Jańa oqý jyly qarsańynda dástúrli túrde uiymdastyrylatyn tamyz konferentsiiasy biyl Almaty oblysynda «Konstitýtsiialyq qundylyqtar: kásibilik, sapa, nátije» taqyrybyna arnaldy. Jiynda bilim berý salasynda ótken oqý jylynda atqarylǵan jumystar saralanyp, jańa oqý jylyndaǵy basym baǵyttar aiqyndaldy. Konferentsiiaǵa oblys ákimi Marat Sultanǵaziev, QR Oqý-aǵartý ministrliginiń Investitsiialyq saiasat jáne infraqurylymdy damytý departamentiniń direktory Aiqoja Ábsadyqov, Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń ókilderi, ardager ustazdar, bilim berý uiymdarynyń basshylary, joǵary oqý oryndarynyń rektorlary, aýdan-qala ákimderi, quqyq qorǵaý organdarynyń ókilderi jáne pedagogter qatysty, dep habarlaidy dalanews.kz.
Konferentsiia barysynda bilim sapasy men pedagogterdiń kásibi biliktiligin arttyrý, infraqurylymdy damytý, oqýshy oryndarynyń tapshylyǵyn azaitý, tsifrlandyrý jáne tárbie jumysy siiaqty mańyzdy máseleler talqylandy.
Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵaziev óńirde bilim berý salasyn damytýdyń úsh negizgi baǵyty bar ekenin aitty. Birinshiden, jańa konstitýtsiialyq talaptarǵa sai úsh aýysymdy mektepterdi joiý, zamanaýi mektepter salý jáne tsifrlyq saýattylyqty damytý. Ekinshi baǵyt – óskeleń urpaqtyń quqyqtyq saýattylyǵyn kóterip, jaýapty azamattyq ustanymyn qalyptastyrý. Úshinshi baǵyt – eńbek naryǵyna qajetti, básekege qabiletti mamandar daiarlaý.
Sondai-aq Marat Eleýsizuly bilim salasyna kórsetilip otyrǵan memlekettik qoldaý jyldan-jylǵa artyp kele jatqanyn jetkizdi. Máselen, biyl oblysta bilim salasyn qarjylandyrý 458,2 mlrd teńgege jetti. Oqýshylar sanynyń jyl saiyn 7-10 myńǵa artýyna bailanysty pedagogterge de suranys ósip otyr. Osyǵan bailanysty jalaqy qoryna jyl saiyn qosymsha 7 mlrd teńge bólinýde.
Almaty oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Qairat Jumanovtyń aitýynsha, mektepke deiingi bilim berý baǵyty boiynsha ótken jylǵy maýsymnan bastap Qonaev qalasynda 24 mektepke deiingi uiymda 2 951 orynǵa vaýcherlik qarjylandyrý pilottyq jobasy iske qosyldy. Nátijesinde balabaqsha kezegindegi balalar sany 963-ten 470-ke deiin azaidy. Sonymen qatar ata-analarǵa qoldaý kórsetý úshin 365 keńes berý ortalyǵy jumys istep, «Balaqailar mektebi» jobasy aiasynda 7 223 bala mektepke deiingi daiarlyqtan ótti.
Búginde óńirdegi 5 mektep Qazaqstannyń eń úzdik 100 mektebiniń qataryna engen. Al daryndy balalardyń 3 jyldaǵy júldeli oryndarǵa ie bolýdaǵy sapa kórsetkishi 54 paiyzǵa artty. 2025-2026 oqý jylynda pándik olimpiadalarǵa 541 oqýshy qatysyp, 303 júldeli oryn ielendi. Halyqaralyq baiqaýlarda 29 oqýshy jeńimpaz atandy. Eki jyl qatarynan oblys túlekteri UBT-dan eń joǵary 140 ball jinady. Al ótken oqý jylynyń qorytyndysy boiynsha oblysta bilim sapasy 68,9 paiyzdan 69,5 paiyzǵa ósti.
Óńirde 34767 pedagog jumys isteidi. Onyń ishinde biliktilik sanaty bar pedagogtardyń úlesi – 74,8%. Al jańa formattaǵy biliktilik sanatyna ie muǵalimder sany biyl 28,2%-dy qurap 7,1%-ǵa ósken.
Bilim oshaqtarynda «Taza Qazaqstan» tujyrymdamasy aiasyndaǵy jumystar da qarqyndy júrgizilýde. Biyl 350 myń oqýshynyń qatysýymen «Bolashaqty birge otyrǵyzaiyq» aktsiiasy, mektep túlekteri men tanymal tulǵalardyń qatysýymen «Búgingi kún – erteńginiń órkeni» jáne «Jaina, týǵan ólkem!» chellendjderi uiymdastyrylǵan.
Biyl óńirde eńbek naryǵyna qajetti jańa mamandyqtardy ashýǵa 500 mln teńge bólindi. Kolledjderdiń materialdyq-tehnikalyq bazasy da jańartylýda. Stýdentter túrli saiystarda top jaryp, úzdik nátije kórsetýde. Mysaly, «WorldSkills Kazakhstan» respýblikalyq chempionatynda oblysymyzdyń 12 stýdenti júldeli oryndarǵa ie bolǵan. Kolledjderdiń Qytai, Ońtústik Koreia, Frantsiia, Túrkiia jáne basqa da memleketterdiń bilim berý uiymdarymen halyqaralyq bailanys ornatýy stýdentter men pedagogterdiń tájiribe almasýyna jańa múmkindik berip otyr.
Oblysta jastardyń bilimin jetildirý – mańyzdy baǵyttarynyń biri. Sońǵy tórt jylda jergilikti biýdjet esebinen 239 grant bólindi. Biyl taǵy 35 grant qarastyrylǵan. Sonymen qatar QHR usynǵan bilim granttary arqyly 2024 jyldan beri 65 túlek Qytaida oqyp jatyr.
Konferentsiiada balanyń qaýipsizdigi máselesine erekshe kóńil bólindi. Talǵar aýdany prokýratýrasynyń aǵa prokýrory Dias Sultannyń málimdeýinshe, Talǵar aýdanynda kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý jáne jasóspirimderdiń quqyqtyq saýattylyǵyn arttyrý maqsatynda «Zań men tártip» azamattyq tálimgerlik pilottyq jobasy iske asyrylǵan.
«Jobaǵa 10 mektep pen 3 kolledj qatysyp, prokýratýra, politsiia jáne advokatýra organdarynyń 13 ardageri tálimger retinde tartyldy. Olar 7-10 synyp oqýshylary men kolledj stýdentterimen quqyqtyq taqyryptarda pikirtalas, trening jáne profilaktikalyq kezdesýler ótkizdi. Nátijesinde oqýshylardyń quqyqtyq bilimdi meńgerý deńgeii 90 paiyzdan asty», – dedi aǵa prokýror.
Biyl bul bastamaǵa taǵy 35 uiym qosylmaq. Joba sondai-aq býlling pen kiberbýllingtiń, zorlyq-zombylyqtyń jáne basqa da keleńsiz jaǵdailardyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan. Osyǵan bailanysty Marat Eleýsizuly bilim, politsiia jáne densaýlyq saqtaý salalary birigip áreket etý keregin aityp, bul baǵyttaǵy jumysty kúsheitýdi tapsyrdy.
Tsifrlandyrý taqyryby da kún tártibinen tys qalǵan joq. Bilim salasyndaǵy qarjynyń ashyq ári tiimdi jumsalýyn qamtamasyz etý maqsatynda «Esep» biryńǵai aqparattyq júiesin engizý kózdelip otyr.
Jiyn barysynda Aiqoja Ábsadyqov elimizdegi bilim salasynda engizilgen ózgerister jaily baiandady. Aitýynsha, balalardyń jas erekshelikteri eskerilip, oqý baǵdarlamalary keshendi túrde qaita qaralǵan. Biylǵy 1 qyrkúiekten bastap bastaýysh synyptarda BJB men TJB alynyp tastalady. 5-9 synyptarda irgeli ǵylymdardy tereńdetip oqytýǵa basymdyq berilip, 8-9 synyptarǵa «Qazaqstan geografiiasy» pánin aptasyna 2 saǵat kóleminde engizý qarastyrylýda.
Jiyn sońynda ótken oqý jylynyń qorytyndylary men jańa oqý jylyna arnalǵan mindetter saralanyp, konferentsiianyń qarary qabyldandy. Sondai-aq bilim berý salasynda eseli eńbek etip, óz isine adaldyǵymen daralanǵan ustazdar «Eńbek ardageri», «Y.Altynsarin», «Bilim berý salasynyń úzdigi» tósbelgilerimen jáne Almaty oblysy ákiminiń Qurmet gramotasymen, Alǵys hatymen marapattaldy.
