Qazaqstannyń gaz salasyna júrgizilgen memlekettik aýdit nátijesinde 24,1 mlrd teńgeniń qarjylyq buzýshylyǵy anyqtaldy. Sonymen qatar biýdjet qarajatyn josparlaý men paidalaný kezinde 18,2 mlrd teńgege tiimsizdikke jol berilgen. Bul týraly joǵary aýditorlyq palata málimdedi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Aýdit barysynda biýdjetke 59,4 mln teńge qaitarylǵan. Taǵy 20,2 mlrd teńge esepke alý jáne tiisti jumystardy oryndaý arqyly qalpyna keltirilgen.
Tekserý ishki naryqty taýarlyq gazben qamtamasyz etý, resýrs bazasyn damytý, investitsiialyq jobalardy júzege asyrý, óńirlerdi gazdandyrý jáne gaz tasymaldaý infraqurylymynyń jaǵdaiyn qamtydy.
Aýditorlardyń málimetinshe, Qazaqstanda gaz qory 3,8 trln tekshe metrge jetken. Al 2022–2025 jyldary jalpy 239,5 mlrd tekshe metr gaz óndirilgen. Soǵan qaramastan, ishki naryqqa arnalǵan taýarlyq gaz óndirisi halyq pen ekonomikanyń suranysyna ilese almai otyr.
Buǵan qosa, Qazaqstannyń ishki naryǵy shekteýli toptaǵy jer qoinaýyn paidalanýshylarǵa táýeldi. Jetkiziletin gazdyń sapasy da kei jaǵdaida belgilengen standarttarǵa sáikes kelmeidi. Sapasyz gaz kompressorlyq jabdyqtardyń tozýyn jedeldetip, ulttyq operatordy eksport kezinde jeńildik jasaýǵa májbúrleidi.
Joǵary aýditorlyq palata salanyń strategiialyq josparlaýynda da olqylyqtar bar ekenin anyqtaǵan. Atap aitqanda, ishki tutynýdyń ósýi, resýrs bazasyn damytý jáne jańa gaz óńdeý qýattaryn iske qosý arasynda qajetti úilesim joq. Sonymen qatar geologiialyq barlaýdy yntalandyrý, jerasty gaz qoimalaryn damytý, tsifrlandyrý jáne táýekelderdi basqarý sharalary jetkiliksiz.
Gaz tasymaldaý infraqurylymynyń jaǵdaiy da alańdatady. Ulttyq operator kásiporyndary 20 myń shaqyrymnan astam magistraldyq gaz qubyryn jáne shamamen 77 myń shaqyrym gaz taratý jelisin paidalanady. Olardyń edáýir bóligi normativtik qyzmet etý merziminen asyp ketken. Al jańǵyrtý jáne jóndeý jumystarynyń qarqyny jetkiliksiz bolyp otyr.
Aýditorlar óńirler arasyndaǵy gazdandyrý teńgerimsizdigin joiý jáne jańadan salynǵan nysandardy paidalanýshy uiymdarǵa ýaqytyly tapsyrýdy baqylaýdy kúsheitý qajettigin de atap ótti.
2025 jyldyń qorytyndysy boiynsha Qazaqstan halqynyń gazdandyrý deńgeii 64,2%-dy quraǵan. Tabiǵi gazben 13,1 mln adam qamtamasyz etilgen. Gaz tartylǵan eldi mekender sany 2 240-qa jetken.
Aýdit qorytyndysy boiynsha Joǵary aýditorlyq palata anyqtalǵan zańbuzýshylyqtardy joiý jóninde tiisti uiymdarǵa tapsyrmalar bergen. Olardyń oryndalýy tolyq aiaqtalǵanǵa deiin baqylaýda bolady. Sondai-aq gaz salasyn basqarýdy jetildirý, resýrs bazasyn nyǵaitý jáne infraqurylymdy jańǵyrtý boiynsha usynymdar ázirlengen.
