Qazaqstanda tsifrlyq qarjy qyzmetteriniń keńeiýimen qatar kiberqaýipsizdikti nyǵaitý jáne internet-alaiaqtyqtyń aldyn alý baǵytyndaǵy jumystar júieli túrde júrgizilip keledi. Mamandardyń pikirinshe, jańa tehnologiialardyń qarqyndy damýy qaýipsizdik talaptaryn da únemi jetildirýdi qajet etedi. Osyǵan bailanysty qarjy sarapshysy Aibar Oljai atalǵan saladaǵy kiberqaýipsizdiktiń mańyzy men jasandy intellekt dáýirindegi jańa syn-qaterlerge qatysty pikir bildirdi, dep habarlaidy dalanews.kz.
Onyń aitýynsha, qaýipsizdik talaptarynyń kúsheiýine bailanysty qarjylyq operatsiialarǵa qosymsha tekserý tetikteri engizilgen.
“Qazir qosymsha verifikatsiia, klientti sáikestendirý jáne komplaens talaptary kúsheidi. Bul keibir operatsiialardyń baiaýlaýyna alyp keldi. Bir jaǵynan, qarjy sektoryn damytý qajet bolsa, ekinshi jaǵynan, alaiaqtyq áreketterge qarsy qaýipsizdik sharalaryn únemi jetildirip otyrý kerek”, – dedi sarapshy.
Aibar Oljaidyń sózinshe, bankter men ózge de qarjy uiymdary kiberqaýipsizdikke burynǵydan kóbirek qarajat bóle bastaǵan. Bul shyǵyndarǵa serverlik infraqurylymdy jańartý, qorǵanys súzgileri men jelilik qaýipsizdik júielerin ornatý, bilikti mamandardy tartý jáne biometriialyq sáikestendirý tetikterin jetildirý kiredi.
“Iri qarjy uiymdarynyń bul baǵyttaǵy shyǵyny júz milliondaǵan dollarǵa deiin jetýi múmkin. Munyń barlyǵy qyzmet kórsetý qunyna áser etedi. Degenmen azamattardyń qarajaty men derekterin qorǵaý úshin mundai investitsiialar qajet”, – dedi ol.
Sarapshy jeke derekterdiń zańsyz taralýyn qazirgi tsifrlyq keńistiktegi negizgi qaýipterdiń biri dep atady. Onyń aitýynsha, alaiaqtar jasandy intellektiniń kómegimen adamnyń daýsyn, beinesin jáne biometriialyq málimetterin qoldan jasap, onyń atynan qarjylyq operatsiialar júrgizýge áreket etýi múmkin.
“Eń qaýiptisi – adamnyń jeke derekteri men parolderiniń urlanýy. Bul tek qarjylyq jaǵdaiyna emes, jeke qaýipsizdigine de qater tóndiredi. Óitkeni mekenjaiy, bailanys nómiri jáne basqa da málimetteri bóten adamdardyń qolyna túsýi múmkin”, – dedi Aibar Oljai.
Onyń pikirinshe, bir ǵana banktiń qaýipsizdik júiesin kúsheitý jetkiliksiz. Azamattardyń derekteri ártúrli qarjy jáne qyzmet kórsetý uiymdarynda saqtalatyndyqtan, búkil tsifrlyq infraqurylymda biryńǵai joǵary qorǵanys talaptary bolýy qajet.
“Bir banktiń jaqsy qorǵalǵany jetkiliksiz. Azamattardyń derekteri birneshe uiymda saqtalady. Sondyqtan barlyq qarjy uiymy qaýipsizdik sharalaryn keshendi túrde kúsheitýi kerek”, – dedi sarapshy.
Ol jasandy intellektiniń ekonomikany damytýǵa mol múmkindik bergenimen, alaiaqtardyń da jańa tásilderdi jyldam ázirleýine jaǵdai jasap otyrǵanyn atap ótti. Sondyqtan bul tehnologiialardy kibershabýyldardy anyqtaý, kúmándi operatsiialardy saralaý jáne qaýiptiń aldyn alý maqsatynda keńinen paidalaný mańyzdy.
“Búgin kórip otyrǵan kibershabýyldar – jańa qaýipterdiń bir bóligi ǵana. Aldaǵy ýaqytta budan da kúrdeli shemalar paida bolýy múmkin. Sondyqtan kiberqaýipsizdik júiesi shabýyl jasaýshylardan árdaiym bir qadam alda júrýi kerek. Qorǵanystyń bir bóligi álsiz bolsa, búkil júieniń tiimdiligi tómendeidi”, – dedi ol.
Sóz sońynda Aibar Oljai elimizde kiberqaýipsizdikti nyǵaitý baǵytynda memleket tarapynan qolǵa alynǵan sharalarǵa oń baǵasyn berdi. Onyń aitýynsha, Memlekettik tehnikalyq qyzmet, Ulttyq banktiń Antifrod ortalyǵy jáne basqa da ýákiletti organdardyń jumysy tsifrlyq keńistiktegi qaýipsizdikti arttyryp, azamattardy internet-alaiaqtyqtan qorǵaý tetikterin jetildirýge yqpal etip otyr.
“Memleket tarapynan kiberqaýipsizdikti kúsheitý jáne qarjylyq alaiaqtyqtyń aldyn alý baǵytynda mańyzdy jumystar atqarylyp jatyr. Memlekettik tehnikalyq qyzmet pen Ulttyq banktiń Antifrod ortalyǵy siiaqty qurylymdardyń jumysy tsifrlyq qaýipsizdik júiesin damytýǵa múmkindik beredi. Ásirese jasandy intellekt tehnologiialary qarqyndy damyp jatqan qazirgi kezeńde mundai bastamalardyń mańyzy arta túsedi”, – dedi sarapshy.
Onyń pikirinshe, aldaǵy ýaqytta memleket, qarjy uiymdary jáne IT salasy arasyndaǵy ózara yqpaldastyqty kúsheitý qajet. Bul jańa kiberqaýipterge jedel áreket etýge, jasandy intellekt tehnologiialaryn qaýipsiz engizýge jáne azamattardyń jeke derekterin qorǵaý deńgeiin arttyrýǵa múmkindik beredi.
“Tsifrlyq transformatsiiany kiberqaýipsizdikten bólek qarastyrýǵa bolmaidy. Sondyqtan memleket júzege asyryp jatqan jobalardy júieli túrde jalǵastyryp, olardy jańa tehnologiialardyń damý qarqynyna sai jetildirý mańyzdy. Mundai saiasat elimizdiń tsifrlyq infraqurylymyn nyǵaityp, halyqtyń jańa servisterge degen senimin arttyrady”, – dep qorytyndylady Aibar Oljai.
