Kaspıı teńiziniń astymen tartylatyn jańa ınternet kabelin Qytaı kompanıasy júrgizedi. Bul týraly “Qazaqtelekom” basqarma tóraǵasy Baǵdat Mýsın Qytaıdyń Szánsý provınsıasyndaǵy zaýytyna barǵan saparynda málimdedi. Al osy jobaǵa qatysty pikir bildirgen qazaqstandyq saıası sholýshy atalǵan bastama Qazaqstannyń sıfrlyq táýelsizdigin nyǵaıtyp, eldiń halyqaralyq ınternet dálizindegi rólin kúsheıtýi múmkin ekenin aıtty, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Baǵdat Mýsın ne dedi?
“Qazaqtelekom” basqarma tóraǵasy Baǵdat Mýsın Qytaıdyń Szánsý provınsıasyndaǵy zaýytta “Kaspıı TOBJ” jobasyna arnalǵan sýasty kabeliniń óndiris barysymen tanysqan edi. Bul týraly ol áleýmettik jelidegi paraqshasynda jazdy.
Onyń aıtýynsha, atalǵan zaýytta Eýropa men Azıa arasyndaǵy data-trafıkke jańa baǵyt qalyptastyrýǵa arnalǵan 380 shaqyrymdyq brondalǵan optıkalyq kabel óndirilip jatyr.
Baǵdat Mýsın kabel óndirisiniń sońǵy kezeńine jáne FAT-testine qatysqanyn atap ótti.
“Bul – ónimniń barlyq tehnıkalyq talaptarǵa tolyq sáıkes keletinin rastaıtyn asa mańyzdy synaq kezeńi”, - dedi ol.
Sondaı-aq Mýsın mundaı kabeldi óndirý joǵary tehnologıany qajet etetin kúrdeli proses ekenin jetkizdi. Mýsınniń málimetinshe, kabel birneshe qorǵanys qabatynan turady, syrtqy áserlerge tózimdi jáne ár kezeńde joǵary dáldikpen qurastyrylyp, muqıat tekseriledi.
“Mundaı ónim teńiz túbindegi kúrdeli ortada ondaǵan jyl boıy tehnıkalyq qyzmet kórsetýsiz jumys isteýge eseptelgen”, - dep qosty ol.
Budan bólek, Mýsın jobanyń kelesi mańyzdy kezeńi logıstıka bolatynyn alǵa tartty. Onyń aıtýynsha, endi daıyn kabeldi jetkizý úshin úsh iri tral kolonnasy 7 myń shaqyrymnan astam jol júrýi qajet.
Ol sýasty kabelderin tartýmen aınalysatyn halyqaralyq mamandardyń ózi bul operasıany biregeı joba retinde baǵalap otyrǵanyn jetkizdi.
Sarapshy pikiri
Degdar paraqshasynyń sarapshysy 2023 jyly Reseıdiń jahandyq ınternet keńistiginen oqshaýlanýy múmkin degen aqparat taraǵan kezde Qazaqstan úshin balama baılanys arnalarynyń qajettiligi aıqyn sezilgenin atap ótti. Sebebi sol kezeńde Qazaqstan ınternet trafıginiń bir bóligi Reseı ınfraqurylymy arqyly ótip otyrǵan.
"Bul aqparat keńinen talqylanyp, ashyq jazyldy. Qazirgi tańda ózderińiz bilesizder, Reseı aýmaǵynda Telegram shektelip jatyr, Facebook pen Instagram burynnan jabyq, WhatsApp pen YouTube-qa da túrli shekteýler qoıylyp keledi. Jalpy, Reseı aýmaǵynda kóptegen aqparat quraldaryna tosqaýyl jasalǵan", - dedi ol.
Osyǵan baılanysty Qazaqstan men Ázerbaıjan Kaspıı teńiziniń astymen jańa optıkalyq-talshyqty baılanys jelisin tartý týraly sheshim qabyldaǵan.
Sarapshynyń sózinshe, qazirgi tańda joba qarqyndy júzege asyrylyp jatyr.
"Ózderińiz oılańyzdarshy, mundaı iri jobalar ádette birneshe jyl boıy josparlanady. Al bul joba nebári 9–11 aı ishinde eseptelip, búdjeti anyqtalyp, qolǵa alynǵan. Jobanyń jalpy quny shamamen 45 mıllıon dollardy quraıdy.
Keshe Baǵdat Mýsın Qytaıdyń Szánsý qalasyna baryp, teńiz astymen tartylatyn optıkalyq baılanys jelisine arnalǵan kabelmen tanysty. Qytaı tarapy kabeldi daıyndap qoıǵan, qazir ony synaqtan ótkizip jatyr eken.
Keı derekterge súıensek, joba óte joǵary qarqynmen júzege asyrylyp jatyr jáne Qytaı tarapy ony 2026 jyldyń sońyna deıin aıaqtaýdy josparlap otyr", - dep qosty ol.
Sarapshy jańa jeli iske qosylǵan jaǵdaıda Qazaqstan halyqaralyq ınternet dálizderiniń mańyzdy bóligine aınalýy múmkin ekenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, bul joba ınternet jyldamdyǵyn arttyryp qana qoımaı, Qazaqstannyń Eýropa men Azıa arasyndaǵy sıfrlyq tranzıttik hab retindegi rólin kúsheıtedi.
"Aıta ketý kerek, bul kabeldiń tartylýyna Qytaıdyń da qyzyǵýshylyǵy zor. Sebebi qazirgi tańda Qytaıdyń ınternet kabelderi Amerıka men Eýropaǵa muhıt arqyly jetedi. Al Ázerbaıjan arqyly ótetin jańa baǵyt iske qosylsa, jol edáýir qysqarady. Bul degenimiz ınternet jyldamdyǵynyń artýy degen sóz.
Ásirese bırja, saýda jáne óndiris salalary úshin ınternet jyldamdyǵy óte mańyzdy. Jańa kabeldiń ótkizý qabileti sekýndyna 400 terabaıt bolady dep josparlanyp otyr. Bul – óte úlken kórsetkish", - dedi ol.
Sarapshynyń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta qajettilik týyndasa, mundaı kabelder qosymsha tartylýy múmkin.
Ol bul jobany Qazaqstannyń Reseıden sıfrlyq turǵyda táýelsiz bolýyna baǵyttalǵan mańyzdy qadamdardyń biri dep baǵalady.
"Sonymen qatar ózderińiz bilesizder, Qazaqstan aýmaǵyndaǵy keıbir amerıkalyq hostıngter men YouTube, Facebook, Instagram sekildi platformalardyń trafıgi buryn Reseı ınfraqurylymy arqyly baqylaýǵa alynatyn.
Endigi kezekte biz bul táýeldilikten arylyp, sıfrlyq derbestikke qol jetkize bastaımyz”, - dedi sarapshy.
Sondaı-aq ol bolashaqta Qazaqstan atalǵan kabel arqyly dúnıejúzin baılanystyratyn mańyzdy tranzıttik habqa aınalýy múmkin ekenin atap ótti.
"Iaǵnı, jer sharyn saqına tárizdi baılanystyratyn jahandyq ınternet júıesiniń negizgi býyndarynyń biri bolamyz. Ázerbaıjan men Grýzıaǵa da bul baǵyttaǵy áriptestigi úshin alǵys aıtýǵa bolady", - dep túıindedi ol.
