Ақмола облысының Аршалы ауылының тұрғындары Tengrinews.kz редакциясына хабарласып, ауылдағы кәріз жүйесінің мәселесі он жылдан бері шешілмей келе жатқанын айтты. Олардың сөзінше, тазарту станциясы іске қосылмағандықтан, ағынды сулар ашық тұндырғышқа төгіліп, көктемде еріген қар суымен бірге Астананың негізгі ауызсу көзі саналатын Есіл өзеніне жетеді, деп хабарлайды dalanews.kz.
1,5 миллиард теңгелік жоба аяқсыз қалған
Тұрғындардың айтуынша, шамамен 10 жыл бұрын Аршалыда құны 1,5 миллиард теңге болатын орталық кәріз жүйесінің құрылысы басталған. Жоба бойынша тазартылған су соншалықты таза болуы тиіс еді, тіпті ішуге жарамды болады деп уәде етілген.
Алайда құбырлар тартылып, сорғы станциясының ғимараты салынғанымен, құрылыс аяқталмай қалған. Жергілікті халықтың айтуынша, нысандағы көптеген кемшіліктерге байланысты коммуналдық қызмет оны өз теңгеріміне қабылдаудан бас тартқан. Содан бері жоба тоқтап, нысан қараусыз қалған.
Кәріз суы егістікке жайылып жатыр
Қазір ауылда көпқабатты үйлерден шығатын кәріз сулары резервуарларға айдалады. Бірақ олар әлдеқашан толып кеткендіктен, лас су жерге және арнайы қазылған шұңқырға төгіліп жатыр. Тұрғындардың сөзінше, кәріз қалдықтарын тасымалдайтын арнайы көліктер де басқа орын болмағандықтан, қалдықтарды сол жерге төгуге мәжбүр.
Экологтардың назарын аудару әрекеті де нәтиже бермеген. Керісінше, тек бір су таситын көліктің жүргізушісі айыппұл арқалап, содан кейін ассенизаторлар бұл бағытқа шығудан бас тартқан.
«Көпқабатты үйлерден шығатын кәріз сулары резервуарларға жиналады. Сорғы оларды айдайды, бірақ резервуарлар толып кеткен. Соның салдарынан барлық қалдық жерге төгіліп, егістікке ағып жатыр. Дәл осы жерден көктемде еріген қар суы Есіл өзеніне құяды. Ал Есіл – Астананы ауызсумен қамтамасыз ететін өзен. Бұл – нағыз экологиялық апат. Жазда лас су топыраққа сіңеді. Ауылда ауызсу алатын ұңғымалар көп, сондықтан жер асты суларының да ластану қаупі бар», – дейді тұрғындар.
«Бұл мәселені айтудан шаршадық»
Аршалы тұрғындарының айтуынша, бұл проблема жылдар бойы шешілмей келеді. Өткен жылы облыс әкімдігі инвестор табылғанын және жүйе жаңартылатынын айтқанымен, содан бері ешқандай жұмыс басталмаған.
«Мұның салдары эпидемияға ұласуы мүмкін. Оның зардабын тек біз ғана емес, Астана тұрғындары да тартуы ықтимал. Көктем сайын барлық лас су еріген қармен бірге Есілге құяды. Ал жазда жерге сіңеді. Ол жер асты суларына жетуі мүмкін. Бізде барлық жерде ауызсу ұңғымалары бар. Облыстан мамандар келді, бәрін айттық. Бірақ "білеміз, шешеміз" дегеннен әрі аспайды», – дейді ауыл тұрғындары.
Осыған байланысты Tengrinews.kz жағдайдың бақылауда екенін және мәселенің қалай шешілетінін білу үшін Астана қаласы мен Ақмола облысы әкімдіктеріне ресми сауал жолдаған.
Жобаны қаржыландыру мәселесі әлі шешілмеген
Аршалы аудандық әкімдігі елді мекендегі кәріз желілері мен тазарту құрылыстарын қайта жаңғырту жобасы әзірленгенін хабарлады. Қазіргі уақытта жобаны қаржыландыру үшін бюджеттік өтінім берілген. Алайда өтінім әлі қаралып жатыр және қажетті қаражат бөлінбеген.
«Қажетті бюджет қаражаты бөлінгеннен кейін Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес жобаны іске асыру рәсімдері басталады», – делінген әкімдік жауабында.
Астана әкімдігі не деді?
Астана қаласы әкімдігінің мәліметінше, «Астана Су Арнасы» кәсіпорны мен санитариялық-эпидемиологиялық қызмет Астана су қоймасындағы судың сапасын тұрақты түрде бақылап отырады. Тазарту станцияларында су толық сүзгіден өткізіліп, залалсыздандырылады, ал көрсеткіштер ұзақ жылдар бойы белгіленген нормалардан аспаған. Сонымен қатар әкімдік 15 шілдеде «Астана Су Арнасы» мамандары мен Аршалы ауданының өкілдері оқиға орнына барып, тазарту құрылыстары мен Есіл өзенін тексергенін хабарлады.
Мамандар Абай көшесі маңынан және «Карьер» сорғы станциясы жанынан екі нүктеде су сынамаларын алып, оларды химиялық, бактериологиялық және паразитологиялық зерттеуге жіберген. Алайда Астана әкімдігі бұл мәселені шешу өз құзыретіне кірмейтінін атап өтті.
Әкімдік түсіндіруінше, аталған нысан Ақмола облысының аумағында орналасқандықтан, тазартылмаған ағынды сулардың Есіл өзеніне түсуіне жол бермеу мәселесін жергілікті атқарушы органдар шешуі тиіс.
Сондай-ақ әкімдік Астана су қоймасы мен қаланы су тасқынынан қорғайтын бөгет республикалық меншікте екенін еске салды. Су кодексінің 23-бабына сәйкес, гидротехникалық құрылыстарды пайдалану және дамыту су ресурстары саласындағы уәкілетті органның құзыретіне жатады.
