Granttyq qarjylandyrýǵa berligen ótinimder eki esege artty
Almatyda QR Bilim jáne ǵylym ministri Aslan Sárinjipovtyń qatysýymen «2015-2017 jyldarǵa arnalǵan granttyq jáne baǵdalamalyq-nysanaly qarjylandyrý sheńberinde ótkizilgen konkýrstardyń qorytyndysy týraly» májilis bolyp ótti. Aitýly sharaǵa sala basshysy, vitse-ministr Tahir Balyqbaev, ministrlikke qarasty komitetterdiń tóraǵalary, JOO jáne ǴZI basshylary jáne ǵylymi orta ókilderi qatysyp, granttyq qarjylandyrýdyń mańyzy jaiyndaǵy kókeidegi oilaryn ortaǵa saldy.
Ǵylymdy granttyq qarjylandyrý júiesi otandyq ǵylymnyń daýymyna aitarlyqtai úles qosyp kele jatqany belgili. Biraq jańa júieni aldaǵy ýaqytta jetildirýdiń mańyzy zor. Osy rette QR Bilim jáne ǵylym ministri Aslan Sárinjipov aldaǵy ýaqytta jańa júieni jetildirý jumystary jalǵasatynyn alǵa tartty.
711– Ǵylymdy damytýdy kózdegen garanttyq qarjylandyrý júiesi qazir óziniń ashyqtyǵymen kópshiliktiń nazaryn aýdarýda. Búginde ǵalymdar ózderiń ǵylymi-zertteý jumystary negizinde jobalar daiyndap, granttyq qarjylandyrýǵa belsendi túrde usyna bastady. Biyl bizge 5 myńnan astam ótinim kelip tústi. Bul rekordttyq kórsetkish. Ótinimderdiń bári Ulttyq ǵylymi keńes músheleri men Memlekettik ǵylymi-tehnikalyq saraptama ulttyq ortalyǵynyń talqysynan ótetini ózderińizge málim. Úkimet ekonomikalyq qiynshylyqtarǵa qaramastan biyl ǵylymi jobalardy qarjylandyrýǵa 40 mlrd. teńge bólip otyr. Aldaǵy ýaqytta osy qomaqty qarjyny tiimdi baǵytta igerip, otandyq ǵylymnyń damýyna bárimiz úles qosýymyz kerek. Birneshe jyldan beri ǵylymi-zertteý jumystaryn granttyq qarjylandyrý júiesi jumys isteýde. Óz basym bul júieni áli de jetildiretin tustary bar dep esepteimin. Sondyqtan júieni jetildirýge qatysty oilaryńyz bolsa, bizben bólisýlerińizdi ótinemin, – dedi ministr. Budan keiin májilisti júrgizý mindetin moinyna alǵan QR Bilim jáne ǵylym vitse-ministri Tahir Balyqbaev Ǵylym komitetiniń tóraǵasy Sansyzbai Joldasbaevqa sóz berdi. Óz kezeginde komitet basshysy ǵylymdy granttyq qarjylandyrý isiniń qalai júrgizilgeni jaiynda baiandama jasady.
Asylan Sárinjipov, QR Bilim jáne ǵylym ministri:
– Úkimet ekonomikalyq qiynshylyqtarǵa qaramastan biyl ǵylymi jobalardy qarjylandyrýǵa 40 mlrd. teńge bólip otyr. Aldaǵy ýaqytta osy qomaqty qarjyny tiimdi baǵytta igerip, otandyq ǵylymnyń damýyna bárimiz úles qosýymyz kerek.
710– 2011 jyly elimizde «Ǵylym týraly» Zań qabyldanǵannan keiin ǵylymi jobalardy qarjylandyrýjdyń jańa júiesi iske asyryla bastady. Bizder 4 jyldan beri osy júieni jetildirip kelemiz. Ár sala boiynsha ǵylymi jumystarǵa baǵa beretin táýelsiz Ulttyq ǵylymi keńes pen Memlekettik ǵylymi-tehnikalyq saraptamanyń ulttyq ortalyǵy qurylydy. Ulttyq ǵylymi keńestiń quramyna kásipkerlerdiń ulttyq palatasy, biznes qaýymdastyqtardyń ókilderi jáne qoǵamdyq uiym belsendileri engen. Jańa júie engizilgen sońǵy úsh jylda memlekettiń ǵylymi-zertteý jumystaryn júrgizýge bólgen qarajaty 20 mlrd. teńgege artty. Budan biz Úkimettiń ǵylymǵa qanshalyqty kóńil bólip otyrǵanyn baiqaimyz. Biyldyń ózinde granttyq qarjylandyrý júiesine 5 myńnan astam ótinimder kelip tústi. Olardyń 800-den astam ótinim durys toltyrylmaǵandyqtan keri qaitaryldy. Al qalǵandary Ulttyq ǵylymi keńestiń jiberildi, – dep Ǵylym komitetiniń tóraǵasy oiyn ortaǵa saldy. Budan keiin minbege Memlekettik ǵylymi-tehnikalyq saraptama ulttyq ortalyǵynyń prezidenti Asanbai Jumabekov kóterilip, ortalyq qyzmetkerleri ǵylymi-zertteý jumystaryna baǵa berý isine 2200 táýelsiz sarapshy tartylǵanyn alǵa tartty.
– Bizdiń ortalyq dúniejúziniń 20 elinen ǵylymi-zertteý jumystaryna baǵa beretin mamandardy tartyp, olarmen tyǵyz jumys istedi. Tartylǵan sarapshylardyń 80 paiyzy Batys elderiniń mamandary bolsa, 10 paiyzy Aziia elderiniń ǵalymdary boldy. Al qazaqstandyq sarapshylardyń úlesi 10 paiyzdy qurady, – dedi ortalyq basshysy. Sondai-aq, A.Jumabekov sarapshylardyń bárine qoiylatyn talap ortaq ekenin de alǵa tartty. Tiisti mekeme basshylarynyń baiandamasynan keiin minbege Ulttyq ǵylymi keńestiń salalyq toptarynyń tóraǵalary shyǵyp, kókeide júrgen oilaryn ortaǵa saldy. Olar ǵylymi-zertteý jumystaryn granttyq qarjylandyrý júiesi otandyq ǵylymnyń damýyna aitartylyqtai úles qosqanyn alǵa tartty. Budan basqa jańa júieni jetilidirýge bailanysty oilarymen de bólisti. Aitalyq, Ulttyq ǵylymi keńestiń tabiǵi resýrstardy tiimdi paidalaný, shikizat pen ónimdi qaita óńdeý jumys tobynyń jetekshisi Nuraly Bekturǵanov keibir áriptesteriniń buǵan deiin jazylǵan ǵylymi jumystaryn granttyq qarjylandyrýǵa qaita usynýy orynsyz ekenin tilge tiek etti.
709
– Bizdiń qaraýymyzǵa kelip túsken ǵylymi-zertteý jumystarynyń arasynda buryn jazylǵan eńbekter de kezdesetini jasyryn emes. Keńes músheleri olardyń bárimen tanysyp shyǵýy mindet. Óz basym sarapshy mamandardyń mundai ekinshi qaitaryla usynylǵan jumystardy oqyp ýaqytyn zaia ketirýi orynsyz dep esepteimin. Sondyqtan granttyq qarjylandyrýǵa ótinim berýshilerdiń jumysyn «Ulttyq ǵylymi-tehnikalyq aqparat ortalyǵy» AQ-nyń «Antiplagiat» júiesinen bir ret súzigiden ótkizip alýdy usynamyn. Sol kezde bul másele ózdiginen sheshiledi, – dep N.Bekturǵanov óz usynysyn aitty. Osylaisha ǵalymdar granttyq qarjylandyrýǵa qatysty oilaryn ashyq aityp, ministrlikke óz usynystaryn jetkizdi. Májilis sońynda QR Bilim jáne ǵylym ministri jiyn barysynda aitylǵan usynystardyń bári nazarǵa alynatynyn alǵa tartty.
Nurlan Jumaqanov, «UǴTAO» AQ Qoǵammen bailanys bóliminiń jetekshisi.
