Bul aradaǵy barlyq gáp saiasatta jatqan kórinedi. Sonymen qatar onyń aitýynsha, munai dáýiri aiaqtalyp barady degen boljamdar bos sóz emes.
Biz Baiandy ǵana aita beremiz
«Oǵan kórshi eldegi bir «Gazprom» dálel. Ol qandai kompaniia edi? Álemde aty dúrildep turǵan, eń qymbat kompaniia bolatyn. Al qazir she? Qazir búkil jer asty bailyǵymen, temir-tersegimen qosa alǵanda músheqap shyǵaratyn Diýreks kompaniiasynan da arzandap ketken. Mine, kórdińiz be? Al bul — munai eksporttaýshy bizdiń el úshin qaǵylyp jatqan dabyl. Sondyqtan, óz basym, EHRO-nyń ózin emes, onyń negizgi ideiasyn qatty qoldaimyn. Shyny kerek, bizge jańartylǵan energiia kózderi degen aýadai qajet. Endeshe munai dáýirinen soń qandai jaǵdaida ómir súremiz, qaitsek bolady degen saýaldarǵa bizdiń bilik búgin osy EHRO kezinde jaýap tabýy tiis. Alaida, ókinishke qarai, kórmeni uiymdastyrýshylar kelgen qonaqqa, atqan otshashýǵa aqshany shashyp jatyr. Bul durys emes.
Kórmeniń mańyzyn bilik te, BAQ ta, halyq ta áli naqty túsinbegen sekildi. Bizdegi eń basty kemshilik bilik pen qoǵam arasynda bailanys joq, saiasi-ekonomikalyq máseleler boiynsha ashyq talqy jasalmaidy. Sodan soń ne bolady? Árine, saiasi-ekonomikalyq taqyryptarda áleýmettik jelidegi qaýymnyń aýzyn jaba bergen soń, olar Baian Esentaevanyń ómiri sekildi usaq-túiek jaittardy talqylamaǵanda qaitedi?..Basqa amaldary da, tańdaýlary da joq olardyń„ — deidi saiasattanýshy.
«Biz óte kishkentai elmiz»
Sondai-aq ol EHRO-ǵa qatysty negativti pikir aitýshylarǵa qarsy birneshe ýáj keltirdi.
— Biz kez kelgen nárseniń talqysy kezinde mynandai qaǵidattardy miymyzǵa shegelep alýymyz kerek.
Birinshiden,
biz óte kishkentai qurlyqtyq memlekettiń birimiz. Qai jaqtan sanasaq ta bizge eń jaqyn teńizimiz 3,5 myń shaqyrymda. Sondyqtan biz álemdi ózdiginen qyzyqtyratyndai keremet elge ainala almaimyz. Qansha jerden investitsiia salsaq ta bizdiń múmkindigimiz shekteýli.
Ekinshiden, mysaly, Ýkrainadaǵy jaǵdaidy alsaq, ol bizdegi ekzistentsionaldyq qaýipsizdik máselesin tym kúrdelendirip jiberdi. Bizdiń syrtqy saiasatymyzdyń eń negizgi postýlattarynyń biri Býdapesht qujattary degen kelisimge negizdelgen. Sondyqtan osyǵan deiin osy doktrinaǵa súienip, jaý shapsa bizdi qorǵaityn elder bar degen jalpy úmit boldy. Qazir ondai qujat ta, qaýipsizdigimizge kepildik beretinder de joq. Al bul týrist pen investorlar úshin mańyzdy nárse.
Úshinshiden, qazir bir investor 1 mlrd dollar alyp kelse, bizde ony jumsaityn daiyn joba da joq. Kásipker, ekonomistermen sóilesip júrmin, solardan bilgenim, Qazaqstandaǵy eń qymbat joba ári ketse 20-30 mln dollardan aspaidy deidi. Kórdińiz be?.. Demek, bizge elimizdi álemge tanytý, sheteldik investor tartý úshin EHRO sekildi iri sharalar kerek.
Bilmeimin, qanshalyqty ras ekenin, biraq Úkimettiń aitýy boiynsha, osy kórme aiasynda tamaq óndirýshi, aspaz, qara jumysshy, shetelden alyp keletin injeneri, arhitektory bar – barlyǵy 50 myń adamǵa jumys tabylǵan.
Onyń 45 myńy qazaqtar delik. Qarjylyq daǵdarystan soń turyp qalǵan qurylys kompaniialary bar. Nesine jasyraiyq, kóbisine jaqsy jumys tabyldy. Bul jaqsy emes pe? — deidi Aidos Sarym.
Úkimet kórme nasihatyna jumsaǵan bar kúshin alǵashqy kúnde-aq sarqyp tastaǵan sekildi
— Álemdik dárejede ózimizdiń sýbektiligimizdi aishyqtap, iaǵni qazaq degen el bar ekenin, onyń álem kóshine ilesýge tyrysyp jatqanyn, órkenietti ozyq elder qataryna kirgisi keledi degenin 2-3 ese qattyraq, 2-3 ese asyra aitýǵa májbúrmiz. Torǵai, mysaly ózine qaýip tóndirip jylan kele jatsa júnin kúdireitip, ózin irileý etip kórsetkisi keledi ǵoi.
Bizdiń shamamyz da osyndai, torǵai sekildi.
Bul — bir. Ekinshiden, Úkimettiń EHRO nasihatyna jumsaǵan bar kúshi birinshi kúnge ketip, sodan soń taýsylyp qalǵan siiaqty. Kúshi de, áleýeti de, qyzyǵy da sol otshashýdan soń tynǵan sekildi. Bul – úlken másele. Búgingi qoǵamnyń ózin bir nársege ustap turýdyń ózi qiianat ekenin jaqsy bilemiz. Eki kúndik toiǵa qatysýǵa bolady, al úshinshi kúni dese, shynymen de jyndana bastaimyz ǵoi. Al bul arada 30 kún tur. Osyny durystap, tyńǵylyqty uiymdastyrýǵa bolar edi ǵoi, — deidi óz ókinishin jasyrmaǵan saiasattanýshy.
EHRO-dan soń taǵy da jemqorlar ustalady
Odan bólek saiasattanýshy EHRO-dan sońǵy kúndi de bilik oilaýy kerek ekenin eske salady.
— Eń qiyny alda. EHRO kezinde 45 myń adam jumyspen qamtyldy dedik qoi. Al kórme bitken soń osy adamdar qaitedi? Olardy Úkimet jumyspen qamti ala ma?.. Bizde iri jobalar joqtyń qasy. Buryn Gitler men Rýzvelttiń kezinde jappai jumyssyzdyqty joiýdyń jolyn jol salý arqyly sheship otyrǵan. Qazir bul amal eskirip qaldy. Jańa dúnie oilap tabýy kerek qoi. Biraq bul rette biz eshteńe estigenimiz joq.
Aidos Sarymnyń aitýynsha, EHRO kórmesi aiaqtalǵan soń „iship-jep„ qoidy degen daý taǵy bastalady.
„3 ai ótedi ǵoi, bitsin, odan soń taǵy qanshama is qozǵalar eken?.. Basy daýly boldy, sońy daýsyz bolady degenge sený qiyn„ — deidi ol.
Derekkóz: "Nege solai?" baǵdarlamasy
