Aýyl sharýashylyǵy ministrligi "Qoldan jańbyr jaýǵyzyp júrgen" qazaq ǵalymy Altai Ainabektiń jasandy jańbyr jaýǵyzý tehnologiiasyna kúmánmen qaraidy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Aýyl sharýashylyǵy vitse-ministri Azat Sultanov Aralǵa qoldan sý toltyryp júrgen Altai Ainabektiń tehnologiiasy áli de zertteýden ótýi kerek degen pikirin jetkizdi. Aitýynsha, bir jerge jaýǵan jaýynnyń basqa bir aimaqqa ziiany bolýy múmkin.
Jýrnalist Azat Sultanovqa “ony dáleldenbegen tehnologiia dep esepteisiz be?” dep suraq qoiady.
Óz kezeginde sheneýnik bul protsess zertteýdi qajet etetitinin alǵa tartty.
Buǵan deiin Dalanews.kz tilshisi álemjelide "jańbyr adam", "qazaqtyń Toni Stárki" degen laqap attarymen tanylyp kele jatqan, Klimatty ózgertý tehnologiialary halyqaralyq ortalyǵynyń (International Center of Climate Change Technologies) basshysy, “Jasandy jańbyr jaýǵyzý” tehnologiiasynyń avtory Altai Ainabekpen tildesken edi.
Birneshe jyl buryn Mańǵystaýdaǵy qýańshylyq máselesin sheshýge atsalysqan maman qazirgi tańda Araldyń jai-kúiine erekshe nazar aýdarýda.
Maman "Aral óńirine jańbyr jaýǵyzamyn" degen oiyn ortaǵa saldy.
Tabiǵi qubylystyń tosynnan kelgen syiyna daiyn bolmaǵan jurt bul "Qudaidyń emes, Altaidyń jańbyry" degen alyp-qashpa áńgimelerdi alǵa tartýda.
Jeldei esip jatqan atalmysh aqparattardy ǵalym joqqa shyǵarmaidy. Aitýynsha, Aralǵa jasalyp jatqan tájiribe atalǵan óńirlerge áser etýi ábden múmkin.
"Biz Qazaqstanda jumys jasaǵan merzimder: 2021 jyldyń qazan aiy, 2022 jyldyń naýryz , sáýir, mamyr ailary jáne 2023 jyldyń tamyz aiy. Sonymen qatar 2024 jyldyń 18 maýsymynan bastap jumysty jalǵastyryp jatyrmyz. Osy kezderdiń barlyǵyna ortaq bir qubylys bar – Almaty, Jambyl, Túrkistan, Qyzylorda oblystarynda jaýyn-shashyn deńgeii kóp bolǵan.
Atmosfera – statikalyq emes. Barlyq nárse ainalyp turady. Ekvatordyń soltústiginde atmosfera qozǵalysy batystan shyǵysqa júredi. Sondyqtan Aralǵa jasalyp jatqan tájiribeniń Almatyǵa áseri bolýy zańdylyq. Jáne biz tsiklondardy tehnologiia kómegimen uzaq ýaqytqa ustap turýǵa yqpal etip jatyrmyz. Biraq bolashaqta, úkimet qoldap, materialdyq tehnikalyq bazamyz kúsheigende Araldyń tarihi tabanynyń ústine jaýynnyń birshama bóligin lokalizatsiia jasaimyz", - deidi ol.
Ǵalym "Araldy sýǵa toltyrýdyń" alǵashqy kezeńderin eńserip jatqanyn atap ótti. Onyń sózinshe, bul protsess biraz ýaqytty talap etedi.
"Birinshi kezeń – klimatty úiretý. Jalpy, Araldyń klimaty ǵasyrlar boiy qalyptasqan. Onyń ústine Aral tartylǵan soń múlde basqa klimat ornyqqan. Biz sony ózgertýdemiz. Qazir temperatýra birshama túsip, jaýyn edáýir artty. Klimat úirene kele, "oblaka vertikalnogo razvitiia" jasaý jeńildene túsedi. Joǵaryda aitqandai materialdyq tehnikalyq baza kúsheigende basty etap "jaýynnyń Araldyń tarihi tabanyna lokalizatsiia protsesinde" sý tipten kóbeiedi", - deidi ol.
