Aita ketsek, 1 maýsym Balalardy qorǵaý kúnine orai «Ertegini birge salaiyq!» atty qazaqstandyq jobanyń tusaýy kesilgen. 3 maýsym kúni Astana men Almatyda atalǵan sharaǵa arnalǵan baspasóz otyrysy uiymdastyryldy.
Shara aiasynda baiqaý uiymdastyrýshylary «Ǵylymi-meditsinalyq qoǵam» qoǵamdyq birlestigi men «Vaktsinologiia» qoǵamdyq birlestigi jobanyń avtorlaryn tanystyrdy. Atap aitqanda bular: Muqan Qýatbaev – ertegi avtory, filolog, QR eńbek sińirgen ustazy, Súriia Esentaeva – «Ǵylymi-meditsinalyq qoǵam» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy, Elvira Ibragimova – Almaty qalasy Densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bas mamany, Ainagúl Qýatbaeva – «Vaktsinologiia» qoǵamdyq birlestiginiń prezidenti, dáriger-epidemiolog jáne Marat Bekeev – sýretshi, Qazaqstan sýretshiler odaǵynyń múshesi.
«Ertegini birge salaiyq» atty balalar sýretiniń respýblikalyq baiqaýy ertegige jelisimen salynǵan sýretterdiń úzdigin irikteidi ári 3-pen 8 jas aralyǵyndaǵy balalarǵa ertegi álemin óz qolymen órnekteýge múmkindik beredi. Halyqtyq daýys berý jáne ádil qazylar sheshimi boiynsha sýreti úzdik dep tanylǵan 15 jeńimpaz aldaǵy ýaqytta jaryq kóretin ertegi kitaptyń birlesken avtorlary bolady», – dedi bul rette «Ǵylymi-meditsinalyq qoǵam» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Súriia Esentaeva.
«Ertegini birge salaiyq» baiqaýyn QR Densaýlyq saqtaý ministrliginiń jáne «Vaktsinologiia» qoǵamdyq birlestiginiń qoldaýymen «Ǵylymi-meditsinalyq qoǵam» qoǵamdyq birlestigi ótkizip otyr. Ertegiler jáne de baiqaýǵa qatysýdyń talap-sharttary www.konkurs.nmo.kz saitynda jariialanǵan.
Uiymdastyrýshylardyń aitýynsha, qatysýshylarǵa arnalyp 5 taqyryp usynylǵan. Atap aitsaq bular:
1) Jalmaýyz kempir men onyń jaqtastary;
2) Vaktsinanyń ómirge kelýi;
3) Jalmaýyz kempir jaqyn qaldy;
4) Vaktsina men bakteriialardyń aiqasqa túsýi;
5) Vaktsinanyń jeńiske jetýi.
Baiqaý 2017 jyldyń 15-shi shildesine deiin sozylady. 16 shilde men 31 shildeniń aralyǵynda onlain-daýys berý júrgiziledi. Al 01 tamyzdan bastap baiqaýdyń ádil qazylary jumysqa kirisip, úzdikterdi irikteitin bolady. 15 tamyzda baiqaýdyń nátijesi jariialanady. Biylǵy jyldyń qazanynda «Sený jáne ómir súrý» atty áleýmettik-meditsinalyq forýmyn ótkizý josparlanyp otyr. Sonyń aiasynda Orta Aziiada alǵash ret vaktsinatsiiaǵa arnalǵan kitaptyń tusaýy kesiledi. Sol sátke deiin «Erjúrek Vaktsina» atty ertegi kitaptyń 5 myń danasyn jaryqqa shyǵarý josparlanyp otyr. Kitap elimizdegi meditsinalyq mekemelerge, mektepter men balabaqshalarǵa tegin taratylady.
Baiqaýdyń maqsaty Qazaqstan turǵyndaryn túrli infektsiiaǵa qarsy vaktsinalardy paidalanýdaǵy belsendiligin arttyrý.
«Vaktsinatsiia adam ómirin belgili bir deńgeide uzartty. Biz osy estafetany qabyl aldyq. Atalǵan sharalardyń arqasynda álemde qyzylsha, difterit, poliomielit, sheshek pen kókjótel aýrýlarynyń kórsetkishi tómendedi. Kóptegen aýrý túrleri qazirgi kúni joǵalyp ketti, jas dárigerler olar týraly kitaptan oqyp bilgeni bolmasa, betpe-bet kezdespegen. Búgingi tańda Qazaqstandaǵy epidemiologiialyq ahýal birqalypty. Biz qol jetkizgen dúniemizden aiyrylyp qalmaǵanymyz abzal», – dedi osy oraida dáriger-epidemiolog Ainagúl Qýatbaeva.
Óz kezeginde Almaty qalasy Densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bas mamany Elvira Ibragimova QR turǵyndaryn qulaqtandyratyn atalǵan joba aiasynda Almatyda ǵana emes, elimizdegi basqa da qalalarda birqatar sharalar ótetinin tilge tiek etti. Joba baspasóz betinde jáne áleýmettik jelide barynsha nasihattalatyn bolady.
Al baiqaýǵa 3-pen 8 jas aralyǵyndaǵy qatysýshylardyń tańdalyp alynǵany tegin emes. Dál osy jasta bala meditsina men densaýlyq týraly irgetas bolarlyq bilimdi qulaǵyna quiady. Al osy jastaǵy balalardyń ata-analary infektsiialyq aýrýlardyń aldyn-alý sharalary týraly tekserilgen aqparatqa muhtaj.
Jiynda sondai-aq «Erjúrek Vaktsina» ertegisiniń avtory Muqan Qýatbaevta sóz aldy. Ol óziniń týǵan aýylynda vaktsina tapshy bolǵandyqtan kóz jumǵan balalar týraly aityp berdi. Muqan ata anasy ómirge ákelgen 18 balanyń ishindegi tiri qalǵan 3 balanyń biri.
«El muny aýrý emes, zulym kúshterdiń áseri dep eseptegen-tuǵyn. Soǵan bailanysty túrli yrymdar jasaityn. Meniń ata-anam da buǵan imandai sendi. Alaida meniń ómirimdi vaktsina qutqaryp qaldy. Qazir meniń 7 balam bar. Olardan 21 nemere súiip otyrmyn. Osy ertegi arqyly basymnan ótken jaǵdaimen bóliskim keldi. Osy sebepti ony balalar men olardyń ata-anasyna túsinikti qylýǵa tyrystym», – dedi Muqan ata.
Al Qazaqstan sýretshiler odaǵynyń múshesi Marat Bekeev «Ertegini birge salaiyq» atty joba avtorlaryna alǵysyn aitty.
«Baiqaýdy uiymdastyrýshylarǵa myń alǵys. Shyǵarmashylyq men meditsinany bailanystyra bildi. Bala shyǵarmashylyǵy shynaiy, kirshiksiz taza bolady. Ol balanyń ishki álemin sýrettep turady. Al sýretshi vaktsinasy osy bir tazalyq pen shynaiylyqty uzaq ýaqytqa saqtaidy. Óziniń sýretshisin kútip otyrǵan ertegiler qanshama», – dedi ol óz sózinde.
