QR Memlekettik keńesshisi Erlan Qarin eldegi birqatar mańyzdy máselege qatysty ustanymyn aitty. Ol qoǵamda Eltańbany aýystyrý taqyrybyna qatysty qate túsinik qalyptasyp jatqanyn, sondai-aq, óńirlerde rýshyldyqtyń kórinisteri baiqalatynyn jetkizdi. Sonymen qatar, ǵylym salasynda qandai ózgerister baryn baiandady, - dep habarlaidy Dalanews.kz.
Erlan Qarin Qazaqstanda rýshyldyq máselesi áli kúnge bar ekenin aitty. Onyń sózinshe, bul tipti ishinara partiialar arasynan da kórinedi.
"Ókinishke orai, rýǵa bólinýshilik tek mádeni faktor emes, sonymen qatar, qoǵamdyqqa da (faktorǵa - esk.) ainalǵany ras. Keibir óńirlerde ol qatty baiqalady. Biz ony aitqymyz kelmeidi. Qazaqy ortaǵa shyǵyp aitsań, kóp adam jaqtyrmaidy. Biraq ony aitýymyz kerek. Bir kezderi basylǵan siiaqty bolyp kórinip edi. Biraq, ókinishke orai, bul áleýmettik qubylys áli de bar. Keibir kezde qatty kórinis taýyp, baiqalyp júr.
...Bizge aralas sailaý júiesi engizildi. Parlament pen Máslihattyń birshama depýtaty partiialyq tizimnen basqa, sonymen qatar, bir mandatty okrýgterden sailanatyn boldy. "Depýtattardy halyq tikelei ózi sailasa eken" dep sarapshylardyń aityp júrgeni. Biraq saiasi praktikada, ókinishke orai, barlyq jerde dep aitpaimyn, birqatar óńirde saiasi partiialardyń arasynda básekelestikke emes, rýlardyń arasyndaǵy básekelestikke ulasyp ketti. Sondyqtan bul problema bar", - dedi Qarin "Jibek Joly" TV-ǵa suhbatynda.
Prezident keiingi málimdemeleriniń birinde atasyna eskertkish qoiýdy, kóshege atyn berýdi ótinetinder kóbeigenin ashyq synady. Al Memlekettik keńesshiniń sózinshe, bir aýyldarda 50 kóshege jeke tulǵalardyń esimi berilgen.
"Qazir onomastika salasyn rettep jatyrmyz. Keibir onomastikalyq komissiialardyń fýnktsiialaryn ortalyqqa berip jatyrmyz. Sebebi jergilikti jerdegi kóshe, eldi meken ataýlaryn bergen kezde árqaisy óz atalarynyń qurmetine talpynady. Kóshelerdiń ataýlaryn bergen kezde kileń sondai áreketter. ...Aitalyq, bir aýylda 50 kósheniń atyn aýystyratyn bolyp jatsa, barlyǵy da jeke tulǵanyń atynda. Tek bizde ǵana sondai ádet. ...Ekinshiden, eskertkish salý. Ol da bir problema. Barlyǵy ózderiniń atalarynyń qurmetterine eskertkish ornatýǵa tyrysady. Sol ǵoi, bizdiń eskertkishter eline ainalyp bara jatqanymyz", - dedi memlekettik keńesshi.
Atyraýda ótken Ulttyq quryltaidan keiin Eltańba tóńireginde qyzý pikirtalas bastalyp ketti. Kópshilik qazir Eltańbany aýystyrý birinshi kezektegi jumys emes ekenin aitty. Bul tusta memleket keńesshi Prezidenttiń bul sózin keibireýler durys túsinbegenin jetkizdi.
"Eń aldymen bul jerde durystap aityp ótý kerek. Bul Prezidenttiń usynysy emes. Prezident óz sózinde bylai dep aitty: "Eltańbany aýystyrýǵa qatysty ártúrli pikirler aitylyp júr. Eger de qajet dep eseptelse, komissiia qurylýy kerek, talqylaýy kerek. Eger de, shynymen de, qajettilik bolsa, onda baiqaý jariialaý kerek". Iaǵni eger de qoǵam tarapynan bul jóninde pikir qalyptasatyn bolsa, muny ashyq talqylaý qajettigi jóninde aityldy. Iaǵni Prezident Eltańbany mindetti túrde aýystyrý kerek degen pikir aitqan joq. Kóbi málimdemelerdi durys qaramaidy, oqymaidy, durys tyńdamaidy.
...Ony oǵan deiin qoǵam belsendileri, uiymdar kótergen bolatyn, zertteýler jasalǵan bolatyn. ...Eshkim de barlyq máseleni ysyryp qoiyp, tek osy Eltańbany aýystyrýmen ainalysyp jatqan joq. Atyraýda quryltai ótkennen beri birshama ýaqyt ótti. Eshqandai arnaiy sheshim, qujat qabyldanǵan joq. Bilik tarapynan arnaiy jasalyp otyrǵan jumys emes. Bul qoǵamdaǵy pikirtalastardyń bir kórinisi ǵana", - dedi ol.
Qazir óńirlerde bolyp jatqan tótenshe jaǵdai - sý tasqyny jurtty eseńgiretip tastady. Erlan Qarin munyń túbirinde úlken másele turǵanyn aitty. Árine, alǵashqysy - jyldar boiy sheshýin tappaǵan máseleler. Ekinshisi - ǵylymi kózqaras jetispeýi.
"Tabiǵi apattar ondaǵan jyl boiy qordalanǵan máselelerdiń betin ashyp jatyr. Prezident birneshe sózinde tabiǵi apattardy boljaýǵa bolar edi dep aitqan edi. Boljaý úshin ǵylymi jumysty bir júiege keltirý kerek edi. Kezinde ǵylymi institýttar memlekettiń nazarynan tys qalyp qaldy, olarǵa tiisti qarjy bólinbedi. Keibir institýttar jabylyp qaldy.
90-shy jyldary, 2000-shy jyldardyń basynda qalyptasqan jaǵdai sebebinen ǵylym júiesinen 40 myń ǵalym ketip qalǵan. Saýdaǵa ketti, basqa kásippen ainalysyp ketti. 40 myń ǵalymnan airylyp qaldyq. Kez kelgen ǵylym turaqty, júieli, uzaq jyldar boiy júrgizilgen jumysqa negizdeledi. Sondyqtan úlken bazadan airylyp qaldyq. Sonyń ishinde sý salasy bolsyn, basqa da salalar bolsyn.
Qazir memleket osy máselemen shuǵyldanyp, qaitadan osy júieni qalyptastyrdy. Ǵylym akademiiasy quryldy, Prezident janynan ǵylymdy damytý boiynsha arnaiy ulttyq keńes quryldy. Ishinde aǵa býyn ókilderi de, jas býyn ǵalymdar da bar. Sońǵy 2 jyldyń ishinde ǵalymdardyń sany 1,5 esege ósti, ailyqtary da ósip jatyr", - dedi Qarin.
