Qazaqstanda bir jyl ishinde áleýmettik sala boiynsha 310-nan astam sybailas jemqorlyqqa qatysty qylmystyq is tirkelgen, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyl agenttigi Preventsiia qyzmetiniń basshysy Saian Ahmetjanovtyń aitýynsha, 2023 jyly áleýmettik bólim biýdjetten 8.1 trln teńge qarajat alǵan.
"Qomaqty qarajattyń bólinýi kezinde arnaiy baqylaýdyń bolmaýy kóp jaǵdaida sybailas jemqorlyqtyń týyndaýyna alyp keledi. Ótken jyly áleýmettik salada jemqorlyqqa bailanysty 311 qylmys tirkeldi. Atap aitatyn bolsam, bilim berý baǵytynda – 155, densaýlyq saqtaý salasynda – 64, zeinetaqymen qamtamasyz etý boiynsha – 7, áleýmettik qorǵaýda – 29, meditsinalyq-áleýmettik saraptama boiynsha (múgedektik anyqtamasy) – 56. Nátijesinde 95 adam sottaldy. Onyń ishinde bilim salasynan – 52, densaýlyq saqtaýdan – 20, áleýmettik qorǵaýdan – 9, meditsinalyq-áleýmettik saraptamadan – 11 adam jazaǵa tartyldy", - deidi basqarma basshysy.
Ahmetjanovtyń málimetinshe, 2023 jyldyń qazan aiynda Taldyqorǵan sotynyń úkimimen Densaýlyq saqtaý ministrligi Meditsinalyq jáne farmatsevtikalyq baqylaý komitetiniń oblys departamentiniń basshysy M.Qordabaeva birneshe ret para alǵany úshin kináli dep tanylyp, oǵan 3,8 million teńge aiyppul salynǵan.
"Agenttik bilim berý júiesindegi sybailas jemqorlyqqa syrttai taldaý jasaý nátijesinde, qarjylyq esep júiesiniń aqsap turǵanyn alǵa tartty. Bul sáikesinshe osy salada milliardtaǵan biýdjet qarajatynyń urlanýyna ákep soqqan. Osylaisha, úsh jylda 454 qylmys tirkelip, 356 adam áshkerelendi. Al 165-i sottaldy. Sáikesinshe memleketke keltirilgen zalal 12 milliard teńgege jetti. Urlyq biýdjettik ótinimderdi qalyptastyrýdyń avtomattandyrylmaýynan, túrli buzýshylyqtan aldyn alý júiesiniń joq bolýynan týyndaǵan", – dep túsindirdi departament ókili.
Onyń aitýynsha, Taldyqorǵanda 2,5 jyl boiy qylmystyq top jumys istep kelgen. Onyń quramyna bilim bóliminiń basshysy men eki esepshisi, sondai-aq mekteptiń 13 esepshisi kirgen.
"Barlyǵynyń óz róli bolǵan. Esepshiler biýdjet qarajatyn jymqyrǵan. Al qalalyq bilim bóliminiń basshysy olardyń qylmysyn para alý arqyly jasyrýǵa tyrysqan. Olardy qolǵa túsirý kezinde bilim bóliminiń bas esepshisinen 1 milliard teńgege jýyq aqsha tárkilendi. Tergeý barysynda memleketke 4,4 mlrd teńge zalal keltirilgeni rastaldy. Kúdiktilerden 2,9 mlrd teńgeniń múlki tárkilendi", - dedi Ahmetjanov.
Ol sondai-aq osyndai qylmystyq júie respýblika boiynsha anyqtalǵanyn da atap ótti. Degenmen urlyqtyń eń qomaqty mólsheri Almaty (322 million teńge), Shymkent (154,5 million teńge), Qyzylorda (1 milliard teńge), Almaty (146 million teńge) jáne Aqtóbe (389 million teńge) oblystarynda tirkelgen.
"Anyqtalǵan zań buzýshylyqtar boiynsha 35 qylmystyq is tirkeldi. Olar memleketke 7 mlrd teńge zalal keltirgen. Qazirgi tańda sotqa deiingi tergep-tekserý júrgizilýde.Taldaý nátijeleri boiynsha 14 usynys engizilip, sotqa deiingi tergeý amaldary júrgizildi. Aitylǵan usynystardy eskere otyryp, vedomstvo bilim berý salasyndaǵy sybailas jemqorlyq áreketterin joiý boiynsha keshendi sharalardy júzege asyrýda", – dep túiindedi vedomstvo ókili.
Buǵan deiin Qazaqstanda sybailas jemqorlyq qylmystarynan kelgen shyǵyn 51 milliard teńgeden asqany habarlanǵan bolatyn. Sonymen birge 2023 jyldyń jeltoqsanynda bir ai burynǵymen salystyrǵanda keltirilgen shyǵyn kólemi 7,6%-ǵa ósti.
