Freedom Inside '26

Jýrnalisterge artylar júk aýyr

Jýrnalisterge artylar júk aýyr
Qazir álem buryn-sońdy bolmaǵan úlken ózgeristerdi bastan keshirýde. Jahanda geosaiasi ahýal shielenisip, týrbýlenttik kezeńnen qalai shyǵamyz degen másele barsha eldi alańdatýda. Alysqa barmai-aq kórshi elderdegi kúrdeli jaǵdai kópke oi salmai qoimaidy. Onyń ústine, qańtar oqiǵasynan bergi ahýal da qaýip bultynyń tolyq seiilmegenin kórsetýde. Táýelsizdiktiń turaqtylyǵy úshin kóptegen máselege basqasha qaraýdy talap etedi.

Osyndai syrtqy ári ishki jaǵdailar halyq kóńiline alań kirgizgen syn saǵatta Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Ádiletti memleket. Birtutas ult. Berekeli qoǵam» atty Qazaqstan halqyna kezekti joldaýyn buqara asyǵa kútti deýge bolady.

El erteńine senim kúsheitip, bolashaqtyń kókjiekterin kókeige qondyrǵan baǵdarlamalyq qujatqa tatityn Joldaýda kópten beri halyqtyń oiynda júrgen ótkir de ózekti máselelerdiń deni qamtylǵan. Áleýmettik salada buqaranyń basym bóliginiń problemasyn naqty sheshetin qadamdar jasaldy. Qoǵam tarapynan aitylyp jáne de jii talqylanyp júrgen suraqtarǵa da naqty jaýaptar berildi.

Máselen, eń tómengi jalaqy deńgeiin 60 myń teńgeden 70 myń teńgege deiin kóterý týraly sheshim 1,8 million azamattyń tabysyna tikelei áser etedi.

Buǵan qosa, Birikken Arab Ámirlikterinde dúniege kelgen árbir balanyń atyna esep-shoty ashylyp, shikizattan túsken qarjynyń belgili bir bóligi óskeleń urpaqqa aýdarylyp turatyny týraly ańyz ispetti áńgimeni estimegen qazaqstandyq joq bolar. Elimizde de sondai igilikti is jasalady dep otyz jylda oilaýdyń ózi múmkin emestei kórinetin.

Prezident bolsa, balalar jyly aiasynda «Ulttyq qor – balalarǵa» atty erekshe baǵdarlama júzege asyrylatynyn atap ótti.  Iaǵni Ulttyq qordyń jyl saiynǵy investitsiialyq tabysynyń 50 paiyzy balalardyń arnaýly jinaqtaýshy esepshotyna aýdarylmaq. 18 jasqa tolǵanǵa deiin jinaqtalǵan túsimine jastar keiin baspana alyp, bilim alýǵa jumsai alady. Bul Qazaqstan bailyǵynyń shyn mánindegi iesi halyq ekenin, bolashaǵymyz - jastar ekenin kórsetetin úlken  qadamdardyń basy dep baǵamdadym. Endigi másele, Ulttyq qordyń Norvegiia elindegidei tiimdi investitsiialyq túsim tabýy úshin qarjylyq SAÝATTY jumys júrgizý.


Áiel-analardyń zeinetke shyǵý jasyn tómendetý jaiy da qoǵamda jii kóterilip, narazalyqtarǵa sebep bolyp kele jatqan máselelerdiń biri bolatyn. Olardyń zeinet jasyn 2028 jylǵa deiin 61 jas deńgeiinde qaldyrý da durys boldy. Qazirgi kásibi mamandar jetimsizdigi kezeńinde úlken betpurystardy birden jasaý ońai emestigin de kópshilik túsinedi. Bul qadam memleket basshysynyń halyqty alańdatatyn mańyzdy máselelerge qulaq asyp, únemi nazarda ustaitynynyń bir dáleli dese bolady.

Sondai-aq árbir aimaq pen eldi mekende bos jatqan nemese maqsatyna sai igerilmei jatqan jerdi arnaiy komissiianyń qaitaryp alýy kásipkerlerdiń ǵana emes, jalpy ekonomikanyń básekege qabiletin arttyra túsedi. Sot júiesine, qańtar oqiǵasyna, salyq, memlekettik tapsyrys taǵy basqa úlken bastamalar ÁDILETTI QAZAQSTAN qurýdyń negizgi baspaldaqtary ekeni aiqyn.

Respýblika Prezidenti keler jyly eń aldymen, aýyl turǵyndarynyń suranysyn qanaǵattandyrýǵa arnalǵan ulttyq jobany júzege asyrýdy tapsyrdy. Aldaǵy eki jylda jyraqtaǵy aýyldarda meditsinalyq jáne feldsherlik-akýsherlik bólimsheler salynyp, qajetti qural-jabdyqtarmen tolyq qamtamasyz etiledi.  Memleket osylaisha, bir millionnan astam adamnyń alǵashqy meditsinalyq-sanitarlyq kómek alýyna múmkindik týǵyzbaq. Bunyń ózi Prezidenttiń ortalyqtardaǵy ǵana emes, eldiń ár qiyryndaǵy problemalardy jaqsy biletinin, olardy sheshýge tapsyrma bere otyryp shalǵaidaǵy eldi meken turǵyndarynyń da igilikke bólenýine jaǵdai jasap otyrǵanyn naqty kórsetedi.

Sonymen qatar, joldaýda tipti mektep formasyna, sintetikalyq esirtkige qatysty áńgimeniń aitylýy da Prezidenttiń buqaralyq aqparat quraldary jii kóterip júrgen, qoǵam turaqty aityp kele jatqan árbir ótkir máseleni jaýapsyz qaldyrmaýǵa degen maqsaty baiqalady.

Jasyratyny joq, biz kóbinese Joldaýlardy pafosqa toly áńgimeler, bitpeitin strategiialar men alyp ýádeler men joba - josparlardy estip úirenip qalǵanymyz ras.


Al myna joldaý Prezidenttiń tipti árbir balanyń taǵdyryna qatty alańdaitynyn ashyq kórsetti. Sondai-aq máseleniń usaq-túiek bolyp bólinbeitinin, memleket barlyǵyn sheshý kerek ekenin naqty uqtyrdy.

Qurmetti áriptester, bul jerde buqaralyq aqparat quraldary  ádettegidei qur nasihat retinde joldaýdyń mańyzyn joǵaltpai, kerisinshe mánin ashyp, zerdelep, halyqqa adam tilinde naqty túsindirýge kóńil bólse jaqsy bolar edi. Halyqqa qazir qur nasihat emes, el-jurtpen birge talqylaý, aita - jaza otyryp, oi tastaý, túsindirý mindeti tur. Joldaýdyń ár jolynyń astarynda ne jatqanyn, naqty qandai máselelerdi sheshý meńzelip turǵanyn jáne oǵan qandai organdar jaýapty ekenin zerttep, zerdelei otyryp, aqparatty zamanýi tásilderdi qoldana otyryp búgingi kontent tutynýshylardyń psihologiiasyna beiimdep berý kerek. Sonymen qatar, árbir BAQ qoǵamdyq baqylaý missiiasyna jaýapty bolý kerek. Joldaý júktegen mindetterdi iske asyrý qandai deńgeide, kim, qalai, qashan qandai jumystar qolǵa alatyndyǵyna monitoring jasap, baqylap, qadaǵalap otyrýy tiis.

Árbirden soń jýrnalister qaýymy el erteńine degen janashyrlyq pen jaýapkershilikti árqashan aiqyn sezinýi tiis. Jyldar boiǵy qumǵa sińgen qur nasihat jumysynan arylyp,  joldaýdy birlese iske asyrýǵa qatysty jýrnalisterdi de,  halyqty da shaqyryp, jumyldyra alý kerek dep oilaimyn. Osy turǵyda, Bas redaktorlar klýby elimizdiń barlyq BAQ-tarymen birigip jumys isteýge daiyn.

Jalǵan aqparattyń dáýiri júrip jatyr. Aqparat jasaýshy ár adam túrli media arqyly manipýliatsiia jasap, jalǵan aqpar qany jerge tambaityn «taýarǵa» ainaldyratynyn talai kórip kelemiz. 


Qazir jańa media men áleýmettik jeliler qaryshtap damyp, taralyp, aiqaiǵa attan qosyp, jel sózder kóbeiip turǵan kezeń. Sondyqtan  halyqqa túsinikti oi aityp, shyndyqty durys jetkizý arqyly aqparattyq saýattylyǵyn arttyrý da bizdiń negizgi mindetimiz dep oilaimyn. Árine, osyndai tarihi sátte joldan qosylǵan blogerler nemese ózge aqparat daiyndaýshylar emes, naǵyz kásibi jýrnalister jaýapkershilik júgin sezine otyryp bul iske belsendi túrde atsalysýy tiis.

Ólara kezeńde júrgendegidei kúidegi halyqtyń erteńge nyq senimmen ári úkili úmitpen qaraýy kóbine bizdiń kásibi deńgeimiz ben Otan aldyndaǵy jaýapkershiligimizge bailanysty ekenin umytpaiyq. Sonda biz, ádiletti memleket qalyptastyryp, birtutas ultymyzdyń berekeli qoǵamda jasaýyna óz úlesimizdi qosamyz.

Bibigúl JEKSENBAI, Bas redaktorlar klýbynyń prezidenti, Ulttyq quryltai tóraǵasynyń orynbasary