Ekolog, elimizdegi jel energiiasynyń potentsialyn zerdeleýmen ainalysatyn sarapshy Álbina Ássenovanyń aitýynsha, Qazaqstannyń ekologiialyq taza energiia kózderine kóshetin barlyq múmkindigi bar.
"Elimizde jel qýatyn molynan paidalanýǵa bolatyn 42 oryndy anyqtadyq. Bul jerlerde jyl ony eki ai jel soǵyp turady, onyń jyldamdyǵy da qýat óndirýge jetkilikti. Jel energiiasyn óndirýge elimizdiń ońtústik óńirleri qolaily. Ońtústik óńirlerdiń qýat kózinen tapshylyq kórip otyrǵany da jasyryn emes. Jel elektrstantsiialaryn Jońǵar Alataýy, Saryjazda, Júzimdikte jáne Tarazda kóptep ornalastyrýǵa bolar edi.
Qalypty jer deńgeiinen 50 metr biiktikte turǵan taýly-qyratty óńirlerde jel energiiasynan molynan óndiretin múmkindik bar", – deidi ol.
Sarapshynyń atap ótkenindei, kópshilik jel stansylaryn kez-kelgen jerde ornalastyrýǵa bolaryna senimdi. Negizinde, onyń ekologiialyq aspektilerinen bólek, ekonomikalyq tiimdiligine de nazar aýdarý qajet.
40 mlrd tonna kómir qory jáne barlanǵan 40 mlrd barrel munai qory bar Qazaqstannyń "jasyl ekonomikaǵa" kóshýi aitarlyqtai ýaqyt alatyn protsess. Eldiń jaǵdaiy túzelip, turmysy ońalǵan saiyn elektr qýatyna da suranys ta artady.
Sarapshynyń málimetinshe 2030 jylǵa qarai Qazaqstandaǵy energiia suranysy 180 TVt-ǵa jetýi múmkin múmkin. Elimizdegi elektr energiiasynyń 85 paiyzyn soltústik óńirlerdegi (Pavlodar men Qaraǵandy) óndiristik keshender óndiredi.
"Pavlodar men Qaraǵandydaǵy kómir elektrostantsiialary qorshaǵan ortany ýlap, tabiǵat ananyń tynysyn taryltýda. Qazaqstannyń jańartylatyn energiia kózderin kóshetin múmkindigi mol. Elimizdegi jeldiń ortasha jyldamdyǵy sekýndyna 6 metrdi quraidy, bul qýat óndirýge jetkilikti mólsher.
Úkimet jeldiń potentsialyn paidalaný keregin endi-endi túsine bastady. Sodan bolar sońǵy jyldary "jasyl ekonomikanyń" úlesi ósip keledi. 2018 jyly Qazaqstandaǵy jel stansylary saǵatyna 300 Mvt qýat óndirgen, bul 2013 jylǵy kórsetkishten 100 ese kóp.
Dese de, Qazaqstannyń energetikalyq balansyndaǵy jańartylatyn energiianyń úlesi mardymsyz, 1 paiyzǵa da jetpeidi. Jeldiń áleýetin tolyq paidalana almai otyrmyz.
Jyl saiyn elimizdiń kómir stansylary qorshaǵan ortaǵa 275 mln tonna ziiandy qaldyqtar bóledi.
Jel - Qazaqstandy energetika salasyndaǵy daǵdarystan qutqaratyn qýat kózi.
Mundai stansylardy jerden 50 nemese 100 metrde biiktiktegi taýly jerlerde ornalastyrý qajet. Jeldiń jyldamdyǵy sekýndyna 6-7 metrge jetetin aimaqtar elimizde kóptep kezdesedi. Sonyń biri – Jońǵar Alataýy. Munda jeldiń jyldamdyǵy sekýndyna 25 metrge deiin jetedi. Bul ólkede kúz ben qys kezinde jeldiń jyldamdyǵy joiqyn bolady", – deidi Álbina Ássenova.
Onyń pikirinshe, budan bólek Qordai, Saryjaz, Taraz, Jarkent, Júzimdik, Shilik jáne Jambyl oblysyndaǵy Aqbaqai aýylyna jel stansylaryn kóptep ornalastyrýǵa bolady.
"Jońǵar Alataýyna jel stansylaryn ornatar bolsaq saǵatyna 4400 Kvt elektr qýatyn óndirer edik. Tutastai alǵanda Jońǵar Alataýynyń potentsialy jylyna 280 GVt-ny quraidy", – deidi ol.
