Júkel Hamai: "Biz latyn álipbiimen qaýyshyp jatyrmyz"
Almaty oblysynyń tilderdi damytý jónindegi basqarmasynyń uiytqy bolýymen Til saraiynda ótken «Latyn grafikasyndaǵy jazýdyń tiimdiligi» atty dóńgelek ústelde jańa álipbige qatysty oi-pikirler ortaǵa salyndy.
Basqosýdy aqyn, oblystyq «Jetisý» gazeti bas redaktorynyń orynbasary Núsipbai Ábdirahym ashyp, júrgizdi. Óz sózinde ol Elbasy latyn álipbiine ótý týraly Jarlyqqa qoia otyryp bolashaǵymyzǵa degen úlken ári naqty qadam jasap otyrǵandyǵyn aitty. Sonymen qatar bul ultymyzdyń rýhani kodeksi ekenin jáne bastamanyń máni zor, maqtanarlyq nárse dedi.
Jańa álipbige qatysty ótkizilip otyrǵan basqosý barysynda aqyn, aýdarmashy, Halyqaralyq ádebi syilyǵynyń iegeri Júkel Hamai: «Biz latynǵa jańadan kelip jatqan joqpyz, onymen qaita qaýyshýdamyz. Iaǵni, ótkenimizdi jańǵyrtyp, rýhani jańǵyrý jolyna túsip kelemiz. 1929-1940 jyldary qoldanylǵan latyn qarpine ózgerister engizý arqyly jańa kezeńge aiaq basqaly otyrmyz», – dedi. Bul jaiynda keń aýqymda pikir bildirgen aqyn aǵamyz latyn álipbiine kóshý túrki álemimen qarym-qatynasymyzdy nyǵaityp, dostyǵymyzdy údete túsetinin de aitty.
– Syrtta júrgen baýyrlarymyz bul bastamany qoldap, qýanýda. Endeshe, biz de sol qýanyshqa ortaq bolyp, el bolashaǵy úshin jasalyp jatqan jańalyqty qýattaiyq, – dedi J. Hamai.
Elbasymyz latyn grafikasyna kóshýdiń negizgi nusqasyn bekitti. Endigi jerde talqylaýǵa emes, osy nusqany múmkindiginshe qalai qoldanysqa engizý máselesine tereńnen úńilýimiz qajet dedi jiynǵa qatysýshylar.
Basqosýdyń kezekti sózin aqyn, oblystyq «Jetisý» gazetiniń tilshisi Qajet Andas aldy.
«Ǵalymdar birneshe úlgidegi grafikany tiianaqty talqydan ótkizdi. Nátijesinde kóptegen usynys eskerilip, apostroftar arqyly jasalǵan grafikalyq nusqasy tiimdi dep tabyldy. Ǵalymdarmen bas qosqan Elbasy latyn qarpine negizdelgen qazaq álipbiiniń sońǵy jobasy qyzý talqylanyp, qoǵam tarapynan qoldaý tapqanyn atap ótip, kóp uzamai qazaq tili álipbiin kirillitsadan latyn grafikasyna kóshirý týraly Jarlyqqa qol qoidy.
Jalpy, osy qaripke dúniejúzindegi xalyqtardyń 70 paiyzy kóshkeni belgili. Sol sebepten bul bizge qajet dúnie. Qazirdiń ózinde elimiz álem kóshimen qatar damý ústinde. Halyqaralyq deńgeide EKSPO kórmesin ótkizýimizdiń ózi memleketimizdiń qýattylyǵyn kórsetse, latyn qarpine kóshý sony nyǵaita túsedi» – dedi ol.
«Elbasynyń Jarlyǵyn jáne sheshimin qoldaýshylardyń birimin», – deidi jiynda sóz alǵan ardager ustaz Pármenbek Jumabaiuly. Onyń aitýynsha, qazaq álipbiin latyn qarpine kóshirý der kezinde qabyldanǵan sheshim . Qazaq tili óte bai til, latynǵa kóshý arqyly biz sony kórsete alamyz. Osy jasaǵan qadamnan biz jaqsylyq bolmasa, jamandyq kórmeimiz.
Dóńgelek ústel basynda oblystyq «Jetisý» telearnasynyń tilshisi Muhit Toqtasyn qazaq tiliniń latyn qarpine kóshkenin qos qoldap qoldaitynyn, qazaq tiliniń jazylýy men dybystalý kezinde sózder qoldanysyndaǵy artyq kirme sózderden arylatynyn aitty.
Jiyndy Almaty oblysynyń tilderdi damytý jónindegi basqarmasynyń bólim basshysy Týǵanai Rahymberlina qorytyndylap, latyn grafikasyna qatysty oilaryn ortaǵa salǵan qatysýshylarǵa alǵysyn bildirdi.
