Bilal Chakydjy: «Elbasyna Túrkistan qalasynan eskertkish qoiý kerek»

Bilal Chakydjy: «Elbasyna Túrkistan qalasynan eskertkish qoiý kerek»
«Túrkistan – túrki áleminiń rýhani astanasy: integratsiialyq jáne yntymaqtastyq perspektivalary» atty halyqaralyq onlain-konferentsiiada sóz sóilegen TÚRKSOI uiymynyń Bas hatshy orynbasary dotsent, doktor (TÚRKSOI) Bilal Chakydjy osyndai bastama kóterdi. Konferentsiiaǵa  Qoja Ahmet Iasaýi atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýniversitetiniń rektor ókili Jengiz Tomar moderatorlyq etti.

– Túrki elderiniń tutastyǵyna qajetti mańyzdy keleli istiń barlyǵy Qazaq eliniń Tuńǵysh Prezidentiniń bastamasymen jasalǵan edi. Al osydan úsh jyl buryn N.Nazarbaevtyń Jarlyǵymen Túrkistan oblysy qurylyp, oblys ortalyǵy bolyp biz maqtanysh etetin Túrkistan qalasy bekitildi. Elbasynyń erekshe Jarlyǵy Qazaqstan jurtshylyǵynyń ǵana emes, kúlli túrki dúniesiniń mereiin tasytty. Osylaisha tarihy tereń Túrkistan damýdyń jańa satysyna kóterildi. Nebári úsh jylda Túrkistandy túrki elderi ǵana emes, álem tanityndai jaǵdaiǵa jettik. Kóne qala óziniń tarihi ereksheligin saqtai otyryp, zamanaýi baǵytta kórkeiip keledi. Buǵan tańdanbasqa, tamsanbasqa bolmaidy. Osy rette men asa mańyzda úndeý jariialaǵym keledi. Túrki dúniesiniń rýhani astanasy – Túrkistannyń damýyna, kóne shaharǵa jańa lep ákelgen, túrki integratsiiasynyń iske asyrý ideiasyna muryndyq bolǵan Nursultan Nazarbaevqa oblys ortalyǵy – Túrkistan qalasynan eskertkish ornatý bastamasyn kóteremin. Bulai deýime úlken negiz bar,  Bul –táýelsiz eldiń shekarasyn shegendep, qazaq elinde tynyshtyq pen berekeni negiz etken Elbasyna alǵys retinde jáne túrki elderiniń basyn qosýǵa múddeli bolǵan túrki áleminiń dana aqsaqalyna degen erekshe qurmetten týyndaǵan oi. Meniń bul bastamamdy sanasy oiaý, kózi ashyq ár azamat qoldaidy dep senemin! – dedi úndeý avtory.

Konferentsiiaǵa qatysýshylar Elbasynyń kúlli túrki álemi úshin jasaǵan eleýli eńbegine rizashylyqtaryn bildire otyryp, sheteldik ǵalymnyń usynysyn bir aýyzdan qoldady.

Onlain kezdesýge Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesiniń (Túrki keńesi) Bas hatshysy B. Ámireev, Túrkitildes memleketterdiń parlamenttik assambleiasynyń (TÚRKPA) Bas hatshysynyń orynbasary Ali Iyldyz, Halyqaralyq Túrki akademiiasynyń prezidenti D. Qydyráli,  Halyqaralyq TÚRKSOI uiymy Bas hatshysynyń orynbasary B.Chakydjy,  «Nur Otan» partiiasynyń hatshysy A. Qyryqbaev, Qoja Ahmet Iasaýi atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýniversitetiniń Ókiletti Keńes tóraǵasy, M.Shimshek, Tatarstan Respýblikasynyń Eks-prezidenti M. Shaimiev, Bashqurstan Respýblikasynyń eks-prezidenti  M. Rahimov, Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty D.Myńbai, Nazarbaev Ýniversitetiniń professory Iu.Shamiloǵly qatysty.

– Túrki álemi integratsiiasynyń arhitektory Elbasy Nursultan Nazarbaev kieli Túrkistandy túletýge  udaiy nazar aýdaryp keldi. Elbasynyń  qolymen boi kótergen jańa astana Nur-Sultan qalasy memlekettimizdiń saiasi ortalyǵy bolsa, Elbasynyń dem berýimen jańǵyryp túlegen Túrkistan shahary baýyrlastyqtyń bekem birligine arnalǵan eńseli eskertkish deýge bolady. Elbasy Túrkistandy túletý úshin taǵdyr-sheshti betburys reforma jasady, Túrkistanǵa aldymen kieli taiqazandy qaitaryp, babalar  aldyndaǵy amanat paryzyn abyroimen oryndady,Túrkistannyń 1500 jyldyǵyn IýNESKO deńgeiinde toilatty, Dúniejúzi Qazaqtarynyń tuńǵysh quryltaiyn ótkizdi, túrki birliginiń ótkenine ǵana emes bolashaǵyna temirqazyq rámiz etip Túrkistan oblysyn ashty. Túrkistandy túletý halyqaralyq arenada kórinis tabatyn jemisti oqiǵaǵa ainaldy. Sonyń bir dáleli – taiaýda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tóraǵalyǵymen «Túrkistan – túrki áleminiń rýhani astanasy» atty Túrki keńesi Sammitiniń ótýi edi. Osy Sammitte QR Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtyń usynysymen «Túrkistan deklaratsiiasy» qabyldanýy, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen Túrkistan «Túrki áleminiń rýhani astanasy» bolyp jariialanýy – óńirge serpin beretin aishyqty qadam.   Bul bastamalar túrki álemi úshin zor jańalyqqa balanyp, kieli shahardyń rýhani áleýetin odan ári arttyra tústi, – dedi óz sózinde Halyqaralyq Túrki akademiiasynyń prezidenti D. Qydyráli.

Uly Jibek jolynyń boiynda ornalasqan, Qazaq handyǵynyń astanasy bolǵan, túrkilerdiń tekti tóri, rýhani qarashańyraǵy atanǵan Túrkistan – qasietti shahar. Onlain kezdesýdiń negizgi maqsaty - 31 naýryzda «Túrkistan – túrki áleminiń rýhani astanasy» taqyrybynda Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesiniń beiresmi sammitindegi Túrkistan qalasyn «Túrki áleminiń rýhani astanasy» dep jariialaýy men ondaǵy mańyzdy sheshimderdi júzege asyrý.