Onyń aitýynsha Kabýldan basqa qalalardyń barlyǵynda saiasi jaǵdai shielenisip tur. Provintsiia ortalyqtarynyń birazy jáne basqa kishigirim qalalar túgel tálipterdiń qolyna ótken.
"Adamdar Aýǵanstanda zorǵa ómir súrip jatyr. Eger kez kelgen bir el «kelińder, baspana beremiz» dese el túgel ketýge daiyn", – deidi ol.
Aýǵanstanda turatyn etnikalyq qazaqtardyń birazy konsýldyqtan kómek surap, habar kútip otyr. Músilimbek soǵys qimyly kúsheiip, "Taliban" kúsh ala bastaǵan kezde keibir qazaqtar Qazaqstanǵa ketip úlgergenin jetkizdi.
"Mysaly, meniń ata-anam qazir Túrkistanda turyp jatyr. Al eki aǵam Qundyzda. Qundyz qazir "Talibannyń" baqylaýyna. Biraq ázirge olarǵa eshkim tiisken joq. Aǵalarymnyń Qundyzda da tirshiligi, mal-múlki bar.
Jerdi nemese maldy satý túgili tegin beremin deseń de almaidy. Sebebi eshkim erteńiniń qalai bolatynyn bilmeidi. Árkim óz janymen álek.
Taǵy bir aitatyn jait, qazaqtar meken etetin aýmaqtardyń kóbi tálipterdiń qolynda. Sondyqtan olar da ashyp eshteńe aita almaidy. Eger sizge, jýrnalisterge jaýap bermei jatsa, olardy qinamańyzdar. Sóileýge qorqady", – deidi ol.
Bala kezinen oq daýysyn estip, jarylǵan snariadty kórip óskenin aitqan Músilimbek aýǵan halqynyń "Talibannyń" bilikke kelgenin qalamaitynyn aitady. Alaida bul joly tálip áskeri basqasha saiasat ustanyp, qarapaiym halyqtyń senimine kirýge tyrysýda.
"Tipti "Taliban" basyp alǵan jerde tynyshtyq ornap, urlyq-qarlyq tyiyla bastady. Mysaly, meniń jaqyndarym Qundyzda turady. "Taliban" áskeri jergilikti jurtqa eshqandai qysym jasaǵan joq. Kerisinshe sizderdi qoldaimyz, tiispeimiz dep jatyr.
Osyǵan bailanysty jergilikti jurttyń arasynda alaýyzdyq paida boldy. Halyq ekige bólinip aldy. Birinshisi "Talibannyń" bilik basyna kelýine qarsy bolsa, ekinshi top olardy qoldap otyr. Menińshe, bul – ýaqytsha jaǵdai. Tálipter halyqtyń senimine tolyq kirgennen keiin óz degenderin jasaidy. Ózderiniń ustanǵan ideologiiasyn júzege asyrady.
Osy jerde taǵy bir nárseni aita keteiin, buǵan deiin bilik basynda otyrǵan pýshtýndar Aýǵanstanda ómir súretin ózge ulttarǵa oń kózben qaraǵan joq. Ekinshi orynǵa qoidy. "Talibanda" da sondai ustanym anyq ańǵarylady.
Iaǵni, olar jergilikti pýshtýndarǵa ("Talibannyń" negizi pýshtýndardan turady – Red.) ǵana jyly qabaq tanytyp otyr", – deidi ol.
Aitýynsha tálip biligi ornaǵan jaǵdaida áielderge bilim alýǵa, mektepke barýǵa tyiym salyna ma degen qorqynysh bar.
"Tipti kóshege shyqqan jaǵdaida da jalǵyz emes, qasynda jaqyn týysqany bolyp keletin er adam júrýge májbúr bolady.
Qazir Aýǵanstan áielderi óte jaqsy jetistikke qol jetkizgen. Bilimdi áielder bar, tipti saiasatqa aralasyp júrgen áielderdi de kezdestirýge bolady. Osyndai belsendi áielder qazir jergilikti telearna arqyly bilikke úndeý jasap, berilmeýge shaqyryp jatyr. "Aýǵan áielderiniń jaǵdaiy qiyn bolady" dep halyqaralyq uiymdardan kómek surap jatyr.
Árine, tálipter bilikke kelgen jaǵdaida eń aldymen qiyndyq áielderge týady. Tipti qazirdiń ózinde sol qaýipten qashyp, Eýropaǵa, AQSh-qa ketip qalǵan birneshe belsendi áieldi bilemin", – deidi Ziiabolqaq Músilimbek.
