Qazaqstan musylmandary dini basqarmasy musylmandyq nekeniń sharty bolyp sanalatyn máhr máselesine bailanysty sheshim shyǵardy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Aitýlarynsha, qazaq dástúrindegi qalyńmaldy islam shariǵatyndaǵy máhir dep esepteýge qatysty ǵalymdardyń birneshe kózqarasy bar.
“1. Keibir Horezmdyq jáne odan da basqa ǵalymdar qyzdyń artynan keletin qalyńmaldy tezdetip beriletin máhir dep sanaǵan.
Imam ál-Kasani: “Neke qiiý barysynda qyz razylyǵyn ashyq aitýǵa uialǵanyndai, máhirin suraýǵa da qysylady. Qyzdyń úndemeýi onyń razylyǵyn bildirgenindei, máhirin ákesi alyp jatqanda da úndemeýi razy ekendigin bildiredi. Ádette ákesi máhirdi alǵannan keiin ústine qarajat qosyp, qyzdyń artynan jihazyn alyp barady”, – degen.
2. Keibir ǵalymdar qalyńmaldy uzatylyp jatqan qyzǵa belgili bir nárseniń (jihaz t.b.) esesine beriletin syilyq degen.
Ibn Abidin: “Neke qiiarda “dýstimandy” máhir dep aitsa, onda ol tezdetilip berilgen máhir esebinde bolady ári kúieýi jasaýyn alyp kelýdi talap ete almaidy. Al neke qiiarda máhir dep aitylmasa, ol qarymta qaitarý shartymen berilgen syilyq bolyp sanalady. Mundai jaǵdaida ádet-ǵurypqa sai qyz tarapynan jasaý talap ete alady”, – degen” dep keltiredi dini basqarma.
Múftiiat qazaq dástúrinde qalyńmal qalyńdyq úshin beriletin mal-dúnie ekenin, eger eki jas ajyrasqan jaǵdaida qalyńdyq maly qyzdyń ieliginde qalatynyn atap ótip, osy turǵydan qalyńmaldy máhir dep sanaýǵa bolatynyn jariialady.
“Al “áke eńbegi”, “ana súti” t.s.s. qyzdyń áke-sheshesine, týystaryna beriletin mal-múlik máhirge sanalmaidy. Sondai-aq, qyzdyń jasaýyn ákesi óz múlkinen alyp berse, bul máhir bolyp eseptelmeidi.
Qalyńmal berilmeitin ólkelerde neke qiiý barysynda máhirdi belgileýi tiis. Máhir belgilenbegen jaǵdaida nekesi durys bolady. Biraq kúieýi máhir-misl beredi.
Sheshim:
- Kúieýi tarapynan beriletin qalyńmaldy qyzdyń razylyǵymen máhirge jatqyzýǵa jáne artynan alyp baratyn jasaýyna paidalanýǵa bolady.
- "Áke eńbegi", "ana súti" sekildi qyzdyń áke-sheshesine, týystaryna beriletin mal-múlik (kádesyi, t.b.) máhirge jatpaidy.
