Aqmola oblysynyń Arshaly aýylynyń turǵyndary Tengrinews.kz redaktsiiasyna habarlasyp, aýyldaǵy káriz júiesiniń máselesi on jyldan beri sheshilmei kele jatqanyn aitty. Olardyń sózinshe, tazartý stantsiiasy iske qosylmaǵandyqtan, aǵyndy sýlar ashyq tundyrǵyshqa tógilip, kóktemde erigen qar sýymen birge Astananyń negizgi aýyzsý kózi sanalatyn Esil ózenine jetedi, dep habarlaidy dalanews.kz.
1,5 milliard teńgelik joba aiaqsyz qalǵan
Turǵyndardyń aitýynsha, shamamen 10 jyl buryn Arshalyda quny 1,5 milliard teńge bolatyn ortalyq káriz júiesiniń qurylysy bastalǵan. Joba boiynsha tazartylǵan sý sonshalyqty taza bolýy tiis edi, tipti ishýge jaramdy bolady dep ýáde etilgen.
Alaida qubyrlar tartylyp, sorǵy stantsiiasynyń ǵimaraty salynǵanymen, qurylys aiaqtalmai qalǵan. Jergilikti halyqtyń aitýynsha, nysandaǵy kóptegen kemshilikterge bailanysty kommýnaldyq qyzmet ony óz teńgerimine qabyldaýdan bas tartqan. Sodan beri joba toqtap, nysan qaraýsyz qalǵan.
Káriz sýy egistikke jaiylyp jatyr
Qazir aýylda kópqabatty úilerden shyǵatyn káriz sýlary rezervýarlarǵa aidalady. Biraq olar áldeqashan tolyp ketkendikten, las sý jerge jáne arnaiy qazylǵan shuńqyrǵa tógilip jatyr. Turǵyndardyń sózinshe, káriz qaldyqtaryn tasymaldaityn arnaiy kólikter de basqa oryn bolmaǵandyqtan, qaldyqtardy sol jerge tógýge májbúr.
Ekologtardyń nazaryn aýdarý áreketi de nátije bermegen. Kerisinshe, tek bir sý tasityn kóliktiń júrgizýshisi aiyppul arqalap, sodan keiin assenizatorlar bul baǵytqa shyǵýdan bas tartqan.
«Kópqabatty úilerden shyǵatyn káriz sýlary rezervýarlarǵa jinalady. Sorǵy olardy aidaidy, biraq rezervýarlar tolyp ketken. Sonyń saldarynan barlyq qaldyq jerge tógilip, egistikke aǵyp jatyr. Dál osy jerden kóktemde erigen qar sýy Esil ózenine quiady. Al Esil – Astanany aýyzsýmen qamtamasyz etetin ózen. Bul – naǵyz ekologiialyq apat. Jazda las sý topyraqqa sińedi. Aýylda aýyzsý alatyn uńǵymalar kóp, sondyqtan jer asty sýlarynyń da lastaný qaýpi bar», – deidi turǵyndar.
«Bul máseleni aitýdan sharshadyq»
Arshaly turǵyndarynyń aitýynsha, bul problema jyldar boiy sheshilmei keledi. Ótken jyly oblys ákimdigi investor tabylǵanyn jáne júie jańartylatynyn aitqanymen, sodan beri eshqandai jumys bastalmaǵan.
«Munyń saldary epidemiiaǵa ulasýy múmkin. Onyń zardabyn tek biz ǵana emes, Astana turǵyndary da tartýy yqtimal. Kóktem saiyn barlyq las sý erigen qarmen birge Esilge quiady. Al jazda jerge sińedi. Ol jer asty sýlaryna jetýi múmkin. Bizde barlyq jerde aýyzsý uńǵymalary bar. Oblystan mamandar keldi, bárin aittyq. Biraq "bilemiz, sheshemiz" degennen ári aspaidy», – deidi aýyl turǵyndary.
Osyǵan bailanysty Tengrinews.kz jaǵdaidyń baqylaýda ekenin jáne máseleniń qalai sheshiletinin bilý úshin Astana qalasy men Aqmola oblysy ákimdikterine resmi saýal joldaǵan.
Jobany qarjylandyrý máselesi áli sheshilmegen
Arshaly aýdandyq ákimdigi eldi mekendegi káriz jelileri men tazartý qurylystaryn qaita jańǵyrtý jobasy ázirlengenin habarlady. Qazirgi ýaqytta jobany qarjylandyrý úshin biýdjettik ótinim berilgen. Alaida ótinim áli qaralyp jatyr jáne qajetti qarajat bólinbegen.
«Qajetti biýdjet qarajaty bólingennen keiin Qazaqstan Respýblikasynyń qoldanystaǵy zańnamasyna sáikes jobany iske asyrý rásimderi bastalady», – delingen ákimdik jaýabynda.
Astana ákimdigi ne dedi?
Astana qalasy ákimdiginiń málimetinshe, «Astana Sý Arnasy» kásiporny men sanitariialyq-epidemiologiialyq qyzmet Astana sý qoimasyndaǵy sýdyń sapasyn turaqty túrde baqylap otyrady. Tazartý stantsiialarynda sý tolyq súzgiden ótkizilip, zalalsyzdandyrylady, al kórsetkishter uzaq jyldar boiy belgilengen normalardan aspaǵan. Sonymen qatar ákimdik 15 shildede «Astana Sý Arnasy» mamandary men Arshaly aýdanynyń ókilderi oqiǵa ornyna baryp, tazartý qurylystary men Esil ózenin teksergenin habarlady.
Mamandar Abai kóshesi mańynan jáne «Karer» sorǵy stantsiiasy janynan eki núktede sý synamalaryn alyp, olardy himiialyq, bakteriologiialyq jáne parazitologiialyq zertteýge jibergen. Alaida Astana ákimdigi bul máseleni sheshý óz quzyretine kirmeitinin atap ótti.
Ákimdik túsindirýinshe, atalǵan nysan Aqmola oblysynyń aýmaǵynda ornalasqandyqtan, tazartylmaǵan aǵyndy sýlardyń Esil ózenine túsýine jol bermeý máselesin jergilikti atqarýshy organdar sheshýi tiis.
Sondai-aq ákimdik Astana sý qoimasy men qalany sý tasqynynan qorǵaityn bóget respýblikalyq menshikte ekenin eske saldy. Sý kodeksiniń 23-babyna sáikes, gidrotehnikalyq qurylystardy paidalaný jáne damytý sý resýrstary salasyndaǵy ýákiletti organnyń quzyretine jatady.
