QR Joǵary aýditorlyq palatasynda orta bilim berý salasynda júrgizilgen memlekettik aýdittiń nátijeleri qaraldy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Joǵary aýditorlyq palata orta bilim berý salasyn damytýǵa jáne onyń sapasyn arttyrýǵa bólingen qarajattyń paidalanylý tiimdiligine aýdit júrgizdi. Aýdit nátijeleri Álihan Smaiylovtyń tóraǵalyǵymen ótkenJoǵary aýditorlyq palatanyń otyrysynda qaraldy.
Talqylaýǵa oqý-aǵartý ministri Ǵani Beisembaev, ǵylym jáne joǵary bilim ministri Saiasat Nurbek, ministrlikterdiń jaýapty laýazymdy tulǵalary, sondai-aq vedomstvolyq baǵynysty uiymdardyń basshylary qatysty.
2019 jyldan bergi kezeńdi qamtyǵan aýditorlyq is-sharanyń qorytyndysyna sáikes, Qazaqstanda mektepter sany turaqty ósip keledi. 2023-2024 oqý jylynda olardyń sany 7,8 myńnan asqan. Oqýshylar men oqytýshylar sany da artyp keledi. Bul eldegi bilim berýdiń qoljetimdiligin kórsetedi.
Orta bilim berý júiesin qarjylandyrý da turaqty ósip otyr. Bul salaǵa jumsalǵan shyǵystar 2019 jylǵy 1,3 trln teńgeden 2024 jyly 4,8 trln teńgege deiin, iaǵni 3 ese artqan. Bul memleket úshin osy salanyń basymdyǵyn rastaidy.
Alaida júrgizilgen memlekettik aýdit orta bilim berýdi damytý boiynsha qabyldanyp jatqan sharalardyń tiimdiligin tómendetetin birqatar problemalyq máseleler men júieli kemshilikterdi anyqtady. Joǵary aýditorlyq palatanyń múshesi Nurlan Nurjanovtyń aitýynsha, olar strategiialyq josparlaýǵa, bilim berý sapasyn baǵalaýǵa, pedagogterdi daiarlaýǵa jáne olardy jumysqa ornalastyrýǵa, olardy qaita daiarlaý sapasyna, bilim berý protsesin ádisnamalyq qamtamasyz etýge, sondai-aq memlekettik retteý men baqylaýǵa qatysty.
➖Bilim berý salasyndaǵy strategiialyq josparlaý memlekettik baǵdarlamalar men tujyrymdamalardyń jii ózgerýimen sipattalady. Strategiialyq qujattardyń únemi aýysyp otyrýy burynǵy bastamalardyń aiaqsyz qalýyna ákep soǵady. Osy sebepti bilim berý saiasatynda sabaqtastyq pen turaqtylyq joq.
Otyrys barysynda Joǵary aýditorlyq palatanyń tóraǵasy Álihan Smaiylov osy máselege basa nazar aýdardy.
«Oqý-aǵartý ministrligi birinshi kezekte qabyldanatyn qujattar reformalardyń dáiektiligin qamtamasyz etýge tiis ekenin qadaǵalaýy kerek. Sońǵy jyldary orta bilim berýdi qarjylandyrý 3 eseden astam ósken. Mundai jaǵdaida memleket qabyldanyp jatqan sharalardan úlken nátije kútetini anyq», — dedi Álihan Smaiylov.
➖Aýditorlyq qorytyndyǵa sáikes, pedagogterdi daiarlaýǵa arnalǵan memlekettik tapsyrysty qalyptastyrýda Eńbek ministrliginiń boljamdary men bilim berý júiesiniń naqty qajettilikteri arasynda aitarlyqtai sáikessizdikter anyqtaldy. Bul – esepteý ádisnamasynyń kemshilikteri.
➖Biliktilikti arttyrý bóliginde pedagogterdi kýrstardan keiingi qoldaý máselesi áli de problema bolyp qalyp otyr. Bul júie muǵalimderge jańa bilimdi praktikada qoldanýǵa septigin tigizýi tiis, biraq is júzinde ol tek seminarlarmen, jariialanymdarmen ǵana shekteledi.
➖Bilim berý standarttary salasyndaǵy reformalar júieli júrgizilmeidi. Oqý josparlaryndaǵy jii ózgerister shyǵarylyp qoiǵan oqýlyqtardy qaita qaraýǵa jáne biýdjettiń tiimsiz shyǵystaryna ákeledi. Sońǵy 5 jylda oqýlyqtardy qaita qaraý saldarynan ekonomikalyq shyǵyndar 16 mlrd teńgeden asqan.
➖Oqýlyqtardyń sapasyn saraptaý men baqylaýda kemshilikter anyqtaldy. 5 jyl ishinde baǵalaý ólshemsharttary 12 ret ózgergen, bul ornyqty baǵalaý júiesiniń joqekenin kórsetedi. Memlekettik kórsetiletin qyzmetterdi baqylaý aqparattyq júiesi arqyly saraptama tártibi iske asyrylmaǵan, rásimder qaǵaz júzinde júrgiziledi.
➖Litsenziialaý – sapaly bilim alýdaǵy memlekettik kepildiginiń biri. Alaida elde memlekettik mektepterdi qosa alǵanda, 66 mektep litsenziiasyz jumys isteidi. Attestattaýdan sátti ótý paiyzy tómen, bul bilim berý mekemelerinde taralǵan júieli problemalardy dáleldeidi. Mektepterdiń tek 18,2%-y attestattaýdan bir degennen óte alady.
Jalpy memlekettik aýdit barysynda:
- 1,1 mlrd teńge somasyna qarjylyq buzýshylyqtar;
- 62,4 mlrd teńgege qarajat pen resýrstardy tiimsiz josparlaý;
- 3,2 mlrd teńgeni tiimsiz paidalaný anyqtaldy.
