Soǵan qaraǵanda Kreml kóseminiń paranoiasy qaita qozǵan syńaily. KSRO shekpeninen shyqqan elderdiń, sonyń ishinde Ýkrainanyń Reseiden jyraqtap, birte-birte batystanyp, “AQSh-tanyp” jatqany Pýtinniń janynan batatyny osy maqalanyń ózinen menmundalap tur.
Kremldiń resmi saitynda jaryq kórgen materialdyń óne-boiy agressiia men aiyptaýǵa toly.
Pýtinniń paiymdaýynsha Ýkraina atty memleket múlde bolmaǵan, qazirgi ataýynyń ózi burmalanǵan.
“Ýkraina” ataýy kóne orys sózinen bastaý alady. “Okraina” degendi bildiredi. Reseidiń shet aimaǵy degendi ańǵartyp tur. Arhivti aqtarar bolsaq “ýkrainets” dep áýel basta shekara shebin kúzetetin, shekarany syrt kúshterden qorǵaityn adamdardy aitatyn”, – degen Pýtin bútin bir ultty “qaraýyldyń” statýsyna túsirip tastaǵan eken.
Kreml kósemi osy maqalada “Resei syiǵa tartqan territoriia” týraly eski áńgimeni qaita qozǵaǵan.
KSRO-nyń ydyraýy eshteńe emes, Keńes úkimetinen bólingen elder álimsaqtan Reseige tiesili territoriiany “iemdenip” ketti degen syńaida sóilepti. Mundai bassyzdyqqa kim jol berdi? Pýtinniń aitýynsha, buǵan birinshi kezekte bolshevikter jaýapty.
“Shekarany syzarda tarihi faktilerge toqtalǵan joq, KSRO quramyndaǵy elderge keńshilik jasap, qanshama aýmaqty syiǵa tarta saldy! Týrasyn aitqanda Reseige tiesili ulanǵaiyr territoriianyń tý-talaqaiyn shyǵardy. Reseidi tonap tyndy”, – deidi ol.
…
Ótkenge oralǵandy unatatyn Pýtin KSRO qurylǵan 1922-1924 jyldardy oi eleginen ótkizipti. Aitýynsha, sol tusta KSRO Konstitýtsiiasyna “odaqtas respýblikalar odaq quramynan qalaǵan ýaqytynda emin-erkin shyǵa alady” degen shart engen. Dál osy shart keiin Sovet úkimetiniń ydyraýyna túrtki bolǵan.
“Kommýnister osylaisha memlekettiń búiirine bomba ornatty. Ol ýaqyty kelgende jaryldy. KPSS kúiregen tusta álgi shart aldymyzdan shyqty. Jappai “Táýelsizdik parady” bastaldy”, – degen Pýtin “maǵan salsa 1991 jyldyń 8 jeltoqsanyndaǵy KSRO-nyń saiasi hám halyqaralyq sýbekt retinde jer betinen joǵalǵanyn resmi habarlaǵan Belovej kelisimine qol qoimas edim” degendi ańǵartypty. Áne!
...
Pýtin KSRO tusynda odaqtas respýblikalar arasynda naqty tańbalanǵan, aiqyndalǵan shekara bolmaǵanyna senimdi. Demek, Keńes úkimeti qulaǵannan keiin bólek shyqqan qazirgi egemen elderdiń shekarasyna qatysty saýal kóp…
“KSRO ortalyqtan basqaryldy. KPSS-tyń ámiri júrip turdy. 15 respýblika jan-jaqqa bytyrai jónelgende ulanǵaiyr aýmaq, milliondaǵan adam tarihi otanynan jyrylyp qaldy.
Jeke memleket bolǵylaryń kele me? Jo-joq, qarsy emesiz. Biraq qandai jaǵdaida, qandai talappen? Osyny eskerý kerek edi”, – degen Pýtin 1922 jylǵy Keńes úkimeti qurylǵan kelisimshartty alǵa tartqan eken.
“Buǵan sai 1992 jyly KSRO quramynan bólingen elder 1922 jyly KSRO quramyna qandai territoriiamen endi, sonymen shyǵýǵa tiisti edi! Olar “iemdenip” ketken aýmaq talqylaýdy, kelissóz júrgizýdi talap etedi. Qujattaǵy talap-shart saqtalmady”, – deidi Kreml kósemi.
Jalpaq tilmen aitqanda, nemen keldińder, sonymen ketińder! KSRO shekpeninen shyqqan elderdiń qazirgi shekarasy legitimdi emes. Pýtin sony aitqysy kelgeni anyq.
Osy maqalada Resei prezidenti kniaz Aleksandra Nevskii týraly sóz qozǵaidy. Onyń tusynda Reseidiń tarihi jerlerin “jinastyrý” naýqany bastalǵanyn mysalǵa keltiredi...
…
Ýkraina she? Olar satqyndyq jasady. Jaqsylyqty umytty. Orystai aýzyn ashsa júregi kórinetin aqkóńil aǵasynyń qadirine jetpedi. Odan buryn orys tiline obal jasady.
Sói degen Pýtin Ýkrainanyń Sovet úkimetiniń tól ónimi ekenin aitypty. Reseidiń arqasynda aiaqqa turyp, egemen atanǵan. Eń soraqysy KSRO quramynan shyǵar kezde Reseige tiesili territoriia qoltyǵyna qysa ketken.
“Ýkrainanyń qazirgi basshylyǵy bul taqyrypty qozǵaǵysy joq. Jer betindegi jamandyq ataýlyny Keńes úkimeti men Reseidiń basyna úiip-tógýge tyrysýda. Solardyń kópshiligine KPSS men qazirgi Kremldiń esh qatysy joq!
Qazirgi Ýkrainany aiaqqa turǵyzǵan biz edik. 90-shy jyldary kómek qolyn sozdyq. Gazdy sý teginge berdik. Sonyń arqasynda Ýkraina úkimeti 82 mlrd dollardy únemdep qaldy. Bizben bailanysyn úzbei, syilastyqty saqtap qalsa, qazirgidei joqshylyqtyń zardabyn tartyp, kedeiliktiń kebin kiip otyrmas edi”, – degen Pýtin Reseidiń búgingi geosaiasi jaǵdaidy qabyldaýdan ózge amalyn joǵyn aitypty.
Resei prezidenti Ýkrainanyń óz ishinde reseishil, pýtinshil azamattardyń kóp ekenine kúmándanbaidy. Olar Reseimen aradaǵy bailanystyń qaita jandanǵanyn qalaidy. Pýtinniń ózi de bertinge deiin solai oilap kelgen.
“2014 jylǵa deiin (osy elmen) ekonomikalyq bailanysty úzbeýge tyrystym. Munymnan túk shyqqan joq. Kiev qulyq tanytpady. Kerisinshe, halyqty kindiktes, baýyrlas aǵaiynyna qarsy qoidy. Ýkrain elitasy Reseidi qubyjyq qyp kórsetkennen erekshe lázzat alady. Tarihty tóńkerip tastap, Ýkraina KSRO quramynda bolǵan dáýirdi okkýpatsiia retinde sýretteidi. Orysqa da, ýkrainǵa da ortaq asharshylyq jyldaryna “ýkrain halqyna jasalǵan qastandyq” dep tarihi baǵa berip úlgerdi.
Orys tiline obal jasady. Til týraly saiasatty orys tilin aýyzdyqtaýdyń quralyna ainaldyryp jiberdi. Orys tilin oqý baǵdarlamasynan alyp tastady”, – dep kúiingen eken Kreml kósemi.
Pýtinniń aitýynsha Donetsk pen Lýgansk turǵyndarynyń Kievke qarsy óre túregelýine osy jait túrtki bolǵan. Olar orys tilin, orys álemin qorǵap, qolyna qarý alýǵa májbúr.
Sóz aýanyna qaraǵanda Kreml jaqyn kúnderi Ýkrainanyń shyǵysyna basyp kiretin túri bar dep topshyladyq.
Buǵan osy maqaladaǵy Pýtinniń myna sózi dálel:
“Donbass Kievke kerek emes sekildi. Nege? Sebebi aimaq turǵyndary Kievtiń dittegen tártibin endi qaityp qabyldamaidy. Zelenskii? Ol taza sýait. Bilikke kelerdiń aldynda Donbassta beibitshilik ornatýǵa ýáde bergen. Sodan beri túk ózgergen joq, kerisinshe aimaqtaǵy ahýal asqyna tústi”, – deidi Resei prezidenti.
Áitse de Ýkrainadan kúder úzgisi joq. Ilgeridegi aiyptaýdyń bárin umytyp “biz baýyrlas elmiz” dep aiaqtapty sóziniń sońyn.
“Biriksek qana myqty bolamyz. Ýkraina Reseimen áriptesken jaǵdaida ǵana táýelsizdigin saqtap qalady”, – deidi Pýtin.
Dýman BYQAI
