Qazirgi qoǵamda erekshe qajettilikteri bar adamdardy qoldaý, olardyń quqyqtaryn qorǵaý jáne qoǵam ómirine tolyqqandy aralasýyna jaǵdaı jasaý mańyzdy mindetterdiń biri sanalady. Bul baǵyttaǵy negizgi uǵymdardyń biri – ınklúzıa. Inklúzıa – múmkindigi shekteýli azamattardy qoǵamnan bólip qaramaı, kerisinshe olarmen birge ómir súrýge, bilim alýǵa, eńbek etýge jáne qoǵamdyq ómirge belsendi qatysýyna jaǵdaı jasaý degendi bildiredi.
Inklúzıvti qoǵam qurý – tek memleket pen arnaıy uıymdardyń ǵana emes, búkil qoǵamnyń ortaq jaýapkershiligi. Árbir adam múmkindigine qaramastan, ózin qoǵamnyń tolyqqandy múshesi retinde sezinýi tıis. Sondyqtan erekshe qajettilikteri bar azamattarǵa qolaıly orta qalyptastyrý, olardyń áleýmettik ómirge aralasýyna múmkindik berý – qoǵamnyń adamgershilik deńgeıiniń kórsetkishi.
Mysaly, estý qabileti buzylǵan adamdarmen qarym-qatynas jasaý barysynda belgili bir mádenıet pen túsinistik qajet. Dalanews.kz estý qabileti buzylǵan adamdarmen qarym-qatynas jasaýǵa kómektesetin birneshe paıdaly keńes usynady.
Estý qabiletiniń joǵalý deńgeıine qaraı adamdar álsiz estıtin, «is júzinde estimeıtin» jáne tolyq estimeıtin bolyp bólinedi. Álsiz estıtin adamdardyń keıbiri estý apparatyn qoldanýy múmkin, alaıda ony barlyǵy birdeı paıdalana bermeıdi. Al estimeıtin adamdardyń kópshiligi ym-ıshara tilin qoldanady nemese erin qımylyn oqyp túsinedi.
Mundaı jaǵdaıda qarym-qatynasty jeńildetý úshin birneshe qarapaıym erejeni saqtaý mańyzdy. Eń aldymen, sóılesýdi bastamas buryn adamnyń nazaryn aýdaryp, kózben baılanys ornatý qajet. Qajet bolsa, qol bulǵap nemese jeńil ǵana túrtip belgi berýge bolady. Áńgimelesý kezinde adamnyń bet-álpeti kórinip turýy mańyzdy, óıtkeni kóptegen estimeıtin adamdar erin qımylyna qarap sóılegen sózdi túsinedi.
Sondaı-aq sóılesken kezde anyq, baıaý jáne qarapaıym sóılemdermen sóılegen durys. Aıqaılaý nemese sybyrlap sóıleý sózdiń túsinikti bolýyna kómektespeıdi. Eger áńgimelesýshi erin qımylyn oqı almasa, onda jazbasha túrde túsindirýge bolady. Qazirgi kezde bul úshin smartfon nemese jazba dápter qoldaný da yńǵaıly.
Qarym-qatynasta mımıka men ym-ısharanyń da róli erekshe. Kózqaras, bet-álpettegi emosıalar, qol qımyldary – barlyǵy da aqparatty jetkizýge kómektesedi. Mysaly, belgili bir áreketti kórsetý úshin ishýdi, júrýdi nemese basqa áreketterdi ısharamen kórsetý arqyly túsindirýge bolady.
Eń bastysy – ádeptilik pen qurmet. Eger sóılesý barysynda bir nárseni túsinbeseńiz, qaıta suraýdan qoryqpaý kerek. Al estý qabileti buzylǵan adam sózin jetkize almaı qınalsa, ony asyqtyrmaı, oıyn tolyq jetkizýine múmkindik bergen jón. Áńgimelesý barysynda adamdy túzetýge nemese onyń sózin aıaqtap jiberýge bolmaıdy. Bul ádepsizdik bolyp sanalady.
Inklúzıvti qoǵam qurýdyń negizgi sharty – ózara túsinistik pen tózimdilik. Múmkindigi shekteýli adamdarǵa janashyrlyq tanytý ǵana emes, olardy qoǵamnyń teń múshesi retinde qabyldaý mańyzdy. Qoǵamda ınklúzıa mádenıeti qalyptasqan saıyn, erekshe qajettilikteri bar azamattardyń bilim alýy, jumys isteýi jáne qoǵamdyq ómirge belsendi aralasýy úshin jańa múmkindikter ashylady.
Sondyqtan árqaısymyz kúndelikti ómirde qarapaıym túsinistik tanytyp, erekshe qajettilikteri bar adamdarǵa qolaıly orta qalyptastyrýǵa úles qosa alamyz. Inklúzıa – bul tek áleýmettik saıasat qana emes, ol adamgershilik pen birlikke negizdelgen qoǵamnyń belgisi.
