اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸ "قولدان جاڭبىر جاۋعىزىپ جٷرگەن" قازاق عالىمى التاي اينابەكتٸڭ جاساندى جاڭبىر جاۋعىزۋ تەحنولوگيياسىنا كٷمەنمەن قارايدى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-مينيسترٸ ازات سۇلتانوۆ ارالعا قولدان سۋ تولتىرىپ جٷرگەن التاي اينابەكتٸڭ تەحنولوگيياسى ەلٸ دە زەرتتەۋدەن ٶتۋٸ كەرەك دەگەن پٸكٸرٸن جەتكٸزدٸ. ايتۋىنشا, بٸر جەرگە جاۋعان جاۋىننىڭ باسقا بٸر ايماققا زييانى بولۋى مٷمكٸن.
جۋرناليست ازات سۇلتانوۆقا “ونى دەلەلدەنبەگەن تەحنولوگييا دەپ ەسەپتەيسٸز بە?” دەپ سۇراق قويادى.
ٶز كەزەگٸندە شەنەۋنٸك بۇل پروتسەسس زەرتتەۋدٸ قاجەت ەتەتٸتٸنٸن العا تارتتى.
بۇعان دەيٸن Dalanews.kz تٸلشٸسٸ ەلەمجەلٸدە "جاڭبىر ادام", "قازاقتىڭ توني ستەركٸ" دەگەن لاقاپ اتتارىمەن تانىلىپ كەلە جاتقان, كليماتتى ٶزگەرتۋ تەحنولوگييالارى حالىقارالىق ورتالىعىنىڭ (International Center of Climate Change Technologies) باسشىسى, “جاساندى جاڭبىر جاۋعىزۋ” تەحنولوگيياسىنىڭ اۆتورى التاي اينابەكپەن تٸلدەسكەن ەدٸ.
بٸرنەشە جىل بۇرىن ماڭعىستاۋداعى قۋاڭشىلىق مەسەلەسٸن شەشۋگە اتسالىسقان مامان قازٸرگٸ تاڭدا ارالدىڭ جاي-كٷيٸنە ەرەكشە نازار اۋدارۋدا.
مامان "ارال ٶڭٸرٸنە جاڭبىر جاۋعىزامىن" دەگەن ويىن ورتاعا سالدى.
تابيعي قۇبىلىستىڭ توسىننان كەلگەن سىيىنا دايىن بولماعان جۇرت بۇل "قۇدايدىڭ ەمەس, التايدىڭ جاڭبىرى" دەگەن الىپ-قاشپا ەڭگٸمەلەردٸ العا تارتۋدا.
جەلدەي ەسٸپ جاتقان اتالمىش اقپاراتتاردى عالىم جوققا شىعارمايدى. ايتۋىنشا, ارالعا جاسالىپ جاتقان تەجٸريبە اتالعان ٶڭٸرلەرگە ەسەر ەتۋٸ ەبدەن مٷمكٸن.
"بٸز قازاقستاندا جۇمىس جاساعان مەرزٸمدەر: 2021 جىلدىڭ قازان ايى, 2022 جىلدىڭ ناۋرىز , سەۋٸر, مامىر ايلارى جەنە 2023 جىلدىڭ تامىز ايى. سونىمەن قاتار 2024 جىلدىڭ 18 ماۋسىمىنان باستاپ جۇمىستى جالعاستىرىپ جاتىرمىز. وسى كەزدەردٸڭ بارلىعىنا ورتاق بٸر قۇبىلىس بار – الماتى, جامبىل, تٷركٸستان, قىزىلوردا وبلىستارىندا جاۋىن-شاشىن دەڭگەيٸ كٶپ بولعان.
اتموسفەرا – ستاتيكالىق ەمەس. بارلىق نەرسە اينالىپ تۇرادى. ەكۆاتوردىڭ سولتٷستٸگٸندە اتموسفەرا قوزعالىسى باتىستان شىعىسقا جٷرەدٸ. سوندىقتان ارالعا جاسالىپ جاتقان تەجٸريبەنٸڭ الماتىعا ەسەرٸ بولۋى زاڭدىلىق. جەنە بٸز تسيكلونداردى تەحنولوگييا كٶمەگٸمەن ۇزاق ۋاقىتقا ۇستاپ تۇرۋعا ىقپال ەتٸپ جاتىرمىز. بٸراق بولاشاقتا, ٷكٸمەت قولداپ, ماتەريالدىق تەحنيكالىق بازامىز كٷشەيگەندە ارالدىڭ تاريحي تابانىنىڭ ٷستٸنە جاۋىننىڭ بٸرشاما بٶلٸگٸن لوكاليزاتسييا جاسايمىز", - دەيدٸ ول.
عالىم "ارالدى سۋعا تولتىرۋدىڭ" العاشقى كەزەڭدەرٸن ەڭسەرٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ سٶزٸنشە, بۇل پروتسەسس بٸراز ۋاقىتتى تالاپ ەتەدٸ.
"بٸرٸنشٸ كەزەڭ – كليماتتى ٷيرەتۋ. جالپى, ارالدىڭ كليماتى عاسىرلار بويى قالىپتاسقان. ونىڭ ٷستٸنە ارال تارتىلعان سوڭ مٷلدە باسقا كليمات ورنىققان. بٸز سونى ٶزگەرتۋدەمٸز. قازٸر تەمپەراتۋرا بٸرشاما تٷسٸپ, جاۋىن ەدەۋٸر ارتتى. كليمات ٷيرەنە كەلە, "وبلاكا ۆەرتيكالنوگو رازۆيتييا" جاساۋ جەڭٸلدەنە تٷسەدٸ. جوعارىدا ايتقانداي ماتەريالدىق تەحنيكالىق بازا كٷشەيگەندە باستى ەتاپ "جاۋىننىڭ ارالدىڭ تاريحي تابانىنا لوكاليزاتسييا پروتسەسٸندە" سۋ تٸپتەن كٶبەيەدٸ", - دەيدٸ ول.
