2026 jylǵy 5 qańtarda Dala Qyrandary jastar qoǵamdyq birlestigi el aýmaǵynda jańa jyldyń alǵashqy reidtik is sharalary men azamattyq baqylaý aktsiialaryn ótkizdi. Bastamaǵa Qazaqstannyń 27 qalasynan shamamen 1700 belsendi qatysty, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Jańa jyldy naqty áreketpen bastaǵan qozǵalys músheleri qalalardyń kóshelerine shyǵyp, áleýmettik mańyzy bar máselelerge nazar aýdardy. Ár óńirde reidterdiń baǵyty men formaty jergilikti jaǵdaiǵa jáne ózektiligi joǵary problemalarǵa qarai aiqyndaldy.
Birqatar qalalarda #satqyndar reidteri uiymdastyrylyp, sintetikalyq esirtki satýmen bailanysty internet dúkenderge aparatyn zańsyz siltemeler men kóshe jazbalary anyqtaldy. Al basqa óńirlerde zańsyz satylatyn sýrrogat alkogol ónimderin áshkereleýge baǵyttalǵan #sýrrogat reidteri ótti.
Astanada qozǵalys jasaqtary reidtik is sharalarmen qalanyń barlyq aýdandaryn qamtydy. Ásirese Kóktal, Almaty jáne Baiqońyr aýdandaryna basymdyq berildi. Bul aýmaqtarda zańsyz ainalym men qoǵamdyq qaýipsizdikke qatysty máseleler áli de ózekti bolyp otyr.
Baiqońyr aýdanynyń bastapqy núkte retinde tańdalýy simvoldyq mánge ie. Dál osy jerde úsh jyl buryn sýrrogat alkogoldiń zańsyz ainalymyn anyqtaýǵa baǵyttalǵan alǵashqy reidter bastalǵan. Búginde bul baǵyttaǵy jumys qozǵalystyń júieli qyzmetiniń bir bóligine ainalyp, jastardyń qatysýy turaqty sipat alǵan.
Qozǵalys úilestirýshisi Nurbol Seitkalievtiń aitýynsha, Qazaqstanda kún saiyn alkogolden ýlaný saldarynan bir adam kóz jumady, al taǵy 30 adam alkogolge táýeldiliktiń saldarynan qaitys bolady.
Onyń sózinshe, júieli reidterdiń nátijesinde elordada sýrrogat alkogol satý faktileri aitarlyqtai azaiǵan. Alaida kei óńirlerde jaǵdai kúrdeli kúiinde qalyp otyr. Máselen, Oral qalasynda jaqynda 1000 litrden astam sýrrogat alkogol ónimi tárkilengen.
#satqyndar reidteri barysynda qozǵalys músheleri jastardy esirtkige jeteleitin graffiti men zańsyz internet siltemelerdi anyqtap, olardy sol jerde joidy. Sondai aq árbir tirkelgen derek boiynsha ýákiletti organdarǵa internet resýrstardy buǵattaý jóninde resmi ótinishter joldandy.
Qozǵalys úilestirýshisi Nurǵali Tursynǵazievtiń aitýynsha, basty maqsat alǵashqy dozanyń aldyn alý. Sebebi sintetikalyq esirtkige táýeldilik bastapqy kezeńniń ózinde qalyptasýy múmkin.
Al qozǵalys ókili Meirbolat Toitov máseleniń aýqymy jedel ári júieli áreketti talap etetinin atap ótti. Onyń málimetinshe, 2023 jyly Qazaqstanda bir tonnadan astam sintetikalyq esirtki tárkilengen, al resmi esepte shamamen 200 myń adam esirtkige táýeldi retinde tirkelgen.
Onyń aitýynsha, bul úrdis toqtatylmasa, aldaǵy 10 20 jylda másele milliondaǵan adamnyń taǵdyryna áser etýi múmkin.
Uiymdastyrýshylardyń málimdeýinshe, barlyq is sharalar azamattyq jaýapkershilik pen aldyn alý maqsatynda ótkizilgen. Reidter barysynda jinalǵan málimetter qoldanystaǵy zańnama aiasynda tiisti memlekettik organdarǵa joldanǵan.
Bastama Memleket basshysy aiqyndaǵan Zań jáne tártip qaǵidattaryna sai keledi. «Dala Qyrandary» qozǵalysy aldaǵy ýaqytta da eldiń barlyq óńirinde júieli jumysyn jalǵastyrmaq.
