Májilis depýtaty Ermurat Bapi sońǵy kúnderi sý tasqynyna bailanysty áleýmettik jelilerde negizi joq jelsóz jeldei esip júrgenin málimdedi. Onyń sózinshe, tabiǵi apatty paidalanyp, dabylǵa qiqý qosyp ketkender de bar. Muny depýtat "jaý jaǵadan alǵanda, bóri etekten tartadynyń" kerin keltirip júr dep atady, - dep habarlaidy Dalanews.kz.
"Iá, oryn alǵan apatty jaǵdaidyń ýshyǵyp ketýine sebep bolǵan jergilikti biliktiń qamsyzdyǵy men dármensizdigine qatysty syn aitylýy kerek. Biraq syn – shyn bolýy tiis jáne ol syn bilik pen qoǵamdaǵy qatelikterdi túzeýge sep bolǵany jón. Ol syn qoǵamǵa lań salyp, iritki týdyrmaýy tiis.
Degenmen kóziqaraqty adamǵa bul aqparattyq órttiń bir pushpaǵyn "Eski Qazaqstannyń" ókilderi úrlep júrgeni baiqalady. Olardyń maqsaty aiqyn – eldegi ereýil jaǵdaidy eselep, óshpendilikti órshitý jáne sol arqyly qoǵamda turaqsyzdyq týdyrý", - dedi ol.
Bapidiń aitýynsha, olar nátijesinde "memlekettik organdar orasholaq, bilik berekesiz" degen qoǵamdyq pikir týdyryp, qazirgi memleket basshysynyń bedelin túsirip, halyqty jik-jikke bólýdi kózdese, ekinshi jaǵynan, 30 jylǵy áreketsizdikteri men jemqorlyǵy saldarynan ábden qordalanyp, búginde bolyp otyrǵan tabiǵi apattan ózderin arashalap alǵysy keledi.
"Jekelegen óńirlerdi topansýdyń basýy, ózenderdiń arnasyna syimai tasýy – bir kúnniń, ne bir jyldyń kinaraty emes. Bul – kóktemgi sý tasqynyna bólingen qarajattyń 30 jyl boiy talan-tarajǵa túsýiniń, apattyń aldyn alýǵa jáne sý qoimalaryna arnalǵan bógetter men arnalardyń salynbaýynyń, ózender men aryqtar arnasynyń keńeitilmeýiniń saldary. Tiisti gidrogeologiialyq ǵylymdy qurtyp, sý sharýashylyǵy salasyn taratyp jiberýdiń zardaby. Qazirgi qoldanystaǵy sý qoimalary men bógetter ótken ǵasyrdyń 50-70 jyldary salynǵan.
Máselen, Tarbaǵatai men Zaisandaǵy men óz kózimmen kórip qaitqan Qandysý jáne Úidene sý qoimalary 1960 jyldan beri kúrdeli jóndeý kórmegen. Kendirlik ózenine sý qoimasyn salý jóninde 1990 jyly kóterilgen jergilikti bastamany qulaqqa qystyrǵan eski bilik joq. Mundai kerenaý faktiler basqa aimaqtarda da oryn alǵanyn tasqyn basqan óńirlerge baryp qaitqan depýtattar da aityp keldi", - dedi Ermurat Bapi.
Depýtattyń sózinshe, elde sońǵy 30 jylda bir de bir jańa sý qoimasy salynbaǵan. Al qazir sonyń zardabyn tartyp otyrmyz.
"Jemqorlyqty buidasyz jiberip, halyqtyń qazynasy esebinen shylqyp baiyǵan eski júieniń tasada otyrǵan jymysqy jemqorlary buǵan búgingi jańa býyndy kináli qylmaq oilary bar.
Endi mine, eldegi apatty jaǵdaidy paidalanyp, "eski Qazaqstannyń" ózeýregen ókilderi aqparattyq maidannyń otyna mai quia bastady.
"Shal, ket!" degen eski urandy jańǵyrtyp, "shal, kel, biz asyǵystyq jasappyz" degen dalbasany jalaýlatyp, eskini ańsaýdyń amalymen aǵaiyn arasyn arandatqysy keledi. Kimniń – kim ekenin, "eski" men "jańanyń" aiyrmasyn halyq jaqsy bilýi tiis.
"Eskiniń" esesin izdegender tik-tok jelisine salyp, áleýmettik jeliler men ýatsab segmentinde tarap jatqan "Toqaevtyń kezinde halyq kedeilenip ketti" degen tehnologiialyq propagandaǵa qarsy kóptegen derek keltirýge bolady. "Sezikti buryn sekiredi" degendei, eski Qazaqstannyń keibir ókilderi "mundai aqparatqa bizdiń qatysymyz joq" dep, at tonyn ala qashyp, aqtalyp baǵýda", - dedi ol.
Ermurat Bapi qoǵamnyń "qulaǵyna altyn syrǵa" bolsyn dep biraz salystyrmaly mysal keltirgen.
"Tapsyryspen jasalǵan saiasi ólimder qai biliktiń kezinde jasalyp edi? Altynbek Sársenbaev pen Zamanbek Nurqadilovtiń atylýyna deiin, "DAT" gazetiniń jýrnalisteri Ashat Sháripjanov pen Qurmanbekti kim óltirip ketti? Tanymal oppozitsiialyq jýrnalister Núri Mýftah pen Batyrhan Dárimbet joldyń shetinde jaiaý turyp, avtomobil aptyna qalai tap boldy? "Zakon i pravosýdie" gazetiniń jýrnalisti Oralǵaisha Omarshanova bir túnniń ishinde qalai joǵalyp ketti, 2007 jyldan beri onyń óligi nege tabylmady?
Qoǵamdyq-saiasi gazetter – "HHI vek", "Epoha", "Sóz", "Tribýna", "Respýblika" jáne basqalary, táýelsiz "Maksimým" radiosy, "Maks" táýelsiz televiziiasy kimniń biligi kezinde jabyldy?! "Tań" telekompaniiasynyń tolqyn taratý munarasy kimniń kezinde jaryldy?!
30 jyldyń ishinde «DAT» gazetin 11 ret kim japtyrdy?! Táýelsiz internet-saittar «Navigator» men «Navi.kz» qai Qazaqstannyń kezinde qýdalaýǵa tap boldy? Táýelsiz BAQ-tardyń redaktsiialaryna kimniń biligi kezinde qaraqshylyq shabýyldar jasalyp, dúie-múlki órteldi?
Orystar aitpaqshy, «vse poznaetsia v sravneniiah», «Jańa Qazaqstannyń» kezinde osynyń bir de biri boldy ma? Árine bolǵan joq, bolmaidy dep senemiz!" - dedi ol.
Sonymen qatar, depýtat Eski Qazaqstan qandai ailaǵa baryp otyrǵanyn aitty.
"Onyń bir sebebi – halyqqa aitary bar, abyroi-ataǵy bar qoǵam belsendilerin «eski Qazaqstan» óz baýyryna basa basyp, olardy «Jańa Qazaqstanǵa» qarsy aidap salý úshin belgisiz bir qorlardyń atynan túsiniksiz granttar berýde. Jekelegen qoǵamdyq pikir liderlerin satyp alýda. Al halyqtyń saiai turǵyda saýatsyz ókilderi dalbasa dabyraǵa qiqý qosýǵa áýes.
Degenmen, qalai desek te, revanshistik kúshterdiń degeni bolmaidy. Óitkeni qazaq árdaiym birlik pen berekeni birinshi orynǵa qoiady. Qiyn-qystaý sátte bar qazaq bir qazaq bolyp, bir týdyń astynan tabylady. Muny qazirgi jaǵdai kórsetip otyr.
Sondyqtan el Úkimetine, Bas prokýratýraǵa aqparattyq keńistigimizge turaqty monitoring jasap, eldiń birligine syna qaǵatyn, arandatýshylyq sipaty bar, zańǵa qaishy, negizi joq feik aqparattardy taratýdyń aldyn alý sharalaryn qolǵa alýdy usynamyn", - dedi Bapi.
