قازىرگى قوعامدا ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادامداردى قولداۋ، ولاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە قوعام ومىرىنە تولىققاندى ارالاسۋىنا جاعداي جاساۋ ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى سانالادى. بۇل باعىتتاعى نەگىزگى ۇعىمداردىڭ ءبىرى – ينكليۋزيا. ينكليۋزيا – مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردى قوعامنان ءبولىپ قاراماي، كەرىسىنشە ولارمەن بىرگە ءومىر سۇرۋگە، ءبىلىم الۋعا، ەڭبەك ەتۋگە جانە قوعامدىق ومىرگە بەلسەندى قاتىسۋىنا جاعداي جاساۋ دەگەندى بىلدىرەدى.
ينكليۋزيۆتى قوعام قۇرۋ – تەك مەملەكەت پەن ارنايى ۇيىمداردىڭ عانا ەمەس، بۇكىل قوعامنىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگى. ءاربىر ادام مۇمكىندىگىنە قاراماستان، ءوزىن قوعامنىڭ تولىققاندى مۇشەسى رەتىندە سەزىنۋى ءتيىس. سوندىقتان ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ازاماتتارعا قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋ، ولاردىڭ الەۋمەتتىك ومىرگە ارالاسۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ – قوعامنىڭ ادامگەرشىلىك دەڭگەيىنىڭ كورسەتكىشى.
مىسالى، ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان ادامدارمەن قارىم-قاتىناس جاساۋ بارىسىندا بەلگىلى ءبىر مادەنيەت پەن تۇسىنىستىك قاجەت. Dalanews.kz ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان ادامدارمەن قارىم-قاتىناس جاساۋعا كومەكتەسەتىن بىرنەشە پايدالى كەڭەس ۇسىنادى.
ەستۋ قابىلەتىنىڭ جوعالۋ دەڭگەيىنە قاراي ادامدار ءالسىز ەستيتىن، «ءىس جۇزىندە ەستىمەيتىن» جانە تولىق ەستىمەيتىن بولىپ بولىنەدى. ءالسىز ەستيتىن ادامداردىڭ كەيبىرى ەستۋ اپپاراتىن قولدانۋى مۇمكىن، الايدا ونى بارلىعى بىردەي پايدالانا بەرمەيدى. ال ەستىمەيتىن ادامداردىڭ كوپشىلىگى ىم-يشارا ءتىلىن قولدانادى نەمەسە ەرىن قيمىلىن وقىپ تۇسىنەدى.
مۇنداي جاعدايدا قارىم-قاتىناستى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن بىرنەشە قاراپايىم ەرەجەنى ساقتاۋ ماڭىزدى. ەڭ الدىمەن، سويلەسۋدى باستاماس بۇرىن ادامنىڭ نازارىن اۋدارىپ، كوزبەن بايلانىس ورناتۋ قاجەت. قاجەت بولسا، قول بۇلعاپ نەمەسە جەڭىل عانا ءتۇرتىپ بەلگى بەرۋگە بولادى. اڭگىمەلەسۋ كەزىندە ادامنىڭ بەت-الپەتى كورىنىپ تۇرۋى ماڭىزدى، ويتكەنى كوپتەگەن ەستىمەيتىن ادامدار ەرىن قيمىلىنا قاراپ سويلەگەن ءسوزدى تۇسىنەدى.
سونداي-اق سويلەسكەن كەزدە انىق، باياۋ جانە قاراپايىم سويلەمدەرمەن سويلەگەن دۇرىس. ايقايلاۋ نەمەسە سىبىرلاپ سويلەۋ ءسوزدىڭ تۇسىنىكتى بولۋىنا كومەكتەسپەيدى. ەگەر اڭگىمەلەسۋشى ەرىن قيمىلىن وقي الماسا، وندا جازباشا تۇردە تۇسىندىرۋگە بولادى. قازىرگى كەزدە بۇل ءۇشىن سمارتفون نەمەسە جازبا داپتەر قولدانۋ دا ىڭعايلى.
قارىم-قاتىناستا ميميكا مەن ىم-يشارانىڭ دا ءرولى ەرەكشە. كوزقاراس، بەت-الپەتتەگى ەموسيالار، قول قيمىلدارى – بارلىعى دا اقپاراتتى جەتكىزۋگە كومەكتەسەدى. مىسالى، بەلگىلى ءبىر ارەكەتتى كورسەتۋ ءۇشىن ءىشۋدى، ءجۇرۋدى نەمەسە باسقا ارەكەتتەردى يشارامەن كورسەتۋ ارقىلى تۇسىندىرۋگە بولادى.
ەڭ باستىسى – ادەپتىلىك پەن قۇرمەت. ەگەر سويلەسۋ بارىسىندا ءبىر نارسەنى تۇسىنبەسەڭىز، قايتا سۇراۋدان قورىقپاۋ كەرەك. ال ەستۋ قابىلەتى بۇزىلعان ادام ءسوزىن جەتكىزە الماي قينالسا، ونى اسىقتىرماي، ويىن تولىق جەتكىزۋىنە مۇمكىندىك بەرگەن ءجون. اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا ادامدى تۇزەتۋگە نەمەسە ونىڭ ءسوزىن اياقتاپ جىبەرۋگە بولمايدى. بۇل ادەپسىزدىك بولىپ سانالادى.
ينكليۋزيۆتى قوعام قۇرۋدىڭ نەگىزگى شارتى – ءوزارا تۇسىنىستىك پەن توزىمدىلىك. مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدارعا جاناشىرلىق تانىتۋ عانا ەمەس، ولاردى قوعامنىڭ تەڭ مۇشەسى رەتىندە قابىلداۋ ماڭىزدى. قوعامدا ينكليۋزيا مادەنيەتى قالىپتاسقان سايىن، ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ازاماتتاردىڭ ءبىلىم الۋى، جۇمىس ىستەۋى جانە قوعامدىق ومىرگە بەلسەندى ارالاسۋى ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىلادى.
سوندىقتان ءارقايسىمىز كۇندەلىكتى ومىردە قاراپايىم تۇسىنىستىك تانىتىپ، ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادامدارعا قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋعا ۇلەس قوسا الامىز. ينكليۋزيا – بۇل تەك الەۋمەتتىك ساياسات قانا ەمەس، ول ادامگەرشىلىك پەن بىرلىككە نەگىزدەلگەن قوعامنىڭ بەلگىسى.
