Freedom Inside '26

Bilikti kadr – memleketti tiimdi basqarýdyń kepili

Bilikti kadr – memleketti tiimdi basqarýdyń kepili
Memlekettiń órkendeýi, halqynyń ál-aýqatynyń artýy, qoǵamnyń kez kelgen salasynyń damýy – birinshi kezekte memlekettik qyzmetkerdiń eńbegine tikelei bailanysty. Damyǵan elderdiń tájiribesi eldiń básekege qabilettiligin arttyrýda memlekettik apparattyń kadrlyq múmkindigi asa mańyzdy ekendigin kórsetip otyr.

Sondyqtan, Táýelsizdiktiń alǵashqy kúnderinen bastap Elbasy N.Á.Nazarbaev zamanaýi, strategiialyq mindetterdi tiimdi iske asyratyn memlekettik apparatty qurý máselesin nazarynan tys qaldyrǵan emes. Bul oraida, birinshi kezekte Prezidenttiń bastamasymen kólemdi ári tiimsiz basqarýdyń ákimshilik toby ońtailandyrylyp, táýelsiz Qazaqstannyń jańa jaǵdaiyndaǵy saiasi baǵytyn sapaly júzege asyra alatyn memlekettik apparat qurý baǵytynda jumys júrgizile bastady.

Táýelsiz Qazaqstannyń memlekettik qyzmetiniń institýtsiialanýynyń bastamasy retinde 1995 jyly qabyldanǵan zańdyq kúshi bar «Memlekettik qyzmet týraly» Elbasy Jarlyǵyn atap ótýge bolady. Burynǵy Keńes Odaǵynyń quramynda bolǵan elderdiń ishinde sol kezderi mundai innovatsiialyq qujat qabyldaǵan alǵashqy memleket Qazaqstan boldy. Bul qadam memlekettik qyzmettiń kadrlyq quramyn nyǵaityp, damýynyń negizine ainaldy.

Qazirgi tańda memlekettik qyzmet júiesinde oqytýdyń infrastrýktýrasy qalyptastyrylǵan, onyń quramyna Qazaqstan Respýblikasy Prezidenti janyndaǵy memlekettik basqarý Akademiiasy, óńirlik qaita daiarlaý jáne biliktiligin arttyrý ortalyqtary jáne taǵy basqa bilim berý mekemeleri enedi. Jyl saiyn orta eseppen qaita daiarlaý jáne biliktiligin arttyrý kýrstarynda memlekettik qyzmetshilerdiń úshten biri oqytylady, nátijesinde úsh jyl saiyn memlekettik qyzmetshiler júz paiyz oqytý kýrstarymen qamtamasyz etiledi.

Jańa ǵasyrda – Qazaqstannyń aldynda myqty ekonomika, saiasi jáne áleýmettik júieni qalyptastyrý boiynsha jańa mindetter turdy. Ol úshin qoǵam suranystaryna, zaman talabyna jaýap beretin memlekettik qyzmet modelin qurý qajet boldy.

Meritokratiia, tiimdilik pen nátijelik, transparenttilik pen qoǵam aldynda esep berý ustanymdaryna negizdelgen memlekettik qyzmet júiesiniń qalyptasýyn 1999 jyly qabyldanǵan Qazaqstan Respýblikasynyń «Memlekettik qyzmet týraly» Zańy qamtamasyz etti. Atalǵan Zańǵa sáikes, eldiń biryńǵai kadrlyq saiasaty aiqyndaldy, al eń bastysy mindetti konkýrstyq irikteýdi engizý arqyly azamattardyń memlekettik qyzmetke túsýdegi teń qoljetimdiligin qamtamasyz etý boiynsha Konstitýtsiialyq quqyqtary júzege asyryla bastady.

2000 jyly el aýmaǵynda memlekettik qyzmet salasyndaǵy biryńǵai saiasatty júzege asyratyn memlekettik qyzmet isteri jónindegi ýákiletti organ jáne onyń aýmaqtyq bólimsheleri quryldy.

Elbasy usynǵan «100 naqty qadam» Ult jospary aiasynda memlekettik qyzmet salasynda birqatar reformalar júzege asyrylyp jatyr. Bul reformalardyń basty maqsaty – avtonomdy, shaǵyn, nátijege baǵyttalǵan, qoǵamnyń suranystaryna jaýap bere alatyn kásibi memlekettik apparat qurý. Búgingi kúni elimizde shtat boiynsha 99 myńǵa jýyq memlekettik qyzmetker bolsa, naqty sany 91 myń adamdy qurap otyr. Bizdiń oblysymyzda  8 myńnan asa memlekettik qyzmetker eńbek etýde.

Ult josparyna sáikes «Qazaqstan Respýblikasynyń memlekettik qyzmeti týraly» jańa Zań qabyldanyp, memlekettik apparattyń qyzmetin úilestiretin zańnamalyq baza tolyǵymen jańartyldy, meritokratiia printsipine negizdelgen memlekettik qyzmettiń mansaptyq modeline aýystyryldy. Mansaptyq model memlekettik qyzmetten tys adamdarǵa joǵary laýazymdarǵa taǵaiyndalýǵa múmkindik bermeidi, tek jyldar boiy tájiribe jinaǵan, bilimi men biliktiligi sai memlekettik qyzmetkerler ǵana mansaptyq ósý múmkindigine ie bolady. Sonyń nátijesinde memlekettik qyzmetkerdiń bedeli artyp, memlekettik apparatta jumys isteýge niet bildirýshilerdiń qatary kóbeiip keledi. Mysaly, ótken jylmen salystyrǵanda memlekettik qyzmetten úmitkerlerdiń sany 5 ese artsa, jumystan óz erkimen ketkenderdiń sany 2 ese azaiǵan.

Bul oraida, júrgizilgen reformalar halyqtyń memlekettik apparatqa senimin arttyrýǵa, barynsha ashyq, qabyldaǵan sheshimderi aiqyn memlekettik qyzmet júiesin qurýǵa baǵyttaldy. Jańa ózgeristerge sáikes, memlekettik qyzmetke barynsha qabiletti, óz qyzmetin adal da abyroily atqaratyn, jaýapty, halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý jolynda tynbai eńbek etetin azamattardy tartý kózdelgen.

Shirek ǵasyrda qyrýar jumys atqaryldy, alaida Elbasy «Qazaqstan-2050» Strategiiasynda mejelengen mindetterge qol jetkizý úshin odan kóp jumys atqarý qajet. El egemendigin eseleý jolynda árbir memlekettik qyzmetshi tynbai eńbek etse, Táýelsizdigimiz máńgilik bolary sózsiz.

 

T.Q. Jumaǵulov, ShQO boiynsha memlekettik qyzmet  isteri departamentiniń basshysy, ádep jónindegi keńes tóraǵasy.