستىق قاتىناستار تاقىرىبىنا تولى اقپاراتتىق شۋ جاسٶسپٸرٸمدەر تۇلعاسىنىڭ قالىپتاسۋىندا دەسترۋكتيۆتٸك فاكتور بولۋى مٷمكٸن;
- بالالارعا ارنالعان مۋلتفيلمدەر, كٸتاپتار مەن سەريالدار ارقىلى دەستٷرلٸ ەمەس جىنىستىق قاتىناستاردى سيمۆولدىق زاڭداستىرۋ جاسٶسپٸرٸمنٸڭ تۇراقتىلىق جەنە ايقىندىق سەزٸمٸن بۇزۋى مٷمكٸن.
وسىلايشا, رەسپۋبليكالىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ ٶكٸلٸ ن.ب. ەسٸموۆتىڭ ايتۋىنشا, «جىنىستىققا قاتىستى يدەولوگييالانعان مازمۇنمەن جاسٶسپٸرٸمدەردٸ پسيحولوگييالىق شامادان تىس جٷكتەۋ:
- مازاسىزدىق پەن سەنٸمسٸزدٸكتٸڭ جوعارى دەڭگەيٸنە;
- ەموتسيونالدى تۇراقسىزدىق جەنە دەپرەسسييالىق كٶڭٸل-كٷيگە;
- سەن مۇراتتارىنا سەيكەس كەلمەيتٸن ەلەۋمەتتٸك وقشاۋلانۋ سەزٸمٸنە;
- تۇلعاارالىق قارىم-قاتىناس پەن ٶزٸن-ٶزٸ انىقتاۋداعى قيىندىقتارعا الىپ كەلۋٸ مٷمكٸن».
سونىمەن قاتار زەرتتەۋ بارىسىندا ەلەۋمەتتٸك مەديادا لگبت تاقىرىبى بويىنشا بٸرشاما جارييالانىمدار انىقتالدى. اتاپ ايتساق, زەرتتەۋ جٷرگٸزۋ كەزەڭٸندە اتالعان تاقىرىپ بويىنشا 1559 ماتەريال جارييالاندى. بۇعان قوسا, ەلەۋمەتتٸك مەديانىڭ تانىمال الاڭدارىندا دەستٷرلٸ ەمەس باعدار سۇراقتارىنا قاتىستى, لگبت قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتاۋمەن ماتەريالداردى جارييالايتىن بلوگەرلەر مەن تۇتىنۋشىلاردىڭ بەلسەندٸلٸگٸ بايقالدى.
لگبت تۋرالى اقپاراتتى الۋدىڭ قاينار كٶزٸ بويىنشا ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ كٶبٸ اتالعان تاقىرىپ بويىنشا مەلٸمەتتٸ دەل وسى ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەن (63,7%) الاتىنىن حابارلادى, ال دەستٷرلٸ باق – تەلەديدار, راديو, باسپا باسىلىمدارى – ەكٸنشٸ دەڭگەيدە (42,6%) بولىپ قالۋدا.
«جاسٶسپٸرٸمدەر, سەيكەستٸكتٸ قالىپتاستىرۋ كەزەڭٸندە بولا وتىرىپ, مەديا-مازمۇنعا سەزٸمتالدىقتىڭ جوعارى دەڭگەيٸن كٶرسەتەدٸ, بۇل مازاسىزدىقتى, ٸشكٸ شاتاسۋدى جەنە ٶزٸن-ٶزٸ انىقتاۋدا قيىندىقتاردى تۋىنداتۋى مٷمكٸن. جاس ازاماتتار ٷشٸن دەستٷرلٸ ەمەس جىنىستىق قاتىناستار تۋرالى اقپاراتتىڭ نەگٸزگٸ كٶزٸ ەلەۋمەتٸك جەلٸلەر بولىپ تابىلادى, بۇل تسيفرلىق تەۋەلدٸلٸكتٸڭ جوعارى دەڭگەيٸن جەنە تەكسەرٸلمەگەن نەمەسە يدەولوگييالىق بويالعان اقپارات الدىنداعى وسالدىعىن كٶرسەتەدٸ», - دەپ ەسەپتە ايتىلادى.
جٷرگٸزٸلگەن زەرتتەۋ بويىنشا ەسەپ بالالاردىڭ قۇقىقتارى مەن ەل-اۋقاتىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋ جۇمىسىندا ەسەپكە الۋ ماقساتىندا زەرتتەۋ اۆتورلارىمەن ۋەكٸلەتتٸ ورگاندارعا جەنە قر پارلامەنتٸنە بەرٸلدٸ.
وسى مەسەلە بويىنشا قوعامدىق تالقىلاۋلار قر پارلامەنتٸنٸڭ قابىرعاسىندا ا.ج. قىركٷيەكتە جالعاستىرىلادى دەپ كٷتٸلۋدە.
