Astanada LGBT quqyqtaryn qorǵaýmen aınalysatyn belsendi Vıtalıı Shevchenkonyń Májilis depýtaty Edil Jańbyrshınge qarsy azamattyq talap-aryzy boıynsha sot prosesi jalǵasyp jatyr, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Belsendi depýtatty ne úshin sotqa berdi?
Vıtalıı Shevchenkonyń aıtýynsha, depýtattyń áleýmettik jelide aıtqan sózi ar-namysy men qadir-qasıetine, sondaı-aq iskerlik bedeline nuqsan keltirgen.
Shevchenkonyń túsindirýinshe, daý depýtatpen áleýmettik jelidegi pikirtalas barysynda týyndaǵan. Ol bul talqylaýda gomofobıa saldarynan mektep jasynda kórgen býllıng tájirıbesi týraly jazǵan. Alaıda depýtat oǵan “ne kýkarekat” dep jaýap bergen.
Belsendiniń pikirinshe, bul tirkes LGBT ókiline qatysty qoldanylǵan jaǵdaıda qorlaıtyn, kemsitýshi jáne gomofobıalyq sıpatqa ıe, sebebi ol belgili bir áleýmettik kontekste adamnyń qadir-qasıetin tómendetýge baǵyttalǵan.
“Men eshkimdi balaǵattaǵan joqpyn, arandatqan da emespin. Tek óz ómirimde bastan ótkergen jaıttardy aıttym. Al maǵan jaýap retinde qorlaıtyn sóz qoldanyldy”, - deıdi Vıtalıı Shevchenko.
Onyń aıtýynsha, bul jaǵdaı tek jeke daý emes, jarıa tulǵalardyń sóz jaýapkershiligine qatysty másele. Shevchenko memlekettik qyzmette júrgen adamnyń mundaı sóz aıtýy qoǵamda kemsitýshilikti kúsheıtýi múmkin dep esepteıdi.
Osyǵan baılanysty ol sottan depýtattyń málimdemesin ar-namysyna tıetin, qorlaıtyn dep tanýdy jáne kópshilik aldynda keshirim suraýdy talap etpek.
Májilistiń ustanymy jáne sotqa deıingi kezeń
Sotqa júginer aldynda Vıtalıı Shevchenko Májiliske resmı shaǵym túsirgen. Alaıda jaýapta depýtattyń áreketteri úshin jaýapkershilikke tartýǵa negiz joq ekeni kórsetilgen. Májilis depýtattyń málimdemesin jeke kózqaras retinde baǵalaǵan.
Sonymen birge Májilis tóraǵasynyń janyndaǵy depýtattyq etıka jónindegi keńestiń tóraǵasy Baqytqoja İzmuhambetov ótinish ıesine bul sheshimmen kelispegen jaǵdaıda sotqa júginýge bolatynyn habarlaǵan.
Osydan keıin Shevchenko Astananyń azamattyq ister jónindegi aýdanaralyq sotyna talap-aryz bergen.
Sot saraptamasy jáne proses barysy
Aldyn ala sot otyrysy 14 qańtarda ótken. Keıin sot taraptardyń dıalogyna lıngvısıkalyq jáne maǵynalyq saraptama júrgizýdi maquldaǵan. Qazirgi tańda sot prosesi osy saraptamanyń nátıjesin kútip otyr. Bul týraly “Quqyqtar, tómennen joǵary qaraı: Qazaqstan óńirlerinde adam quqyqtary qalaı qorǵalady jáne quqyq qorǵaýshylar qandaı kedergilerge tap bolady” atty adam quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy óńirlik problemalarǵa tikeleı arnalǵan pres-konferensıada belsendi Vıtalıı Shevchenko málimdedi.
Onyń aıtýynsha, sottyń alǵashqy kezeńderi jabyq formatta ótken, oǵan taraptar ǵana qatysqan. Al negizgi sot otyrysy 18 aqpanǵa belgilenip otyr. Ol bul otyrysqa jýrnalıser men qoǵamdyq baqylaýshylardyń qatysýyna ruqsat beriledi dep úmittenetinin aıtty.
Shevchenko sottaǵy negizgi daý aıtylǵan sózderdiń kontekstine baılanysty ekenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, depýtattyń málimdemeleri Qazaqstandaǵy LGBT ókilderiniń quqyqtary týraly talqylaý aıasynda aıtylǵan jáne dál sol áleýmettik ári mádenı kontekste qorlaıtyn sıpatqa ıe.
“Ázirge eshteńe naqty emes. Aıta alatynym, barlyq nárseniń óz konteksti bolady. Mysaly, sózdiń de. Meniń túsinigimde ol sózder belgili bir kontekste aıtylǵan. Bul - LGBT taqyrybyndaǵy kontekst, jáne ol sózderdiń maǵynasy dál sol ortada qalyptasady”, - dedi ol.
Onyń sózinshe, qarsy tarap pen depýtattyń advokattary bul sózderde eshqandaı kemsitýshi nemese qorlaıtyn kontekst joq ekenin alǵa tartyp otyr.
“Olardyń negizgi ýáji - bul sózderde astar da, maǵyna da joq. Al men úshin, Keńes Odaǵynda ósip, qazir Qazaqstanda ómir súrip jatqan adam retinde, bul sózderdiń qandaı kontekste qoldanylatynyn bárimiz de jaqsy bilemiz. Jáne ol kontekstte eshqandaı jaǵymdy maǵyna joq. Kerisinshe, ol sózder adamnyń ar-namysy men qadir-qasıetin qorlaıtyn, kemsitetin sıpatqa ıe”, - dep qosty ol.
Aıta keteıik, depýtat Edil Jańbyrshın LGBT-ny nasıhattaýǵa tyıym salýdy kózdeıtin zań normasynyń avtorlarynyń biri.
Buǵan deıin ol LGBT máselesi talqylanyp kele jatqanyna bes jyldyń júzi bolǵanyn aıtyp, ótkir pikir bildirgen edi.
Depýtat minberden ózi de, áriptesteri de birneshe ret depýtattyq saýal joldap, máseleni búge-shigesine deıin talqylaǵanyn eske saldy.
"Bul qasıetsiz top qasıetti kıiz úıimizde taırańdap, ulttyq qundylyqtarymyzdy aıaqqa taptady. Ulttyq fólklorymyzda gomoseksýalızm bar dep, tutas halyqqa jala japty. Bul bir. Ekinshi. Tipti mektepterge baryp, ashyq ári zańsyz propoganda júrgizdi. Odan qalsa, Edil Jańbyrshın, Ashat Aımaǵambetov, Janarbek Áshimjan, Ardaq Nazarov, Elnur Beısenbaev pen Samat Musabaevqa aqparattyq shabýyl jasady. Bizdiń jeke basymyzǵa ótip, kelemejdedi. Sol úshin arnaıy kontent ázirlenip, taratyldy. Bul - baryp turǵan bassyzdyq, zań shyǵarýshy organnyń ókilderine qysym jasaý, adam quqyǵyn taptaý", - dedi ol.
