Elordada "Kenesary han" kitabynyń tusaýkeseri ótti

Dalanews 08 maý. 2022 16:02 693

Búgin Halyqaralyq Túrki akademıasy L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazıa ulttyq ýnıversıtetimen birlesip, Kenesary Qasymulynyń 220 jyldyq mereıtoıyna oraı «Han Kenege taǵzym» atty is-shara uıymdastyrdy.

Alqaly jıynǵa Halyqaralyq Túrki akademıasynyń prezıdenti Darhan  Qydyráli, L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazıa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Erlan Sydyqov, QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty, alashtanýshy Berik Ábdilanıuly, Memlekettik tarıh ınstıtýtynyń dırektorynyń orynbasary Erkin Ábil, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri Jabal Erǵalıev, Abaı Tasbolatov, Erjan Isakýlov, L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazıa ulttyq ýnıversıtetiniń prorektory Dıhan Qamzabekuly,  fılologıa ǵylymdarynyń doktory Serik Negımov, sonymen qatar kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, QR Parlamenti depýtattary, ǵylymı-zertteý ortalyqtarynyń basshylary, tanymal ǵalymdar, JOO ustazdary,  sondaı-aq zıaly qaýym ókilderi men BAQ jetekshileri qatysty.



Taǵylymdy is-sharaǵa qatysýshylar aldymen Nur-Sultan  qalasyndaǵy «Qaraótkel» zıratyna baryp, osynda jerlengen Kenesary han sarbazdarynyń rýhyna taǵzym etti.

Budan keıin alqaly jıyn  L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazıa ulttyq ýnıversıtetiniń bas ǵımaratynda jalǵasty.

Keleli basqosý aıasynda Túrki akademıasy ázirlegen «Kenesary han» atty kitaptyń tusaýkeser rásimin jasaldy.



Jınaqqa Kenesary han men onyń qasyndaǵy Naýryzbaı,  Sarjan, Esengeldi batyrlardyń qaharmandyǵy men erligi jyrlanǵan ańyz-áńgimeler, tarıhı jyr-dastandardyń tańdaýly úlgileri  iriktelep toptastyrylǵan.

Atalǵan shyǵarmalarda saıypqyran Kenesarynyń tuńǵıyq aqyl-parasaty, hanǵa laıyq bekzat bolmysy, qazaq jerin syrtqy dushpandardan  qorǵaý  jolyndaǵy  soǵystary, sońyna ergen jaýjúrek batyrlarynynyń  kúreskerlik beınesi  shynaıy ári kórkem beınelengen.


Aıta ketý kerek el arasynda Kenesary hannyń ómir jolyn, joryqtary men shaıqastaryn  sýretteıtin  kóptegen jyrlar men ańyzdar saqtalǵan. Olardyń alǵashqy nusqalary  HİH ǵasyrdyń  ekinshi jartysynan bastap hatqa túsip, jarıalana bastady.



Halyq jyrynyń alǵashqy nusqasyn kórnekti túrkolog V.V. Radlov óziniń «Obrazsy narodnoı lıteratýry túrkskıh pleme, jıvýshıh v Iýjnoı Sıbırı ı Djýngarskoı  stepı» degen irgeli eńbeginde «Kenesary óleńi», «Kenesary jyrynyń  birnesshe aýyzy» degen atpen 1870 jyly jarıalaǵan. «Han Kene» jyry S.  Jantórın men T. Seıdalın hatqa túsirip, keıin orys tiline aýdaryp «Zapıskı T. Seıdalın hatqa túsirip,  keıin orys tiline aýdaryp  «Zapıskı Orenbýrgskogo otdela Imperatorskogo Rýsskogo geografıcheskogo obshestva» jýrnalynda1875 jyly jarıalanǵan.

Onan keıin J.Shaıhıslamulynyń  jyrlaǵan «Kenesary-Naýryzbaı»  jyry 1912  jyly «Qazan» baspasynan jeke kitap bolyp jaryq kórdi. Al  Nysanbaı  jyraýdyń J.Basyǵarın jazyp alǵan nusqasyn H. Dosmuhammeduly Tashkentte 1923 jyly, keıin N. Tórequlov 1924 jyly Máskeýde  jeke kitap qylyp jarıalaǵan.

Kópshilik nazaryna usynylǵan  «Kenesary han» kitabyn  M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkerleri Nurjuma Elesbaı jáne Nasıhat Nabıolla qoljazbadan oqyp mátintanýlyq jumystar atqaryp, qurastyryp shyǵardy.

Usynylǵan
Sońǵy jańalyqtar