Osydan biraz buryn Almatyǵa Baýyrjan Baibek myrza alǵash ákim bolyp taǵaiyndalǵanda qalany damytýdyń 2020 jylǵa deiingi baǵdarlamasy qolǵa alynǵan bolatyn. Endi onda keremet sózder jazylǵan. Degenmen onyń bárine táptishtep toqtalyp, ýaqyt alýdyń keregi joq shyǵar. Biraq, qalada qazirgi jasalyp jatqan jumystardyń kóbi sol jobanyń negizinde júzege asyp jatyr.
Odan bólek, qala ákiminiń «qorshaýsyz qala», «qaptaǵan zańsyz jarnamalarǵa tyiym salý», «eski aialdamalardy buzý» sekildi tapsyrmalary bar. Osyǵan bailanysty qala ákimi ótkende shahardy jaiaý aralap, Almaly aýdanynda jasalǵan isterdiń shalaǵailyǵyna, berilgen tapsyrmalardyń óz deńgeiinde durys oryndalmai jatqanyna qynjylys bildirip, qatań synǵa alǵan edi.
O, toba, ákim qalai syn aitty, is dereý júrip ketti.
Ákim syn aitsa ǵana tapsyrma tiianaqty oryndala ma?
Degenmen másele osymen bite me? Ókinishke orai, kerek deseńiz, mundai keleńsizdikter Almaly aýdanynda ǵana emes, qalanyń barlyq aýdanynda osyndai jaǵdailar oryn alyp otyr. Tipti, Almaly aýdany budan keiin keremet bolyp ketti dep te aita almaimyz. Tek bir shaǵyn territoriiasy ǵana jóndeldi. Al qalǵan aimaqtarynda syn aitylatyn tustar az emes.
Ákimdiktegiler tyrnaq astynan kir izdedi dep aitpai-aq qoisyn. Biz aýdannyń talai tolyp jatqan basqa máselelerin synamai-aq qoiaiyq. Tek qala ákiminiń tapsyrmalary aýdandarda tiianaqty oryndalmai jatqanyn aitsaq ta, osynyń ózi aýdan basshylaryna atan túiege aýyr júk bolatyndai ájepteýir salmaq bolatyn tárizdi.
Almatyda «qorshaýsyz qala» baǵdarlamasy qolǵa alyndy. Biraq Almaly aýdanynda kóptegen ǵimarattardyń aldyndaǵy eski qorshaýlar áli alynǵan joq.
Jaraidy, ony qoishy, osydan biraz ýaqyt buryn qala ákimdigi qaptaǵan zańsyz jarnamalarǵa tyiym salý jobasyn qolǵa aldy. Osy rette tiisti mekemeler zańsyz jarnamalardyń temir armatýradan turǵyzylǵan baǵanalaryn shetinen tizeden tómen qarai kesip tastady.
Joǵarǵy jaǵyn alyp ketip, al armatýralar soiaýdai-soiaýdai bolyp sol kúii qaldy. Qudai saqtasyn, eger alda-jalda oǵan bireý súrinip ketip qulaityn bolsa, álgi shoshaiǵan armatýralar adamnyń qarnyn jarady, mert qylady. Sonda bizde ákimniń tapsyrmasy osylai oryndala ma?
Álde ony da túbimen alyp, tapsyrmany tiianaqty oryndaý úshin mindetti túrde qala ákimi taǵy da shahardy jaiaý aralap, syn aitýy kerek pe? Nemese bireýdiń qarny jarylyp ólýi kerek pe?
Sonda ǵana biz isti tiianaqty oryndaimyz ba? Áitpese, sony túbirimen alyp tastaý úshin kóp te qarajat ketpeidi. Ákimdiktiń jer qazatyn traktory nebári bir bir kópshik alsa, álgi armatýralar túbindegi betonyna deiin qoparylyp shyǵady. Keiin ol jerge bir kópshik topyraq tastasa, bolǵany, osymen is bitedi. Osyny jasaý ákimdikke qarasty mekemelerge úlken másele me? Ári turǵyndarǵa tónetin qaýip te seiiletin edi...
Bári kózboiaýshylyq áreket bolyp otyr
Budan keiin qala ákimdiginiń «eski aialdamalardy buzyp, jańasyn salý» jobasy da óz deńgeiinde tyńǵylyqty oryndalyp jatqan joq. Tiisti mekemeler aialdamalardyń tek qana qańqasyn alyp ketip, astyndaǵy jalpaq betondary sol kúii qalyp jatyr.
Tipti keibireýleri betonnyń ústine tóselgen kafeline sheiin tur. Sonda buǵan ne deýge bolady? Muny qalai túsinemiz? Isti jasaǵannan keiin ony shala-pula qylmai, aiaǵyna deiin jasaý kerek qoi. Al bizde bári kózboiaýshylyq áreket bolyp tur.
Ony túbirimen betonyna deiin buzyp alyp, sol jerge gazon nemese gúl egip qoisaq, qandai tamasha bolar edi... Kórgen jurt ta súisinip, halyq ákimdikke de, tiisti oryndaýshylarǵa da rizalyqtaryn bildiretin edi ǵoi. Átteń...
Qazir elimizde «EKSPO-2017» halyqaralyq kórmesi ótip jatyr. Shetelden kelgen qonaqtar Qazaqstannyń astanasy bolǵan, iri megapolis – Almatyǵa mindetti túrde keletini sózsiz. Tipti, Almatyǵa birinshi kelip, sodan keiin Astanaǵa barýy da múmkin ǵoi. Sonda biz olarǵa nemizben maqtanamyz? Aialdamalarymyzdyń túri anaý, jarnamalarymyzdyń túri mynaý, qalanyń ortalyǵy sanalatyn – Almaly aýdanynda eski qorshaýlar áli tur. Erteń sheteldikter ár mekemeniń aldyndaǵy soiaýdai-soiaýdai qazyqtardy kórip kúlmei me? Qazaqtar attaryn bailaý úshin arnaiy qazyq qaǵyp qoiǵan ba dep oilap qalýy múmkin ǵoi. Olar munyń zańsyz jarnamadan keiingi kúresten qalǵan belgi ekenin qaidan bilsin. Al súrilgen aialdamalardyń ornyndaǵy ashyq aspan astyndaǵy kafeldengen edendi kórip airan-asyr bolatyn shyǵar.
P.S. Biz sóz etken máselelerdiń barlyǵy qalanyń qaq ortasy – Almaly aýdanynda oryn alyp otyrǵan jaǵdai. Tipti sýretimen, qai jerde turǵanyna deiin kórsetip qoidyq. Qalanyń ortalyǵy osyndai jaǵdaida tursa, onda basqa aýdandar týraly ne aitýǵa bolady? Qalai desek te, qalanyń basqa jeti aýdany da jetisip turǵany shamaly. Sondyqtan árbir aýdan ákimderi, qalanyń kóriktendirý mekemesi men «Almaty jarnama» JShS basshylary, shahardyń kásipkerlik jáne ónerkásip basqarmasynyń jetekshisi jáne qala ákiminiń kóriktendirý salasyna jaýap beretin orynbasary Erlan Áýkenov myrzalar buǵan nemquraily qaramaýy kerek dep esepteimiz. Eń bolmasa, qala ákiminiń tapsyrmasy tiianaqty oryndalsa durys bolar edi, sheneýnik myrzalar!..
Baibek myrza, shahardy taǵy bir jaiaý aralańyzshy, ótinish!!!
Serik Anarbaiuly
https://dalanews.kz/25585
