قر مەملەكەتتٸك كەڭەسشٸسٸ ەرلان قارين ەلدەگٸ بٸرقاتار ماڭىزدى مەسەلەگە قاتىستى ۇستانىمىن ايتتى. ول قوعامدا ەلتاڭبانى اۋىستىرۋ تاقىرىبىنا قاتىستى قاتە تٷسٸنٸك قالىپتاسىپ جاتقانىن, سونداي-اق, ٶڭٸرلەردە رۋشىلدىقتىڭ كٶرٸنٸستەرٸ بايقالاتىنىن جەتكٸزدٸ. سونىمەن قاتار, عىلىم سالاسىندا قانداي ٶزگەرٸستەر بارىن باياندادى, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ەرلان قارين قازاقستاندا رۋشىلدىق مەسەلەسٸ ەلٸ كٷنگە بار ەكەنٸن ايتتى. ونىڭ سٶزٸنشە, بۇل تٸپتٸ ٸشٸنارا پارتييالار اراسىنان دا كٶرٸنەدٸ.
"ٶكٸنٸشكە وراي, رۋعا بٶلٸنۋشٸلٸك تەك مەدەني فاكتور ەمەس, سونىمەن قاتار, قوعامدىققا دا (فاكتورعا - ەسك.) اينالعانى راس. كەيبٸر ٶڭٸرلەردە ول قاتتى بايقالادى. بٸز ونى ايتقىمىز كەلمەيدٸ. قازاقى ورتاعا شىعىپ ايتساڭ, كٶپ ادام جاقتىرمايدى. بٸراق ونى ايتۋىمىز كەرەك. بٸر كەزدەرٸ باسىلعان سيياقتى بولىپ كٶرٸنٸپ ەدٸ. بٸراق, ٶكٸنٸشكە وراي, بۇل ەلەۋمەتتٸك قۇبىلىس ەلٸ دە بار. كەيبٸر كەزدە قاتتى كٶرٸنٸس تاۋىپ, بايقالىپ جٷر.
...بٸزگە ارالاس سايلاۋ جٷيەسٸ ەنگٸزٸلدٸ. پارلامەنت پەن مەسليحاتتىڭ بٸرشاما دەپۋتاتى پارتييالىق تٸزٸمنەن باسقا, سونىمەن قاتار, بٸر مانداتتى وكرۋگتەردەن سايلاناتىن بولدى. "دەپۋتاتتاردى حالىق تٸكەلەي ٶزٸ سايلاسا ەكەن" دەپ ساراپشىلاردىڭ ايتىپ جٷرگەنٸ. بٸراق ساياسي پراكتيكادا, ٶكٸنٸشكە وراي, بارلىق جەردە دەپ ايتپايمىن, بٸرقاتار ٶڭٸردە ساياسي پارتييالاردىڭ اراسىندا بەسەكەلەستٸككە ەمەس, رۋلاردىڭ اراسىنداعى بەسەكەلەستٸككە ۇلاسىپ كەتتٸ. سوندىقتان بۇل پروبلەما بار", - دەدٸ قارين "Jibek Joly" TV-عا سۇحباتىندا.
پرەزيدەنت كەيٸنگٸ مەلٸمدەمەلەرٸنٸڭ بٸرٸندە اتاسىنا ەسكەرتكٸش قويۋدى, كٶشەگە اتىن بەرۋدٸ ٶتٸنەتٸندەر كٶبەيگەنٸن اشىق سىنادى. ال مەملەكەتتٸك كەڭەسشٸنٸڭ سٶزٸنشە, بٸر اۋىلداردا 50 كٶشەگە جەكە تۇلعالاردىڭ ەسٸمٸ بەرٸلگەن.
"قازٸر ونوماستيكا سالاسىن رەتتەپ جاتىرمىز. كەيبٸر ونوماستيكالىق كوميسسييالاردىڭ فۋنكتسييالارىن ورتالىققا بەرٸپ جاتىرمىز. سەبەبٸ جەرگٸلٸكتٸ جەردەگٸ كٶشە, ەلدٸ مەكەن اتاۋلارىن بەرگەن كەزدە ەرقايسى ٶز اتالارىنىڭ قۇرمەتٸنە تالپىنادى. كٶشەلەردٸڭ اتاۋلارىن بەرگەن كەزدە كٸلەڭ سونداي ەرەكەتتەر. ...ايتالىق, بٸر اۋىلدا 50 كٶشەنٸڭ اتىن اۋىستىراتىن بولىپ جاتسا, بارلىعى دا جەكە تۇلعانىڭ اتىندا. تەك بٸزدە عانا سونداي ەدەت. ...ەكٸنشٸدەن, ەسكەرتكٸش سالۋ. ول دا بٸر پروبلەما. بارلىعى ٶزدەرٸنٸڭ اتالارىنىڭ قۇرمەتتەرٸنە ەسكەرتكٸش ورناتۋعا تىرىسادى. سول عوي, بٸزدٸڭ ەسكەرتكٸشتەر ەلٸنە اينالىپ بارا جاتقانىمىز", - دەدٸ مەملەكەتتٸك كەڭەسشٸ.
اتىراۋدا ٶتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدان كەيٸن ەلتاڭبا تٶڭٸرەگٸندە قىزۋ پٸكٸرتالاس باستالىپ كەتتٸ. كٶپشٸلٸك قازٸر ەلتاڭبانى اۋىستىرۋ بٸرٸنشٸ كەزەكتەگٸ جۇمىس ەمەس ەكەنٸن ايتتى. بۇل تۇستا مەملەكەت كەڭەسشٸ پرەزيدەنتتٸڭ بۇل سٶزٸن كەيبٸرەۋلەر دۇرىس تٷسٸنبەگەنٸن جەتكٸزدٸ.
"ەڭ الدىمەن بۇل جەردە دۇرىستاپ ايتىپ ٶتۋ كەرەك. بۇل پرەزيدەنتتٸڭ ۇسىنىسى ەمەس. پرەزيدەنت ٶز سٶزٸندە بىلاي دەپ ايتتى: "ەلتاڭبانى اۋىستىرۋعا قاتىستى ەرتٷرلٸ پٸكٸرلەر ايتىلىپ جٷر. ەگەر دە قاجەت دەپ ەسەپتەلسە, كوميسسييا قۇرىلۋى كەرەك, تالقىلاۋى كەرەك. ەگەر دە, شىنىمەن دە, قاجەتتٸلٸك بولسا, وندا بايقاۋ جارييالاۋ كەرەك". ياعني ەگەر دە قوعام تاراپىنان بۇل جٶنٸندە پٸكٸر قالىپتاساتىن بولسا, مۇنى اشىق تالقىلاۋ قاجەتتٸگٸ جٶنٸندە ايتىلدى. ياعني پرەزيدەنت ەلتاڭبانى مٸندەتتٸ تٷردە اۋىستىرۋ كەرەك دەگەن پٸكٸر ايتقان جوق. كٶبٸ مەلٸمدەمەلەردٸ دۇرىس قارامايدى, وقىمايدى, دۇرىس تىڭدامايدى.
...ونى وعان دەيٸن قوعام بەلسەندٸلەرٸ, ۇيىمدار كٶتەرگەن بولاتىن, زەرتتەۋلەر جاسالعان بولاتىن. ...ەشكٸم دە بارلىق مەسەلەنٸ ىسىرىپ قويىپ, تەك وسى ەلتاڭبانى اۋىستىرۋمەن اينالىسىپ جاتقان جوق. اتىراۋدا قۇرىلتاي ٶتكەننەن بەرٸ بٸرشاما ۋاقىت ٶتتٸ. ەشقانداي ارنايى شەشٸم, قۇجات قابىلدانعان جوق. بيلٸك تاراپىنان ارنايى جاسالىپ وتىرعان جۇمىس ەمەس. بۇل قوعامداعى پٸكٸرتالاستاردىڭ بٸر كٶرٸنٸسٸ عانا", - دەدٸ ول.
قازٸر ٶڭٸرلەردە بولىپ جاتقان تٶتەنشە جاعداي - سۋ تاسقىنى جۇرتتى ەسەڭگٸرەتٸپ تاستادى. ەرلان قارين مۇنىڭ تٷبٸرٸندە ٷلكەن مەسەلە تۇرعانىن ايتتى. ەرينە, العاشقىسى - جىلدار بويى شەشۋٸن تاپپاعان مەسەلەلەر. ەكٸنشٸسٸ - عىلىمي كٶزقاراس جەتٸسپەۋٸ.
"تابيعي اپاتتار ونداعان جىل بويى قوردالانعان مەسەلەلەردٸڭ بەتٸن اشىپ جاتىر. پرەزيدەنت بٸرنەشە سٶزٸندە تابيعي اپاتتاردى بولجاۋعا بولار ەدٸ دەپ ايتقان ەدٸ. بولجاۋ ٷشٸن عىلىمي جۇمىستى بٸر جٷيەگە كەلتٸرۋ كەرەك ەدٸ. كەزٸندە عىلىمي ينستيتۋتتار مەملەكەتتٸڭ نازارىنان تىس قالىپ قالدى, ولارعا تيٸستٸ قارجى بٶلٸنبەدٸ. كەيبٸر ينستيتۋتتار جابىلىپ قالدى.
90-شى جىلدارى, 2000-شى جىلداردىڭ باسىندا قالىپتاسقان جاعداي سەبەبٸنەن عىلىم جٷيەسٸنەن 40 مىڭ عالىم كەتٸپ قالعان. ساۋداعا كەتتٸ, باسقا كەسٸپپەن اينالىسىپ كەتتٸ. 40 مىڭ عالىمنان ايرىلىپ قالدىق. كەز كەلگەن عىلىم تۇراقتى, جٷيەلٸ, ۇزاق جىلدار بويى جٷرگٸزٸلگەن جۇمىسقا نەگٸزدەلەدٸ. سوندىقتان ٷلكەن بازادان ايرىلىپ قالدىق. سونىڭ ٸشٸندە سۋ سالاسى بولسىن, باسقا دا سالالار بولسىن.
قازٸر مەملەكەت وسى مەسەلەمەن شۇعىلدانىپ, قايتادان وسى جٷيەنٸ قالىپتاستىردى. عىلىم اكادەميياسى قۇرىلدى, پرەزيدەنت جانىنان عىلىمدى دامىتۋ بويىنشا ارنايى ۇلتتىق كەڭەس قۇرىلدى. ٸشٸندە اعا بۋىن ٶكٸلدەرٸ دە, جاس بۋىن عالىمدار دا بار. سوڭعى 2 جىلدىڭ ٸشٸندە عالىمداردىڭ سانى 1,5 ەسەگە ٶستٸ, ايلىقتارى دا ٶسٸپ جاتىر", - دەدٸ قارين.
