Biz bul týraly birtalai ret jazdyq. Áli de jazamyz. Sebebi, ózektiligi ólgen joq áli de. Áli de tereń zertteýdi qajet etedi bul másele.
Aitalyq, salafizmge qatysty saýaldar da, pikirler de ala-qula áli kúnge deiin. Máselen balaǵy qysqalar men qaýǵa saqaldylardyń bári salafit pe? «Árýaqqa senbeimin» deitinderdiń bári adasqan ba? Sopylyq degenimiz ne? QMDB «sopylyq» baǵyt týraly ne aitady? Qazaqstan musylmandary dini basqarmasynyń ortalyq apparatyna nemese onyń aimaqtaǵy ókildikterine qabyldanatyn azamattar qandai suryptaýdan ótedi? «Qamshy» saitynda jaryq kórgen QMDB Nasihat jáne qoǵammen bailanys bóliminiń meńgerýshisi Altynbek Utyshanulynyń maqalasy osy saýaldardyń basyn ashypty. Oqylymdy, ózekti dúnie bolǵandyqtan yqshamdap usynǵandy jón kórdik.
Altynbek Utyshanuly birinshi kezekte jalǵan salafizmniń aq-qarasyn ajyratyp, aǵymnyń 11 qateligin aityp beripti. Sonymen Utyshanuly ne deidi?
Sáláfilik aǵymnyń basty qatelikteri men adasýshylyǵy...
Birinshiden, qulshylyq etpegen musylmandy «kápir» sanaidy.
Ekinshiden, taýhidti úshke bólý arqyly musylmandardy senim turǵysynan adasýshylyqpen aiyptaidy. Alaida eshbir ǵalym jáne tórt mázhabtyń seniminde de bulai úshke bólip, túsindirmegen.
Úshinshiden, áhlý súnnet jolyn ustanýshy matýrýdi jáne áshǵari senim mektep ókilderin adasýshylyqpen aiyptaidy.
Hanafi, máliki, shafiǵi, hanbali mázhabyn ustanýshy musylmandardyń matýridi nemese áshǵari aqida mektebiniń senim negizderin ustanatyny belgili.
Demek, olardyń senimi boiynsha kimde-kim matýridi nemese áshǵari aqida mektebiniń senim negizderin ustansa, adasqan musylman, iaǵni,áhlý súnnetke jatpaidy.
Bul – óreskel qatelik.
Tórtinshiden, áýlielerge ziiarat etýge qarsy shyǵady.
Áýlielerdiń kesenelerine baryp, ziiarat jasaǵandy, duǵa etken adamdy múshrik, kápir bolady dep sanaidy. Sol sebepti, kesene salý, árýaqtardyń rýhyna sadaqa ataýdy shirk dep esepteidi. Meshitterge sadaqa berýge tyiym salady.
Besinshiden,máýlit merekesin atap ótýdi bidǵat sanaidy. Paiǵambarymyzdyń (Oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) týylǵan kúnin musylmandardyń nadandary men adasqandary ǵana toilaidy, ondai áreketti iahýdilerge uqsaý dep esepteidi.
Altynshy, býkvalizmdi ustanady. Quran men súnnettegi Alla Taǵalanyń sipattaryn tikelei maǵynada túsinip, jaratylysqa uqsatady ári qulshylyqqa qatysty aiat-hadisterdi tikelei (zahiri) maǵynasynda túsinip, amal etedi. Al áhli súnnet ǵalymdary qajet jaǵdaida aiattardy tikelei maǵynasymen emes, astarly (májazi) maǵynasynda qabyldaǵan.
Jetinshi, sopylyq joldy mansuqtaidy. Durys sopylyq joldy ustanýshylardy da adasqandar dep aiyptaidy.
Segizinshi, bidǵat túsinigin orynsyz qoldanady. Bidǵat uǵymyn orynsyz qoldanyp, ǵibadatqa esh qatysy joq keibir is-áreketterdi de bidǵat sanaidy. Osy arqyly musylmandardy adasýshylyqpen aiyptaidy.
Toǵyzynshy, mázhab ustanýdy bidǵat sanaidy. Fiqhi məzhabtarǵa erip, olardyń jolyn ustanýdy joqqa shyǵarady.
Onynshy, jergilikti halyqtyń salt-dástúrin, mádenietin qabyl etpeidi.
On birinshi, zaiyrly memleketti, konstitýtsiiany, memlekettik rámizderdi moiyndamaidy, áskeri antty qabyl etpeidi.
QMDB qyzmetkerleri qatań irikteýden ótedi
Budan syrt, Altynbek Utyshanuly «ýaǵyzshylar Arman Qýanyshbaev pen Abdýǵappar Smanov «sáláfit» pe?» degen pikirge jaýap beripti.
Onyń aitýynsha, Qazaqstan musylmandary dini basqarmasynyń ortalyq apparatyna nemese onyń aimaqtaǵy ókildikterine qabyldanatyn azamattar aldyn-ala múftiiattyń saraptaý komissiiasynan mindetti túrde ótedi.
QMDB ǵalymdary bolashaq imam-moldalardy jan-jaqty synaqtan ótkizedi. Senimi men ustanymyn aiqyndaityn saýaldar qoiylady. Múftiiat ǵalymdary bolashaq din qyzmetkeriniń bilimi men senimine, tájiribesi men musylmandyq sipatyna asa mán beredi.
«Osy rette Arman Qýanyshbaev pen Abdýǵappar Smanov «sáláfit» emestigin jetkizemiz. QMDB-nyń resmi qyzmetkerlerin «sáláfit» dep ataý – durys emes. Bul – jamaǵat arasynda túsinbeýshilik, tipti, búlik týdyratyn aýyr sóz. Ondai búlikke jol bermeýimiz kerek. Muny múftiiatqa jabylǵan jala dep aitýǵa bolady. QMDB – elimizdegi jalǵyz islamdyq baǵyttaǵy dini birlestik, kúlli musylman jamaǵatynyń qarashańyraǵy. Resmi dini birlestikte dástúrli dinimizdi ustanǵan qyzmetkerler jumys isteitinin aita ketkim keledi" – deidi ol.
«Halyq arasynda «Asyl arna» telearnasyna, onyń ujymy men basshylyǵyna qatysty ártúrli áńgimeniń aitylyp júrgeni ras. Bul máselede sizderdiń pikirlerińiz qandai? QMDB «Asyl arnanyń» dini mazmundaǵy teleónimderin qadaǵalai ma?» — degen tilshiniń saýalyna, dintanýshy bylai depti:
«QMDB men «Asyl arna» telearnasy arasynda arnaiy ózara yqpaldastyq memorandýmynyń qabyldanǵanyn aityp ketken jón.
Bizdiń mamanymyz, bilikti imam Nurjan Talasuly «Asyl arnada» shariǵi redaktor retinde jumys isteidi. Onyń missiiasy – efirge shyǵatyn telebaǵdarlamalardy arnaiy shariǵi saraptaýdan ótkizý.
QMDB-nyń «Asyl arnadaǵy» ókili teleónimderdi qadaǵalap, tiisti nusqaýlyqtar berip otyrady. Sonymen qatar, telearnada «Matýridi mektebi» dep atalatyn arnaiy telejoba efirden kórsetilip keledi.
Maqsat – dástúrli senim mektebimizdi, dástúrli mázhabymyzdy «Asyl arna» arqyly halyqqa nasihattaý. Bul baǵytta ortaq jobalarymyz ben qyzmetimiz jalǵasyn taba beredi dep esepteimiz".
Sopylyq jaily...
Maqalanyń sońynda Altynbek Utyshanuly sopylyq jaily sóz qozǵapty.
Aitýynsha, sopylyq degen ataý keiinnen shyqqanymen, shariǵat derekkózderinde áý bastan bar.
"Sopylyq – Allanyń raqymyna jaqyndaýdy úiretetin, adamnyń ishki jandúniesin kúnáharlyqtan tazartyp, barlyq artyqshylyqtardy boiǵa sińirýdi úiretetin rýhani ilim. Sopylyq jol – pendeniń Allaǵa jetý jolyndaǵy baǵytyn nemese júiesin úiretedi. Allaǵa jetý – Ony taný, Oǵan degen shynaiy mahabbat. Bul – qulshylyqta yqylasty bolý, tyiym salynǵan nárselerden aýlaq bolý, nápsini, júrekti jaman minezder men ádetterden aryltyp, kórkem minezben kemeldendirý degen sóz. Sol úshin sopylyq – júrekti kúnádan, nápsiqumarlyqtan tazalap, kórkem minezdi qalyptastyrý ilimi dep atalady.
Qazirgi tańda kóptegen adamdardyń sopylyq joldy ustanyp, úlken qatelikterge jol berip jatqany aqida jáne fiqh ilimin úirenbegendikten týyndap otyr. Aqidany, shariǵatty bilmei turyp sopylyqty ustaný burmalaýshylyqqa ákelip soqtyrady" deidi ol.
