Túrkistan oblysynyń ákimi Darhan Satybaldy Maqtaaral aýdanyndaǵy maqta alqaptary men maqta zaýyttarynda boldy. Maqta ósirýshilermen kezdesip, osy saladaǵy máselelerdi talqylady. Sharýalar talap-tilekterin ortaǵa salyp, memlekettik sýbsidiia men jeńildetilgen nesie berý, maqta ósirip, ony tereń óńdeýge memleket tarapynan qoldaý kórsetý, aýyl sharýashylyǵyn salasyn damytýǵa naqty qadamdar jasaý máselelerin ortaǵa saldy.
Túrkistan óńirinde 70 myńǵa jýyq fermer jumys isteidi. 2022 jyly 362 myń tonna maqta jinaldy, biyl 300 myń tonnaǵa jýyq maqta jinalady dep kútilýde.
Óńirde jappai egin jinaý naýqany bastaldy. Bul sala sońǵy jyldary jaǵymsyz syrtqy faktorlardyń qysymyna ushyraýda. Eksportqa maqta jetkizýdiń burynǵy logistikalyq tizbegi buzyldy, maqta sapasynyń tómendiginen sheteldik treiderler tarapynan qazaqstandyq shikizatqa suranys azaiǵan. Birjadaǵy shikizattyń baǵasy tómen.
Kezdesýde óńirde toqyma jáne tigin ónerkásibi durys damymaǵandyqtan maqta talshyǵynyń baǵasy halyqaralyq Liverpýl maqta birja indeksine tikelei táýeldi ekendigi, maqta klasterin damytý úshin Jetisai, Maqtaaral, Shardara aýdandarynda toqyma tigin fabrikalaryn ashý kerektigi aityldy.
Maqta salasyn toqyma jáne tigin ónerkásibimen tolyqqandy damytý úshin jergilikti tuqym sharýashylyǵyn damytýǵa kúsh salynǵan. Jergilikti tuqym sharýashylyqtary maqta ósirýshilerdiń qajettilikteriniń tek 55 paiyzyn qamtamasyz etedi. Taýar óndirýshilerdi jergilikti óndiristiń tuqymymen tolyq qamtamasyz etý úshin oblys aýmaǵynda ornalasqan agrarlyq salanyń ǵylymi mekemelerin ákimdiktiń basqarýyna berý usynylady.
Maqta sharýashylyǵy salasynyń problemalyq máseleleri barlyq múddeli taraptardyń qatysýymen túrli dialog alańdarynda birneshe ret talqylandy. Negizgi sýbsidiialardan basqa (mineraldy tyńaitqyshtar, gerbitsidter, tuqymdar, jeńildetilgen nesielik resýrstar jáne t.b.) salany qoldaý úshin sharalar qabyldanýda. Túrkiianyń maqta tuqymyn óndirýshi iri kompaniialarymen júrgizilgen kelissózder nátijesinde 1 myń tonna elitalyq tuqym jetkizý týraly ýaǵdalastyqqa qol jetkizildi. «Namangan – 77» tuqymdyq shiti synama retinde egildi. Alaida fermerler jańa tuqymyn aýystyrýǵa asyqpai otyr.
– Maqta ósiretin jalǵyz óńir bolǵandyqtan Túrkistan oblysynda maqta klasterin damytýǵa kúsh salynyp otyr. Biz úshin bul baǵytty barynsha damytý, halyqaralyq naryqqa shyǵý mańyzdy. Jeńil ónerkásipti damytý arqyly jańa jumys oryndarynyń kóptep ashylýyna múmkindik berý úlken mańyzǵa ie, – dedi Darhan Satybaldy.
Issapar barysynda oblys ákimi maqta óńdeý zaýyttarynda boldy. Maqtaaral aýyldyq okrýginde ornalasqan «Cotton maqta» zaýyty jylyna 60 myń tonna maqta óńdep shyǵarady. Joba quny – 3 mlrd. teńge. Biyl iske qosylǵan kásiporyn 20 adamdy jumyspen qamtyp otyr.
Issapar barysynda oblys ákimine «Madina» kásipornynyń jumysy tanystyryldy. Onda kiiz úi, ulttyq kiimder jáne qolóner buiymdary shyǵarylady. Jylyna 25 kiiz úi tigetin óndiris orny 10 adamdy jumyspen qamtyp otyr. Ónimderin Qazaqstannyń barlyq óńirlerine jiberedi.
Óńir basshysy Dostyq aýyldyq okrýginde ornalasqan «Svetlana» sharýa qojalyǵynda da boldy. Qojalyq 60,5 gektar jerge maqtanyń 4 sortyn, 3 gektarǵa baqsha ónimderi jáne 7 gektar jerge jońyshqa eken. Qajetti tehnikalarmen qamtamasyz etilgen.
