Jasandy intellektti qoldaný áskeri áreketterdi júrgizý shyǵyndaryn qanshalyqty azaitady? Al JI-diń memlekettik qorǵanys júiesine enýiniń keri jaǵy qandai? Bul suraqtarǵa Qazaq Expert Club sarapshysy, qarjyger Venera Janalinanyń pikirleri arqyly jaýap berýge bolady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
«Únemdeýdiń eń aiqyn kózderiniń biri áskeri tehnikany paidalaný men oǵan qyzmet kórsetýge bailanysty.
Tehnikanyń ómirlik tsikli boiyndaǵy paidalaný shyǵyndary keide onyń óz qunymen teń bolýy nemese odan da asyp ketýi múmkin.
Sondyqtan búginde JI qoldanylatyn prediktivti qyzmet kórsetý basty basymdyqqa ainalyp otyr. Algoritmder datchikterden alynǵan derekter men jabdyqtyń tehnikalyq parametrlerin taldap, yqtimal aqaýlardy olar paida bolmai turyp-aq boljai alady.
GAO málimetteri boiynsha, osyndai tehnologiialardy engizý qosalqy bólshekterge jumsalatyn shyǵyndardy 12%-ǵa azaitýǵa múmkindik berdi: AH-64 Apache tikushaqtary úshin - 12%, CH-47 Chinook úshin - 23%, al UH-60 Black Hawk úshin - 16%. Sondai-aq GAO derekterine sáikes, AQSh Teńiz jaiaý áskerleri prediktivti analitika júielerin engizgennen keiin tehnikanyń bos turý ýaqytynyń 32%-ǵa qysqarǵanyn jáne tehnikalyq qyzmet kórsetýge ketetin eńbek shyǵynynyń 69%-ǵa azaiǵanyn tirkegen.
JI «soǵystyń tranzaktsiialyq shyǵyndaryn» da qysqartýǵa múmkindik beredi: barlaý derekterin óńdeý, operatsiialardy josparlaý, bólimshelerdi úilestirý jáne áskeri is-qimyldardy basqarý shyǵyndary azaiady. Bul qymbatqa túsetin qatelikterdiń yqtimaldyǵyn tómendetedi, mysaly aviatsiianyń qaita ushýy, artyq janarmai nemese oq-dári shyǵyny siiaqty jaǵdailardy.
Alaida mundai únemdeýdiń osal tustary da bar. Ásker tsifrlyq júieler men algoritmderge neǵurlym kóp súiengen saiyn, ol bailanys infraqurylymyna, elektr energiiasyna jáne derekter infraqurylymyna soǵurlym táýeldi bola túsedi. Eger qarsylas olardy isten shyǵarsa, saldary óte aýyr bolýy múmkin.
Sonymen qatar taǵy bir qaýip bar - tehnologiia jetkizýshilerine táýeldilik. Eger áskeri qurylymdar belgili bir JI modelin óz júielerine tereń engizse, olar sol modeldi jasaǵan kompaniiaǵa táýeldi bolyp qalady. Mysaly, BAQ-ta talqylanǵan Anthropic kompaniiasynyń Claude modeli tóńiregindegi jaǵdai ázirleýshilerdiń tehnologiiany qoldanýǵa óz shekteýlerin engize alatynyn kórsetti. Áskeri qurylymdar úshin bul táýekel týǵyzady: tsifrlyq quraldy qoldaný memlekettik sheshimmen emes, jeke kompaniianyń ishki saiasaty arqyly shektelýi múmkin.
Ekonomikalyq turǵydan bul aýysý shyǵyndarynyń ósýin bildiredi: modeldi shuǵyl túrde aýystyrý, ony ishki júielerge qaita qosý, qaýipsizdik pen talaptarǵa sáikestigin qaita tekserý, qyzmetkerlerdi qaita oqytý, al kei jaǵdailarda protsesterdi ýaqytsha baiaýlatý qajet bolady. Iaǵni «JI-úneminiń» bir bóligi bir sátte qosymsha shyǵyndar men kidiristerge ainalýy múmkin.
Qorytyndy qarapaiym: JI basqarý men operatsiialarǵa neǵurlym tereń engizilgen saiyn, «bólshekti aýystyrý» soǵurlym qymbat ári aýyr bolady. Sondyqtan tek algoritmderdiń ózi ǵana emes, jetkizýshini jumysty toqtatpai jyldam aýystyrýǵa múmkindik beretin arhitektýra da mańyzdy.
