Almatynyń irgesindegi İle Alataýy memlekettik ulttyq tabıǵı parkine 30 jyl toldy, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
1996 jyly 164 450 gektar aýmaqpen qurylǵan park búginde 200 160 gektarǵa deıin keńeıip, erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaq 35 710 gektarǵa ulǵaıdy. Bul – tabıǵı ekojúıeni saqtaý men bıoalýantúrlilikti qorǵaýǵa baǵyttalǵan júıeli memlekettik jumystyń nátıjesi.
Úsh onjyldyq ishinde ulttyq park aýmaǵynda 1637 gektar jerge 5 010 000 aǵash kósheti otyrǵyzyldy. Ormandy qalpyna keltirý jumystary 7 pıtomnıktiń turaqty qyzmetimen qamtamasyz etilip otyr. Orman qory órt qaýiptiliginiń 3 klasyna jatatyndyqtan, park aýmaǵynda 4 orman órt sóndirý stansıasy jumys isteıdi, 41 jaýynger kezekshilik atqarady. Myńdaǵan shaqyrym órtke qarsy joldar jóndelip, aldyn alý sharalary kúsheıtilgen.
30 jyl ishinde park tek tabıǵatty qorǵaýmen shektelmeı, týrızmniń de draıverine aınaldy. 1996 jyly nebári 27,4 myń adam kelse, 2025 jyly kelýshiler sany 945,9 myńǵa jetti. Týrısik marshrýttar sany 8-den 46-ǵa deıin ósti. Úlken Almaty kóli, Túrgen sarqyramalary, Esik kóli, Býtakovka shatqaly sıaqty baǵyttar jyl saıyn myńdaǵan týrısi qabyldaıdy. Bıyl taǵy birneshe jańa soqpaq pen vızıt-ortalyq iske qosylyp, aldaǵy úsh jylda 30 jańa marshrýt ashý josparlanyp otyr.
Ǵylym men janýarlar dúnıesin qorǵaý baǵytynda da naqty nátıjeler bar. 1996 jyly 5–10 daraq qana tirkelgen ilbis sany búginde 39-ǵa jetti. Qońyr aıý 85-ke, tas sýsary 493-ke, búrkit 97 daraqqa deıin kóbeıgen. Park aýmaǵynda 2 genetıkalyq rezervat qurylyp, Sıvers almasynyń klon muraǵaty saqtalýda. 2024 jyly ulttyq parkter arasynda alǵash ret in-vitro zerthanasy ashylyp, sırek ósimdikterdi jasandy ortada kóbeıtý bastaldy.
Ekologıalyq mádenıetti qalyptastyrý da basty basymdyqqa aınalǵan. 1996–2025 jyldary 3211 ekologıalyq is-shara ótkizilip, 2 mln-nan astam erikti men ekobelsendi qamtylǵan. Sonymen qatar ınvestısıalyq jobalar sany 1-den 94-ke deıin ósti. Qazir park aýmaǵynda 3 shańǵy kýrorty, 5 vızıt-ortalyq jáne birneshe zamanaýı demalys nysandary jumys isteıdi.
İle Alataýy – 30 jylda jaı ǵana qorǵalatyn aýmaq emes, tabıǵı murany saqtaýdyń, týrızmdi damytýdyń jáne ǵylymı izdenisterdi júıeleýdiń ulttyq modeline aınaldy.
