Altynbek Sársenbaev

Altynbek Sársenbaev
Osydan týra 11 jyl buryn memleket jáne qoǵam qairatkeri, jýrnalist, diplomat, saiasatker Altynbek Sársenbaiulynyń denesi qasyndaǵy eki kómekshisimen birge Almaty qalasynyń mańynan tabyldy. Úsh birdei adamdy atyp óltirgen jendetter keiin ustalyp, óltirýge buiryq bergenderdiń attary ataldy. Qylmystyq is boiynsha «jeke bas arazdyǵy úshin qastandyq jasaýǵa tapsyrys berdim» degen Erjan Ótembaev pen qylmysty oryndaǵandar uzaq ýaqyttyq sot protsesinen keiin sottalǵan bolatyn. Biraq ótken jyly Erjan Ótembaev bul qylmysqa qatysy joqtyǵyn aityp, qaita shaǵymdandy. Qazaq soty araǵa toǵyz jyl salyp, «onyń jazyqsyz ekendigin» dáleldedi. Qym-qiǵash oqiǵalar men boljamdarǵa toly bul oqiǵanyń aq-qarasy áli tolyq anyqtalmai keledi.

[caption id="attachment_9194" align="alignright" width="241"]
Алтынбек Сарсенбаев фотооо_3
Алтынбек Сарсенбаев фотооо_3
Altynbek Sársenbaiuly otbasymen. Foto A. Ábdiraiymovtiki[/caption]

Táýelsiz Qazaqstan qoǵamy ótken ǵasyrdyń sońǵy on jyldyǵynda airyqsha oqiǵalarǵa toly boldy. Egemendik alǵan soń, jekeshelendirý, naryqtyq ekonomika, sóz bostandyǵy men demokratiia uǵymdary sanamyzǵa enip, biliktiń ár saladaǵy sheshimderi kúnnen kúnge ózgerip jatty. Qoǵamdyq formatsiiany meńgerý, túsiný qarapaiym halyqqa da, bilik ókilderine de ońaiǵa túspegeni anyq. Halyq saýda jaǵalap, ash ózekterine tamǵan azǵantai nárdi talǵajý etip júrse de, erteńgi shuǵylaly kúnge úmitpen qarady. Ásirese, bilik basyna kelgen jas kadrlardan kóz almai, olardyń ár saladaǵy jemisti eńbekterine dán riza bolysyp jatty. Oraz Jandosov, Altynbek Sársenbaiuly, Imanǵali Tasmaǵambetov, Ómirzaq Shókeev, Marat Tájin, Bolat Ábilov, Muhtar Ábliazov, Ǵalymjan Jaqiianov bastaǵan toptyń eńbegine, jan-jaqtyly bilimine sengender kóp boldy. Mine, osy toptyń ishinde nebary 29 jasynda ministr bolǵan Altynbektiń mysy da, susy da bólek-tuǵyn. Bizdiń sóz etpegimiz Altynbek Sársenbaiulynyń qazasynan keiin Qazaq biliginiń bul oqiǵadan qanshalyqty sabaq alǵany, neni túigeni, qai baǵytta áreket etkeni týraly bolyp otyr.

[caption id="attachment_9195" align="alignleft" width="145"]
Айдос
Айдос
Aidos Sarym, saiasattanýshy[/caption]

Altynbek Sársenbaiuly aqparattyq salanyń damýyna zor úles qosqan tulǵanyń biri. Ol Qazaqstannyń baspa jáne aqparat salasyn onshaqty jyl boiy basqaryp, sóz bostandyǵynyń qalyptasýyna eńbek etti. Ol kezderi gazet pen telearnalar erkin habar taratýǵa qulshyna kirisetin deidi sarapshylar. Altynbek Sársenbaiuly bir suhbatynda pikir bildirýdiń erkindigi azda bolsa bar ekendigin bylai dep tujyrypty. «Oi-pikir aitýǵa múmkindik bar. Ras, shekteýli. Ol sol shekteýliligimen de qundy. Máselen, tyń oi-pikirdi aita alatyn azamattardy da, ony jetkize biletin aqparat quraldaryn da halyq qurmetteidi jáne solarǵa úiirsek bolady».
Ulttyń tańdaýy, saralanýy júretindei kórinedi. Endi taǵy bir jańa tolqyn, mazmuny da, formaty da ózgeshe, bilimdi, bilikti tolqyn saiasatqa aralasýy bek múmkin. Baiaǵyda bir aǵamyz bizge bir Altynbek emes, myńdaǵan Altynbek kerek dep edi.

Saiasattanýshy Aidos Sarym Altynbek Sársenbaev aqparattyq salany basqarǵan kezderi bul salada sabyrlylyq pen sáliqalyq, salqynqandylyq qalyptasqanyn aitady.

– Qazir aqparat salasyna 40 mlrd teńge kóleminde qarjy jumsalsa, Altynbektiń kezinde 180-190 mln teńgeden aspaityn. Biraq aqparattyq birlik, jarasymdylyq bar edi. Eger ol kisi tiri bolyp, búgingi kúni de aqparat salasyn basqaryp turǵan bolsa, eń aldymen ishtegi separatistik piǵyldardy anyqtap, aldyn alýǵa kúsh salar edi. Erkin baspasóz bolǵan jerde, qoǵamdaǵy túrli toptar mádenietti pikir almasýdy úirenedi. Bizde sol endi qalyptasyp kele jatqan bolatyn, – deidi Aidos Sarym.

[caption id="attachment_9196" align="alignright" width="136"]
Амиржан Косанов
Амиржан Косанов
Ámirjan Qosanov, saiasatker[/caption]

Altynbek Sársenbaev bilikte de, oppozitsiiada da óte bedeldi bolǵanyn aitqan saiasattanýshy «Búgin sondai yqpaldy tulǵalar nege az?» degen suraqqa:

– Nemistiń bir áigili jazýshysy qoǵam tek bir adamǵa qarap, sonyń ǵana sózine sense, soǵan ǵana arqa súiese, ondai halyqty dúreleý kerek degen. Sondyqtan búgin bedeldi tulǵa joq eken dep túńilýge bolmaidy. 1994-95 jyldary Qazaqstanda naryqtyq júie enip, aýyr jaǵdai qalyptasqan edi. Sol kezde bilikke kelgen tolqyn myqty boldy. Áli de bilikte solardyń kóbi otyr. Bizdińshe, sol sitýatsiia taǵy qaitalanatyn siiaqty. Ulttyń tańdaýy, saralanýy júretindei kórinedi. Endi taǵy bir jańa tolqyn, mazmuny da, formaty da ózgeshe, bilimdi, bilikti tolqyn saiasatqa aralasýy bek múmkin. Baiaǵyda bir aǵamyz bizge bir Altynbek emes, myńdaǵan Altynbekter kerek dep edi. Menińshe, bizge milliondaǵan Altynbekter kerek, – degen pikirin bildirdi.
Altekeń de kezinde bilik sapynda boldy, onyń biiginde júrip, shyn nietimen Prezidentke qyzmet etti. Ol da tarihi fakt

Al saiasatker Ámirjan Qosanov qandai salada bolsa da belgili bir tulǵalardy absoliýttik deńgeige kóterýge qarsy ekenin aitady. «Altekeń de kezinde bilik sapynda boldy, onyń biiginde júrip, shyn nietimen Prezidentke qyzmet etti. Ol da tarihi fakt», – dep pikir bildirgen saiasatker, alaida aqparat salasyna sińirgen eńbegin joǵary baǵalaitynyn jetkizdi.

– Biraq basqa ministrlerden onyń bir aiyrmashylyǵy boldy. Oppozitsiiaǵa ketpei turyp, ol jýrnalister qaýymynyń qamyn oilady, sóz bostandyǵyna úles qosty. Qazir bolsa, sóz bostandyǵy, ony joqtaityn ministr túgili, laýazym ieleri qalmady. Qanshama BAQ jabylyp jatyr, qanshama jýrnalist óziniń kásibi mindetin atqarǵany úshin sottalyp, urylyp-soǵylyp, ashtyq jariialap jatyr. Olardyń muńyn muńdap, sanasatyn eshqanadi sheneýnik joq, – deidi Ámirjan Qosanov.
Altynbektiń qazasynan bilik sabaq alǵan joq, sabaq alýy da múmkin emes. Kerisinshe, Altynbek pen onyń eki joldasyn aiýandyqpen óltirgeli beri bilik burynǵysynan beter keri ketip barady.

[caption id="attachment_9197" align="alignleft" width="160"]
ЖАСАРАЛ КУАНЫШАЛИН
ЖАСАРАЛ КУАНЫШАЛИН
Jasaral Qýanyshálin, saiasatker[/caption]

Qazaq biligi Altynbek Sársenbaiulynyń qazasynan eshqandai sabaq almaǵanyn aitqan saiasatker, qoǵam belsendisi Jasaral Qýanyshálin bilik júiesinde ózine qarsy shyqqannyń bárin qýdalaý kúsheigenin jetkizdi.

– Altynbektiń qazasynan bilik sabaq alǵan joq, sabaq alýy da múmkin emes. Kerisinshe, Altynbek pen onyń eki joldasyn aiýandyqpen óltirgeli beri bilik burynǵysynan beter keri ketip barady. Jeke basqa tabyný qalypty jaǵdaiǵa ainaldy. Muny rastaityn mysaldar qajet bolsa, olar bastan asady. Sondyqtan, árine, mundai jaǵdaida sóz bostandyǵy jóninde áńgime qozǵaýdyń ózi ásheiin bekershilik, – dep óz oiyn ortaǵa saldy. Ol, sondai-aq, dál búgingi kúni biliktiń ózgere qoiýy, demokratiialyq qundylyqtarǵa oryn berýi neǵaibyl ekenin de sóz etti.