Qazaqstanda jol qozǵalysyna qatysty normalar men zańdar jii ózgeriske ushyraitynyn aityp júrmiz. Alaida Ishki ister ministrligine qarasty bul salada reformalar óz tiimdiligin kórsetip otyr ma?
Jol júrý erejelerine jaqynda taǵy ózgerister endi. Túzetýler 10 qarashada maquldanyp, 23 qarashadan bastap qoldanyla bastady. Dalanews. kz pen “Qala men dala” gazeti sarapshylarmen osy taqyrypty talqylady. Avtosarapshy Aleksei Alekseev burynǵy jol politsiiasy qyzmetin qaitarý kerek deidi. Taǵy bir maman, Qazaqstandaǵy tuńǵysh elektrokardy qurastyrǵan Tair Balbaev eldegi jol erejesine qatysty reformalar oń nátije bere bastady dep sanaidy.
Eldi mekenderde júk kólikteri úshin jyldamdyq 50 kilometr saǵatqa deiin shekteldi. Bul shekteý tek jyldam júrýge arnaiy ruqsat beretin — mysaly, 80–90 kilometr saǵat — jol belgileri bar ýchaskelerge qoldanylmaidy. Mundai shara jaiaý júrginshiler qatysatyn ólim-jitimdi jol-kólik oqiǵalaryn azaitýǵa baǵyttalǵan.
Kóriný nasharlaǵan jaǵdaida — tuman, boran, qarly burqasyn, nóser jańbyr kezinde — kolonnamen júrý erejeleri naqtylandy. Endi politsiia men júrgizýshilerdiń mindetteri egjei-tegjeili belgilendi.
Kolonna quramynda qaita qurýǵa, basyp ozýǵa jáne óz betimen toqtaýǵa tyiym salynady. Eger kolonnada 10-nan astam avtomobil bolsa, ony eki patrýldik avtokólik mindetti túrde súiemeldeýi tiis.
M2 jáne M3 sanatyndaǵy avtobýstarǵa qarapaiym avtobýstarǵa aialdamalarda ǵana jolaýshylardy túsirýge jáne otyrǵyzýǵa ruqsat etildi.
Jol paraqtaryn elektrondy formatta qoldanýǵa ruqsat berildi. Sondai-aq barlyq syzbalar, jol belgileri men tańbalar kórnekiligin arttyrý úshin tsifrlandyryldy.
Sarapshy Aleksei Alekseevtiń aitýynsha, JJE-de aýyz toltyryp aitarlyqtai ózgerister joq.
"Meniń paiymdaýymsha kez kelgen ózgeris jol júrý erejesi men adamdardyń qaýipsizdigine jumys isteýi tiis. Ne ózgerdi? Júk kólikterine eldimekende jyldamdyqty saǵatyna 50 shaqyrymnan asyrmaý kerek. Biraq olar muny saqtai ma? Ony qalai anyqtaidy? Bizde kameralar mysaly 60-71 arasyndaǵy jyldamdyqqa eseptelgen, durys pa? Al júk kólikterine taǵy da basqa beinekameralary qoiyla ma sonda", - deidi ol.
Sonymen qatar sarapshy júk kólikteri men avtobýstardyń jyldamdyǵyn baqylaý máselesine toqtaldy.
“Júk kólikteri arnaiy bazaǵa engizile me? Miǵa qonymsyz. Bul suraqqa “Sergek” jaýap beretin shyǵar. Al patrýldik politsiia olardy qandai jaǵdaida anyqtaýy múmkin? Almatyda Saiyn, ál-Farabi, Shyǵys ainalma jolynda júk kólikteri qatty jyldamdyqpen ketip bara jatady. Solardy ustaýy múmkin. Boldy. Sol siiaqty qalada júk kólikterinen bólek avtobýstarǵa da jyldamdyqty shekteý kerek. Olar da qatty júredi”,- deidi jańa erejelerge qatysty Alekseev.
Basty ózgeris– politsiia patrýliniń jol jieginde turyp, kólikterdi toqtatýyna qatysty talqylaý júrip jatyr. Negizi mundai quqyqtan politsiia buryn da tolyq shettetilmegen edi. Olar osy kúnge deiin ál-Farabi, qalaǵa kire beristerde turyp, onsyz da toqtata beretin. Endi muny resmi túrde engizip, zańdastyryp berip otyr, degendi aitady.
Men óz basym elge jol politsiiasy degen qyzmetti qaitarý kerek. Joldaǵy beiberekettik artyp barady. Buryn kásibi jol inspektorlary daiarlanatyn jáne olar óz qyzmetin tiisti deńgeide atqara alatyn edi. Jol júrý qaýipsizdigi men onyń aldyn alý rettelgen-di. Ony atqaratyn jol inspektorlary bolatyn. Al qazirgi qosylyp ketken patrýldik qyzmettiń jumysy múldem bólek bolatyn, deidi avtosarapshy
“Jol belgileri, jol infraqurylymyn jaqsy túsinetin mamandar men politsiia qyzmetkerleri sirep barady. Bul azamattardyń qarsylyǵy men túrli teketiresterge soqtyryp otyr. Sondyqtan problema óte kóp. Al jezldi patrýl qyzmetkerlerine qaitaryp berdi. Bul jol politsiiasyna kerek. Al patrýl men jol politsiiany burynǵydai qaitadan eki qurylym jasamai, reforma tiimdiligin kórsetpeidi. Politsiia uryny ustai ma, jol júrý qozǵalysyn qadaǵalai ma? Qaida júgiredi? Bardak bop ketti”,- dep oi túiindeidi Aleksei Alekseev.
Aita ketý kerek, burynǵy jol politsiiasyn qysqartqaly statistika da ózgerdi. Jol-kólik oqiǵalary eki ese artty. Qaza tapqandar, aýyr jaralanatyndar sany kóbeiip keledi. Sondai-aq jol júrý erejelerin buzý barshylyq. Álbette memleket úshin jol erejesin kóbirek buzý – tiimdi. Sebebi biýdjettiń búiirin shyǵaratyn qarajat túsip jatyr. Biz bul beibereket jaǵdaimen júieli túrde kúresý kerekpiz. Damyǵan elderdiń tájiribesin engizemiz deidi. Biraq ol jumys istemeidi”,- deidi maman.
Endi keshe qarasha aiynda engizilgen ózgerister salada aitarlyqtai reformalar ákelmeidi. Kózboiaýshylyq. Politsiianyń jol jieginde turyp, kólikti ańdyp turýy – keri ketýshilik emes. Árine jol erejesin jii buzatyndardy ustaý, ishimdik, esirtki tutynatyndardy aiamaý kerek. AQSh-ta bul norma bar jáne ańdyp turyp ustap alý tájiribesi bar. Damyǵan elderde eskertedi. Bizde kishirek eki jol erejesin buzý faktisine eskertý qarastyrylǵan. Onyń biri– jaryqty sóndirip júrý. Qalǵan jaǵdaida aiyppul salady, dep otyr avtomobil naryǵyn zertteýshi maman.
Taǵy bir sarapshy Tair Balbaev jaqynda zańǵa engen tolyqtyrýlar men ózgeristerdiń 2 jaǵymdy aspektisin kórip otyrmyn deidi. Qaýipsizdiktiń artýy, al avtobýstarǵa qatysty M-2, M-3 kategoriasyndaǵy jolýshylar kóliginiń aialdamadan basqa jerge toqtaýǵa bolmaityny týraly ózgerisi jaqsy. Bul durys sheshim. Bul EO elderinde burynnan rettelgen. Ekinshiden, júk kólikteriniń aýmaǵynda joǵary jyldamdyqpen júrýine shekteý qoiý. Bul da jaqsy bastama, deidi Balbaev.
“Men avtobýstar men júk kóligine JJE-de joldyń sol jaq jolaǵymen múldem júrýge tyiym salýdy usynar edim. Bul Keńes ýaqytynda bolǵan norma. Keiin alyp tastady. Al qaǵaz túrindegi jol paraqshasyna qatysty ózgeristi de quptaimyn. Shynymdy aitsam bul nárseniń múldem qajeti joq. Jeke kompaniialar úshin de tiimsiz. Bul baqylaýdyń quraly ǵana. Alda muny alyp tastaidy dep úmittennemin”,- deidi sarapshy.
Politsiia qyzmetkerleriniń jol jieginde turyp kólikterdi toqtatýy, ańdýy jáne tekserýi – eskilikke oralý. Bul jemqorlyqqa jol ashatyn jol jáne ádet. Osy arqyly kez-kelgen kólikti negizsiz toqtatyp tekserý – júrgizýshiniń quqyǵyn buzý dep oilaimyn. Júrgizýshilerdiń azamattyq quqyǵy týraly aityp otyrmyn. Al qalada qandaida bir operatsiia, aldyn alý sharalary júrip jatyr degen syltaý ǵana. Negizgi maqsat barlyǵyn jappai tekserý. Bul eshqandai elde joq. Eń qolaisyz ádis ári dál qazirgi qoǵamǵa kerek emes bastama dep oilaimyn, deidi Tair Balbaev.
Jalpy QR IIM salasynda júrip jatqan reformalar kerek. Baǵyt durys. Qylmys pen qoǵam tynyshtyǵynyń aldyn alý qashanda mańyzdy. Sondyqtan jylsaiyn enetin árbir ózgeristiń tiimdiligi synaq kezinde baiqalady. Al politsiianyń, ýchaskelik inspektor men basqa da qyzmetkerlerdiń jumysy ońtailandyrady degen bastamalar durys. Alaida munyń barlyǵynyń nátijesin 2026 jyly kóremiz. Jalpy bizde barlyq bastamalar qaǵazda minsiz, al onyń júzege asýyna kelgende – reformanyń keibir tiimsiz jaqtary kórinip qalady. Ol osyndai reformalardyń paidaly jaqtaryn jýyp-shaiyp ketetini ókinishti, deidi avtomobil sarapshylary.
