قر جوعارى اۋديتورلىق پالاتاسىندا ورتا بٸلٸم بەرۋ سالاسىندا جٷرگٸزٸلگەن مەملەكەتتٸك اۋديتتٸڭ نەتيجەلەرٸ قارالدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
جوعارى اۋديتورلىق پالاتا ورتا بٸلٸم بەرۋ سالاسىن دامىتۋعا جەنە ونىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا بٶلٸنگەن قاراجاتتىڭ پايدالانىلۋ تيٸمدٸلٸگٸنە اۋديت جٷرگٸزدٸ. اۋديت نەتيجەلەرٸ ەليحان سمايىلوۆتىڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەنجوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ وتىرىسىندا قارالدى.
تالقىلاۋعا وقۋ-اعارتۋ مينيسترٸ عاني بەيسەمباەۆ, عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم مينيسترٸ ساياسات نۇربەك, مينيسترلٸكتەردٸڭ جاۋاپتى لاۋازىمدى تۇلعالارى, سونداي-اق ۆەدومستۆولىق باعىنىستى ۇيىمداردىڭ باسشىلارى قاتىستى.
2019 جىلدان بەرگٸ كەزەڭدٸ قامتىعان اۋديتورلىق ٸس-شارانىڭ قورىتىندىسىنا سەيكەس, قازاقستاندا مەكتەپتەر سانى تۇراقتى ٶسٸپ كەلەدٸ. 2023-2024 وقۋ جىلىندا ولاردىڭ سانى 7,8 مىڭنان اسقان. وقۋشىلار مەن وقىتۋشىلار سانى دا ارتىپ كەلەدٸ. بۇل ەلدەگٸ بٸلٸم بەرۋدٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن كٶرسەتەدٸ.
ورتا بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن قارجىلاندىرۋ دا تۇراقتى ٶسٸپ وتىر. بۇل سالاعا جۇمسالعان شىعىستار 2019 جىلعى 1,3 ترلن تەڭگەدەن 2024 جىلى 4,8 ترلن تەڭگەگە دەيٸن, ياعني 3 ەسە ارتقان. بۇل مەملەكەت ٷشٸن وسى سالانىڭ باسىمدىعىن راستايدى.
الايدا جٷرگٸزٸلگەن مەملەكەتتٸك اۋديت ورتا بٸلٸم بەرۋدٸ دامىتۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸن تٶمەندەتەتٸن بٸرقاتار پروبلەمالىق مەسەلەلەر مەن جٷيەلٸ كەمشٸلٸكتەردٸ انىقتادى. جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ مٷشەسٸ نۇرلان نۇرجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ولار ستراتەگييالىق جوسپارلاۋعا, بٸلٸم بەرۋ ساپاسىن باعالاۋعا, پەداگوگتەردٸ دايارلاۋعا جەنە ولاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا, ولاردى قايتا دايارلاۋ ساپاسىنا, بٸلٸم بەرۋ پروتسەسٸن ەدٸسنامالىق قامتاماسىز ەتۋگە, سونداي-اق مەملەكەتتٸك رەتتەۋ مەن باقىلاۋعا قاتىستى.
➖بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى ستراتەگييالىق جوسپارلاۋ مەملەكەتتٸك باعدارلامالار مەن تۇجىرىمدامالاردىڭ جيٸ ٶزگەرۋٸمەن سيپاتتالادى. ستراتەگييالىق قۇجاتتاردىڭ ٷنەمٸ اۋىسىپ وتىرۋى بۇرىنعى باستامالاردىڭ اياقسىز قالۋىنا ەكەپ سوعادى. وسى سەبەپتٸ بٸلٸم بەرۋ ساياساتىندا ساباقتاستىق پەن تۇراقتىلىق جوق.
وتىرىس بارىسىندا جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ تٶراعاسى ەليحان سمايىلوۆ وسى مەسەلەگە باسا نازار اۋداردى.
«وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸ بٸرٸنشٸ كەزەكتە قابىلداناتىن قۇجاتتار رەفورمالاردىڭ دەيەكتٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە تيٸس ەكەنٸن قاداعالاۋى كەرەك. سوڭعى جىلدارى ورتا بٸلٸم بەرۋدٸ قارجىلاندىرۋ 3 ەسەدەن استام ٶسكەن. مۇنداي جاعدايدا مەملەكەت قابىلدانىپ جاتقان شارالاردان ٷلكەن نەتيجە كٷتەتٸنٸ انىق», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
➖اۋديتورلىق قورىتىندىعا سەيكەس, پەداگوگتەردٸ دايارلاۋعا ارنالعان مەملەكەتتٸك تاپسىرىستى قالىپتاستىرۋدا ەڭبەك مينيسترلٸگٸنٸڭ بولجامدارى مەن بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنٸڭ ناقتى قاجەتتٸلٸكتەرٸ اراسىندا ايتارلىقتاي سەيكەسسٸزدٸكتەر انىقتالدى. بۇل – ەسەپتەۋ ەدٸسناماسىنىڭ كەمشٸلٸكتەرٸ.
➖بٸلٸكتٸلٸكتٸ ارتتىرۋ بٶلٸگٸندە پەداگوگتەردٸ كۋرستاردان كەيٸنگٸ قولداۋ مەسەلەسٸ ەلٸ دە پروبلەما بولىپ قالىپ وتىر. بۇل جٷيە مۇعالٸمدەرگە جاڭا بٸلٸمدٸ پراكتيكادا قولدانۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزۋٸ تيٸس, بٸراق ٸس جٷزٸندە ول تەك سەمينارلارمەن, جارييالانىمدارمەن عانا شەكتەلەدٸ.
➖بٸلٸم بەرۋ ستاندارتتارى سالاسىنداعى رەفورمالار جٷيەلٸ جٷرگٸزٸلمەيدٸ. وقۋ جوسپارلارىنداعى جيٸ ٶزگەرٸستەر شىعارىلىپ قويعان وقۋلىقتاردى قايتا قاراۋعا جەنە بيۋدجەتتٸڭ تيٸمسٸز شىعىستارىنا ەكەلەدٸ. سوڭعى 5 جىلدا وقۋلىقتاردى قايتا قاراۋ سالدارىنان ەكونوميكالىق شىعىندار 16 ملرد تەڭگەدەن اسقان.
➖وقۋلىقتاردىڭ ساپاسىن ساراپتاۋ مەن باقىلاۋدا كەمشٸلٸكتەر انىقتالدى. 5 جىل ٸشٸندە باعالاۋ ٶلشەمشارتتارى 12 رەت ٶزگەرگەن, بۇل ورنىقتى باعالاۋ جٷيەسٸنٸڭ جوقەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. مەملەكەتتٸك كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸ باقىلاۋ اقپاراتتىق جٷيەسٸ ارقىلى ساراپتاما تەرتٸبٸ ٸسكە اسىرىلماعان, رەسٸمدەر قاعاز جٷزٸندە جٷرگٸزٸلەدٸ.
➖ليتسەنزييالاۋ – ساپالى بٸلٸم الۋداعى مەملەكەتتٸك كەپٸلدٸگٸنٸڭ بٸرٸ. الايدا ەلدە مەملەكەتتٸك مەكتەپتەردٸ قوسا العاندا, 66 مەكتەپ ليتسەنزيياسىز جۇمىس ٸستەيدٸ. اتتەستاتتاۋدان سەتتٸ ٶتۋ پايىزى تٶمەن, بۇل بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸندە تارالعان جٷيەلٸ پروبلەمالاردى دەلەلدەيدٸ. مەكتەپتەردٸڭ تەك 18,2%-ى اتتەستاتتاۋدان بٸر دەگەننەن ٶتە الادى.
جالپى مەملەكەتتٸك اۋديت بارىسىندا:
- 1,1 ملرد تەڭگە سوماسىنا قارجىلىق بۇزۋشىلىقتار;
- 62,4 ملرد تەڭگەگە قاراجات پەن رەسۋرستاردى تيٸمسٸز جوسپارلاۋ;
- 3,2 ملرد تەڭگەنٸ تيٸمسٸز پايدالانۋ انىقتالدى.
