Jaqynda ǵana Parlament depýtattary Albert Raý men Qainar Abasov qalalardaǵy qumar oiyndarynyń aimaqtaryna jáne qumar oiyndarynyń uiymdaryna salynǵan tyiymnyń kúshin joiýdy kózdeitin bastama kóterdi. Alaida bul jerde bir kiltipan bar. Qazaqstan májilismenderiniń usynysynyń negizgi tarmaqtarynyń biri respýblika qalalarynda ornalasqan ippodromdarda at sporty totalizatorlaryn jandandyrý bolyp tabylady.
Sheneýnikterdiń aýqymdy josparlary boiynsha, at sportyna tigiletin básti basqa utys túrlerinen bólip alý qajet. Iaǵni, bul is júzinde sport túrleri boiynsha oiynqumarlyq biznesin bólshekteý bastaldy degen sóz. Erteń dál osylaisha boks, fýtbol, aralas jekpe-jek sporty da bólinip shyǵyp, kompiýterlik oiyndardyń týrnirleri bólek búkilǵalamdyq essizdiktiń álemine ainalsa, tań qalmaityn shyǵarmyz.
Bastama kóterýshilerdiń mundai usynystardy qisyndaýdaǵy oilarynyń «júiriktigin» atap ótpeýge bolmas. Halyqtyń qazirgi, shynaiy patriottyq kóńil-kúidegi ahýalyn óz paidalaryna bura otyryp, at sportyna bás tigýdi usynýshylar munyń bárin "ulttyq dástúrlerdi jańǵyrtý, báigelerdiń bolashaq chempion sáigúlikterin ósirip-baptaý" degen jeleýmen jalpyldatýda. Bálkim, bizdiń ata-babalarymyzdyń qanynda qumarlyq bolsa bolǵan shyǵar, biraq árbir han stavkasynda totalizator turmaǵany anyq. Bul jónindegi bizdiń elimizdiń tarihynyń paraqtary julynyp qalǵan shyǵar, sondyqtan dóp basyp aita almaimyn. Alaida osynyń báriniń artynda keibir sheneýnikterdiń túkke tatymas popýlizmi jáne múldem ózge maqsattardy búrkemeleý turǵanyna kúmán joq. Olardyń kim ekenin anyqtaý ǵana qalady. Qazirgi tańda bul suraqtyń jaýaby joq.
Eshqandai bás tigýge bas qatyrmaityn, at sportyna da qyzyǵýshylyǵy joq azamattar bul máselege nelikten alańdaýy tiis? Árine, oiyn biznesi memleket ekonomikasyna aitarlyqtai úles qosady, onyń ústine shetelden aqsha tartylady. Degenmen zańnamasyn myń qubyltyp, shimailai beretin elge óziniń mańdai terin tógip tapqan aqshasyn ákelýge ázir kim bar eken? Onyń ústine oiyn biznesimen qaltasyn qampaityn otyrǵan birde-bir elde eshbir sport túrine mundai artyqshylyqtar berilmeidi. Óitkeni bul naryq oiynshylarynyń júikesine tiedi. Al bizdiń parlamenttegiler adal básekelestik degen uǵym bar ekenin estimegen siiaqty.
Bir qyzyǵy, bizdiń sheneýnikter, depýtat bolsyn nemese úkimet bolsyn, oiyn biznesi týraly aitqan kezde aýyzdarynan kóbik atyp, oiyn biznesiniń jaǵymsyz jaqtaryn jiktei kele jáne halyq arasynda lýdomandardyń kóbeiýimen qorqyta kele, eki jyldan beri retteýshiniń oiynǵa táýeldilikten zardap shegetinderdiń sanyn azaitý, osyndai tájiribemen ainalysatyn meditsinalyq uiymdarǵa qoldaý kórsetý máselesin sheship jatqanyn nazardan tys qaldyrady. Sóite tura ózderi jańa totalizator ashý týraly bastama kóterýde. Bul patriottyq sezimniń biz bilmeitin qandai qyry boldy eken?
Sonda olar neni usyndy? Jalpy osy salanyń bedelin túsiretin, biraq salyq jeńildikterin alatyn oiyn totalizatorynyń jańa túrin. Buǵan qosa naryqtyń sheteldik investorlardyń jalpy memleketimizge degen senimsizdigin arttyratyndai túrde bólshekteletini daýsyz. Ras, sońǵy tarmaqty tolyqtyryp ketýge bolady, dálirek aitsaq, osylai bólip alýdan paida kóretinder úshin airyqsha jaǵdailar joq emes, bul jaǵdaida at totalizatorynyń benefitsiary shetel jaqtan qyltiiatyn múddelerdi jaqtap otyrǵandai kórinedi. Rim Imperiiasynan qalǵan "bólip al da, bilei ber" degen sóz eske eriksiz túsedi.
Bylai qaraǵanda, bári ata-babadan qalǵan dástúrler men ósietterge sáikes, ulttyq sipatta. Nemese raiymyzdan qaityp, búkil álemde kóptegen jyldar boiy óziniń turaqtylyǵy men tiimdiligin dáleldep kele jatqan júieni buzýǵa oqtalmai-aq qoiamyz ba?
Nagimova Elia
