جٷكەل حاماي: "بٸز لاتىن ەلٸپبيٸمەن قاۋىشىپ جاتىرمىز"
الماتى وبلىسىنىڭ تٸلدەردٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ باسقارماسىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن تٸل سارايىندا ٶتكەن «لاتىن گرافيكاسىنداعى جازۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸ» اتتى دٶڭگەلەك ٷستەلدە جاڭا ەلٸپبيگە قاتىستى وي-پٸكٸرلەر ورتاعا سالىندى.
باسقوسۋدى اقىن, وبلىستىق «جەتٸسۋ» گازەتٸ باس رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى نٷسٸپباي ەبدٸراحىم اشىپ, جٷرگٸزدٸ. ٶز سٶزٸندە ول ەلباسى لاتىن ەلٸپبيٸنە ٶتۋ تۋرالى جارلىققا قويا وتىرىپ بولاشاعىمىزعا دەگەن ٷلكەن ەرٸ ناقتى قادام جاساپ وتىرعاندىعىن ايتتى. سونىمەن قاتار بۇل ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني كودەكسٸ ەكەنٸن جەنە باستامانىڭ مەنٸ زور, ماقتانارلىق نەرسە دەدٸ.
جاڭا ەلٸپبيگە قاتىستى ٶتكٸزٸلٸپ وتىرعان باسقوسۋ بارىسىندا اقىن, اۋدارماشى, حالىقارالىق ەدەبي سىيلىعىنىڭ يەگەرٸ جٷكەل حاماي: «بٸز لاتىنعا جاڭادان كەلٸپ جاتقان جوقپىز, ونىمەن قايتا قاۋىشۋدامىز. ياعني, ٶتكەنٸمٸزدٸ جاڭعىرتىپ, رۋحاني جاڭعىرۋ جولىنا تٷسٸپ كەلەمٸز. 1929-1940 جىلدارى قولدانىلعان لاتىن قارپٸنە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ ارقىلى جاڭا كەزەڭگە اياق باسقالى وتىرمىز», – دەدٸ. بۇل جايىندا كەڭ اۋقىمدا پٸكٸر بٸلدٸرگەن اقىن اعامىز لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋ تٷركٸ ەلەمٸمەن قارىم-قاتىناسىمىزدى نىعايتىپ, دوستىعىمىزدى ٷدەتە تٷسەتٸنٸن دە ايتتى.
– سىرتتا جٷرگەن باۋىرلارىمىز بۇل باستامانى قولداپ, قۋانۋدا. ەندەشە, بٸز دە سول قۋانىشقا ورتاق بولىپ, ەل بولاشاعى ٷشٸن جاسالىپ جاتقان جاڭالىقتى قۋاتتايىق, – دەدٸ ج. حاماي.
ەلباسىمىز لاتىن گرافيكاسىنا كٶشۋدٸڭ نەگٸزگٸ نۇسقاسىن بەكٸتتٸ. ەندٸگٸ جەردە تالقىلاۋعا ەمەس, وسى نۇسقانى مٷمكٸندٸگٸنشە قالاي قولدانىسقا ەنگٸزۋ مەسەلەسٸنە تەرەڭنەن ٷڭٸلۋٸمٸز قاجەت دەدٸ جيىنعا قاتىسۋشىلار.
باسقوسۋدىڭ كەزەكتٸ سٶزٸن اقىن, وبلىستىق «جەتٸسۋ» گازەتٸنٸڭ تٸلشٸسٸ قاجەت انداس الدى.
«عالىمدار بٸرنەشە ٷلگٸدەگٸ گرافيكانى تيياناقتى تالقىدان ٶتكٸزدٸ. نەتيجەسٸندە كٶپتەگەن ۇسىنىس ەسكەرٸلٸپ, اپوستروفتار ارقىلى جاسالعان گرافيكالىق نۇسقاسى تيٸمدٸ دەپ تابىلدى. عالىمدارمەن باس قوسقان ەلباسى لاتىن قارپٸنە نەگٸزدەلگەن قازاق ەلٸپبيٸنٸڭ سوڭعى جوباسى قىزۋ تالقىلانىپ, قوعام تاراپىنان قولداۋ تاپقانىن اتاپ ٶتٸپ, كٶپ ۇزاماي قازاق تٸلٸ ەلٸپبيٸن كيريلليتسادان لاتىن گرافيكاسىنا كٶشٸرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى.
جالپى, وسى قارٸپكە دٷنيەجٷزٸندەگٸ xالىقتاردىڭ 70 پايىزى كٶشكەنٸ بەلگٸلٸ. سول سەبەپتەن بۇل بٸزگە قاجەت دٷنيە. قازٸردٸڭ ٶزٸندە ەلٸمٸز ەلەم كٶشٸمەن قاتار دامۋ ٷستٸندە. حالىقارالىق دەڭگەيدە ەكسپو كٶرمەسٸن ٶتكٸزۋٸمٸزدٸڭ ٶزٸ مەملەكەتٸمٸزدٸڭ قۋاتتىلىعىن كٶرسەتسە, لاتىن قارپٸنە كٶشۋ سونى نىعايتا تٷسەدٸ» – دەدٸ ول.
«ەلباسىنىڭ جارلىعىن جەنە شەشٸمٸن قولداۋشىلاردىڭ بٸرٸمٸن», – دەيدٸ جيىندا سٶز العان ارداگەر ۇستاز پەرمەنبەك جۇمابايۇلى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاق ەلٸپبيٸن لاتىن قارپٸنە كٶشٸرۋ دەر كەزٸندە قابىلدانعان شەشٸم . قازاق تٸلٸ ٶتە باي تٸل, لاتىنعا كٶشۋ ارقىلى بٸز سونى كٶرسەتە الامىز. وسى جاساعان قادامنان بٸز جاقسىلىق بولماسا, جاماندىق كٶرمەيمٸز.
دٶڭگەلەك ٷستەل باسىندا وبلىستىق «جەتٸسۋ» تەلەارناسىنىڭ تٸلشٸسٸ مۇحيت توقتاسىن قازاق تٸلٸنٸڭ لاتىن قارپٸنە كٶشكەنٸن قوس قولداپ قولدايتىنىن, قازاق تٸلٸنٸڭ جازىلۋى مەن دىبىستالۋ كەزٸندە سٶزدەر قولدانىسىنداعى ارتىق كٸرمە سٶزدەردەن ارىلاتىنىن ايتتى.
جيىندى الماتى وبلىسىنىڭ تٸلدەردٸ دامىتۋ جٶنٸندەگٸ باسقارماسىنىڭ بٶلٸم باسشىسى تۋعاناي راحىمبەرلينا قورىتىندىلاپ, لاتىن گرافيكاسىنا قاتىستى ويلارىن ورتاعا سالعان قاتىسۋشىلارعا العىسىن بٸلدٸردٸ.
