– Bilik otarsyzdandyrý máselesin kótergisi kelmeidi. Bilik bilmeidi emes, biledi. Tipti kitap, gazetterdi oqymasa da biledi.
Nursultan Nazarbaevpen talai ret jeke sóileskenmin. Biraz jyl ol kisimen qyzmettes boldym. Osy máselelerdi aiǵai-shýsyz, dastarqan basynda shai iship otyryp ta áńgimeleskenbiz.
Iaǵni bul áńgimeden bilik habardar.
Orys imperiiasy qulaǵannan keiin, barlyq bostandyq alǵan memleketter otarsyzdandyrý saiasatyna bet buryp ketti. Sondyqtan olardyń ulttyq rýhani dúniesi qalpyna kelip, osy 15 jyldyń ishinde-aq tilin de, dilin de, mádeniet, óner, sport salalaryn kóterip alyp ketti.
Al Qazaqstan meshel qalyp otyr. Nege?
Óitkeni bilik qazaqtardyń rýhyn Qazaqstanda kóterýge eshbir piǵyl, minez kórsetpei otyr. Tipti ádeiilep qazaqtardy basyp otyr.
Sebebi olar burynǵy orystardyń «óz halqyńa kóńil bólseń, ultshyl bolasyń» degen jupynnan biliktegilerdiń ábden záresi ushyp qalǵan. Olar qazaq halqyna qoldaý kórsetip, rýhyn kóteretin bolsa, onda qazaq ultshyldyǵy kúsheiip ketedi degen oida.
Jalpy, qai memleket bolmasyn, sol memleketti quryp otyrǵan halyqtyń rýhymen ǵana memleket bola alady.
1973 jyly 4-qyrkúiekte «Leninskaia smena» gazetine «Problemy dýhovnyi dekolanizatsii» atty maqalam shykty.
Sonda árbir bostandyq alǵan halyq «doljny proiti etap cherez dekolonizatsiiý» degen nárseni jazdym.
Jýyrda ǵana birneshe telearnadan kórdińizder. Frantsiiada, Italiiada velosportqa qatysyp, Qazaqstannyń atyn jamylyp júrgen velosport «Navelo» komandasy bar. Quramynda 29 velosipedshiler bar.
Ishinde birde-bir qazaq joq.
Onyń ishinde 19-y ózge eldiń azamattary. Biz ne dep ol komandany madaqtaimyz. Kerisinshe, olardy Premer-ministr bolyp turǵan kezinde Ahmetov myrza qatty qoldady. Bir million emes milliondaǵan dollar bólip berdi.
Jarys aiaqtalǵannan keiin olardy Prezident Nazarbaevtyń ózi qabyldady. Orden berip marapattady. Mundai mysaldar kóp. Sporttyń túrlerinen atap-atap ótsem, Asqar Mojanov, Ermurat Qaiypjanov degen kik-bokstan sport sheberleri bar. Bular Eýropanyń birneshe dúrkin chempiony bolyp qana qoimai, álem chempionatynyń kýbogyn alǵandar. Osy jigitterdi Nazarbaev «elimizdiń sportshysy» dep qabyldady ma? 2000 jyly Sidneide Olimpiada boldy.
Men ol ýaqytta Avstraliianyń janynda júrgenmin. Poshta arqyly «Vremia» degen gazetti Almatydan alsam, onda bylai degen jazýlarǵa kózim tústi: «Edinstvennaia eto nasha zolotaia» dep Olga Shishiginany jazypty. Ne degen madaqtaý deseńshi!
1990 jyldary Ulybritaniiada týyp ósken, ulty iemen-arab, bokstan álemniń chempiony boldy. Ulybritaniia qatty maqtan etip: «Mine, bizdiń azamatymyz!» dedi.
Sonda Iemenniń Prezidenti jańaǵy britandyq azamattyǵy bar, sol elde týyp ósken qandasyn Iemenge shaqyryp, búkil halqynyń aldynda: «Munyń ulty Iemen» dep meiram ótkizgen.
Nege bizderde osyndai ulttyq rýh joq! Biz kez kelgen saladan daryndy halyqpyz. Til máselesi ǵoi óz aldyna jatyr.
Qoǵam deńgeiindegi úlken minbelerde osyndai máselelerdi aitýymyz kerek. Rýhani sipatymyzdyń osyndai jaǵdaiǵa jetýine qazaq jastary, ziialy qaýym kináli emes. Oǵan kináliler – eldi basqarýshylar.
Osy kúnge deiin 160-180 eldi aralap kórgen, sol elderde ómir súrgen adammyn. Men 30 jyl Qazaqstannan tys ómir súrgen adammyn.
Dúniejúzinde 200 memleket bolsa, sol memleketterdiń bárinde de sol eldiń tilin bilmeseń azamattyq ala almaisyń. Bizdegi taǵy bir qyzyǵy Syrtqy ister ministrligine qazaq tilin bilmeitinder keledi. Bul ne degen soraqy nárse?!
