Astanada LGBT quqyqtaryn qorǵaýmen ainalysatyn belsendi Vitalii Shevchenkonyń Májilis depýtaty Edil Jańbyrshinge qarsy azamattyq talap-aryzy boiynsha sot protsesi jalǵasyp jatyr, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Belsendi depýtatty ne úshin sotqa berdi?
Vitalii Shevchenkonyń aitýynsha, depýtattyń áleýmettik jelide aitqan sózi ar-namysy men qadir-qasietine, sondai-aq iskerlik bedeline nuqsan keltirgen.
Shevchenkonyń túsindirýinshe, daý depýtatpen áleýmettik jelidegi pikirtalas barysynda týyndaǵan. Ol bul talqylaýda gomofobiia saldarynan mektep jasynda kórgen býlling tájiribesi týraly jazǵan. Alaida depýtat oǵan “ne kýkarekat” dep jaýap bergen.
Belsendiniń pikirinshe, bul tirkes LGBT ókiline qatysty qoldanylǵan jaǵdaida qorlaityn, kemsitýshi jáne gomofobiialyq sipatqa ie, sebebi ol belgili bir áleýmettik kontekste adamnyń qadir-qasietin tómendetýge baǵyttalǵan.
“Men eshkimdi balaǵattaǵan joqpyn, arandatqan da emespin. Tek óz ómirimde bastan ótkergen jaittardy aittym. Al maǵan jaýap retinde qorlaityn sóz qoldanyldy”, - deidi Vitalii Shevchenko.
Onyń aitýynsha, bul jaǵdai tek jeke daý emes, jariia tulǵalardyń sóz jaýapkershiligine qatysty másele. Shevchenko memlekettik qyzmette júrgen adamnyń mundai sóz aitýy qoǵamda kemsitýshilikti kúsheitýi múmkin dep esepteidi.
Osyǵan bailanysty ol sottan depýtattyń málimdemesin ar-namysyna tietin, qorlaityn dep tanýdy jáne kópshilik aldynda keshirim suraýdy talap etpek.
Májilistiń ustanymy jáne sotqa deiingi kezeń
Sotqa júginer aldynda Vitalii Shevchenko Májiliske resmi shaǵym túsirgen. Alaida jaýapta depýtattyń áreketteri úshin jaýapkershilikke tartýǵa negiz joq ekeni kórsetilgen. Májilis depýtattyń málimdemesin jeke kózqaras retinde baǵalaǵan.
Sonymen birge Májilis tóraǵasynyń janyndaǵy depýtattyq etika jónindegi keńestiń tóraǵasy Baqytqoja Izmuhambetov ótinish iesine bul sheshimmen kelispegen jaǵdaida sotqa júginýge bolatynyn habarlaǵan.
Osydan keiin Shevchenko Astananyń azamattyq ister jónindegi aýdanaralyq sotyna talap-aryz bergen.
Sot saraptamasy jáne protsess barysy
Aldyn ala sot otyrysy 14 qańtarda ótken. Keiin sot taraptardyń dialogyna lingvistikalyq jáne maǵynalyq saraptama júrgizýdi maquldaǵan. Qazirgi tańda sot protsesi osy saraptamanyń nátijesin kútip otyr. Bul týraly “Quqyqtar, tómennen joǵary qarai: Qazaqstan óńirlerinde adam quqyqtary qalai qorǵalady jáne quqyq qorǵaýshylar qandai kedergilerge tap bolady” atty adam quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy óńirlik problemalarǵa tikelei arnalǵan press-konferentsiiada belsendi Vitalii Shevchenko málimdedi.
Onyń aitýynsha, sottyń alǵashqy kezeńderi jabyq formatta ótken, oǵan taraptar ǵana qatysqan. Al negizgi sot otyrysy 18 aqpanǵa belgilenip otyr. Ol bul otyrysqa jýrnalister men qoǵamdyq baqylaýshylardyń qatysýyna ruqsat beriledi dep úmittenetinin aitty.
Shevchenko sottaǵy negizgi daý aitylǵan sózderdiń kontekstine bailanysty ekenin atap ótti. Onyń aitýynsha, depýtattyń málimdemeleri Qazaqstandaǵy LGBT ókilderiniń quqyqtary týraly talqylaý aiasynda aitylǵan jáne dál sol áleýmettik ári mádeni kontekste qorlaityn sipatqa ie.
“Ázirge eshteńe naqty emes. Aita alatynym, barlyq nárseniń óz konteksti bolady. Mysaly, sózdiń de. Meniń túsinigimde ol sózder belgili bir kontekste aitylǵan. Bul - LGBT taqyrybyndaǵy kontekst, jáne ol sózderdiń maǵynasy dál sol ortada qalyptasady”, - dedi ol.
Onyń sózinshe, qarsy tarap pen depýtattyń advokattary bul sózderde eshqandai kemsitýshi nemese qorlaityn kontekst joq ekenin alǵa tartyp otyr.
“Olardyń negizgi ýáji - bul sózderde astar da, maǵyna da joq. Al men úshin, Keńes Odaǵynda ósip, qazir Qazaqstanda ómir súrip jatqan adam retinde, bul sózderdiń qandai kontekste qoldanylatynyn bárimiz de jaqsy bilemiz. Jáne ol kontekstte eshqandai jaǵymdy maǵyna joq. Kerisinshe, ol sózder adamnyń ar-namysy men qadir-qasietin qorlaityn, kemsitetin sipatqa ie”, - dep qosty ol.
Aita keteiik, depýtat Edil Jańbyrshin LGBT-ny nasihattaýǵa tyiym salýdy kózdeitin zań normasynyń avtorlarynyń biri.
Buǵan deiin ol LGBT máselesi talqylanyp kele jatqanyna bes jyldyń júzi bolǵanyn aityp, ótkir pikir bildirgen edi.
Depýtat minberden ózi de, áriptesteri de birneshe ret depýtattyq saýal joldap, máseleni búge-shigesine deiin talqylaǵanyn eske saldy.
"Bul qasietsiz top qasietti kiiz úiimizde tairańdap, ulttyq qundylyqtarymyzdy aiaqqa taptady. Ulttyq folklorymyzda gomoseksýalizm bar dep, tutas halyqqa jala japty. Bul bir. Ekinshi. Tipti mektepterge baryp, ashyq ári zańsyz propoganda júrgizdi. Odan qalsa, Edil Jańbyrshin, Ashat Aimaǵambetov, Janarbek Áshimjan, Ardaq Nazarov, Elnur Beisenbaev pen Samat Musabaevqa aqparattyq shabýyl jasady. Bizdiń jeke basymyzǵa ótip, kelemejdedi. Sol úshin arnaiy kontent ázirlenip, taratyldy. Bul - baryp turǵan bassyzdyq, zań shyǵarýshy organnyń ókilderine qysym jasaý, adam quqyǵyn taptaý", - dedi ol.
