Bizneske jasalǵan «genotsid»
Búginde qai jerde de samsanyń tóresi 150 teńge emes pe? Áýejaidaǵy 500 teńgelik samsaǵa qara ýyldyryq qosyp pisirdi me eken, kim bilsin?
Al samsasy úshin 1,5 mln teńge aiyppul salyp, onysy azdai áýejaidyń samsa satyp tapqan 15,6 mln teńgesin túgeldei tárkilegen qadaǵalaýshylardyń isin kásipkerlikke jasalǵan «genotsid» dep baǵaladym.
Mundai jaǵdaida elimizde kásipkerlik qalai damidy? Memlekettik organnyń bul áreketi biznestiń túbirine balta shabý ǵoi.
Qazir aqshasy kóp halyq júretin áýejaida, iri saýda oryndarynda betimen ketken baǵalardy jii kóremiz. Tipti, oǵan etimiz úirenip ketkeli de qashan.
Bizde elitanyń basty ereksheligi sondai qymbat oryndarǵa baryp saýda jasaýmen aiqyndalady emes pe? Al basqa elderde kimniń elita, bolmasa qarapaiym adam ekeni intellektýaldyq óresi, ultjandylyq qasietimen ólshenedi. Al bizde kim kóp aqsha jumsasa, sony Qudaidai kórip, sút betindegi qaimaq dep esepteimiz.
Nege Prezidentti júre tyńdaidy?
Jaraidy, endi negizgi áńgimemizge qaita oralsaq. Prezidenttiń «bizneske qysymshylyq jasamańdar» degen sózin qazir baqylaýshy organdar júre tyńdaityn boldy.
Ótken jyly Astanada bir kásipkerlik nysan qalalyq sýmen qamtý mekemesine eskertpei, qosymsha kran ornatqany úshin monopolist mekeme umytpasam, 20 mln teńgeniń ústinde aiyppul salǵanyn aqparat quraldary jarysa jazǵan bolatyn.
Álgi kásipkerlik nysan ai saiyn sýǵa 200 myń teńge shamasynda aqy tóleidi eken. Aqylǵa salyp qarasaq, mundai jaǵdaida kásipkerlik nysanǵa 1 mln teńgeden asyryp aiyppul salýǵa bolmaidy.
Endi mine, soǵan uqsas jaǵdai Aqtaýda qaitalanyp otyr. Mundai jaǵdai shaǵyn jáne orta biznes ósirmeidi, kerisinshe óshiredi.
Osydan birshama ýaqyt buryn energetika salasynda monopolisterdiń halyqtyń qaltasyn qalai qaǵyp kelgenin Prezident Qaýipsizdik keńesinde synǵa alǵan soń, baǵalardyń býyny bosap, biraz dókei sógis estise, biren-sarany jumystan qýylyp, ústilerinen qylmystyq is qozǵaldy.
Ókinishke orai, sol oqiǵadan Baýyrjan Esenov bastaǵan Mańǵystaý oblysynyń tabiǵi monopoliialardy retteý departamenti qyzmetkerleri múlde sabaq almapty.
Bizdińshe, baqylaýshy organ bir samsany 500 teńgeden satqan kásipkerlerge eskertý jasap, baǵasyn túsirý týraly naqty talap qoisa jeter edi. Al qadaǵalaýshy organnyń qyzmetkerleri Stalinniń kezindegidei asyra siltep jibergenin kim de bolsa baiqary anyq.
Bári aiyppul salýǵa qumar
Kezinde Qorǵas keden beketine jumys saparymen baryp, sol kezeńde keden beketin basqarǵan Erlan Noǵaev degen azamatqa jolyqtym. «Qytaidan taýar tasyǵan saýdagerlerden memleket qazynasyna qansha kedendik baj salyǵyn túsirdińizder» dep suraǵanymda álgi azamat:
– Kedenshilerdiń qanshalyqty tiimdi jumys istep jatqany qansha kedendik baj salyǵyn túsirgenimen eseptelmeidi. Bizdiń basty mindetimiz kedendik baqylaý isin minsiz atqarý bolyp sanalady, – dep aitqany esimdi qalyp edi.
Ókinishke orai, qazir qadaǵalaýshy organdar ózderiniń tiimdi jumys istep jatqanyn halyqqa aiyppul salýymen ólsheitin boldy.
Baqylaýshy organdardy aitpaǵan kúnniń ózinde quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerleriniń ózi abaisyzda tártip buzǵan qara halyqqa eskertý jasamastan, aiyppul arqalatyp jiberýge ádettendi.
Eger jaǵdai bulai kete beretin bolsa, aiyppul salýǵa daiyn turatyn barlyq memlekettik organdardyń basyn qosyp, Memlekettik kirister komitetiniń quramyna ótkizip berý kerek qoi. Memlekettiń qazynasyna kiretin kiristerdi kóbeitsin.
Óz basym tabiǵi monopoliialardy retteý organdarynyń isine tańǵaldym. Bizde áýejai, qonaqúi, iri saýda oryndary men meiramhanalardaǵy baǵalardyń qymbat ekenin olar endi bilip otyr ma, sonda?
Baǵanyń osylai bet qaratpai turǵanyna jiyrma jyldan asty emes pe? Sonda Aqtaýdaǵy monopolisterdi aýyzdyqtaityn mekemeniń qyzmetkeri 20 jyldan beri áýejaiǵa bas suqpaǵan boldy ǵoi. Olar baǵany rettese baiaǵydan beri qaida júrgen? Bizge osy jaǵy túsiniksiz bolyp tur.
Eger qadaǵalaýshy organdar kásipkerlerge osylai tis batyrýyn qoimasa, mundai oqiǵalar memleketimizdiń ulttyq qaýipsizdigine úlken nuqsan keltireri sózsiz.
