Joǵary aýditorlyq palatada azamattardy zeinetaqymen jáne áleýmettik qamsyzdandyrý júielerine júrgizilgen memlekettik aýdit qorytyndylary shyǵaryldy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Qazaqstanda azamattardy zeinetaqymen jáne áleýmettik qamsyzdandyrý júieleriniń tiimdiligine júrgizilgen memlekettik aýdit aiaqtaldy. Onyń qorytyndylary Álihan Smaiylovtyń tóraǵalyǵymen ótken QR Joǵary aýditorlyq palatasynyń otyrysynda qaraldy.
Zeinetaqymen jáne áleýmettik qamsyzdandyrý júieleriniń turaqty jumys isteýi úshin jaǵdai jasaý – kez kelgen memlekettiń negizgi mindetteriniń biri. Osy mehanizmder arqyly áleýmettik osal toptarǵa jatatyn azamattar qajet bolǵan jaǵdaida qoldaý ala alady.
Qazaqstan Konstitýtsiiasy óz azamattaryna jalaqy men zeinetaqynyń eń tómen mólsherine, jasyna qarai, aýyrǵan, múgedektikke shaldyqqan, asyraýshysynan aiyrylǵan jaǵdaida jáne ózge de zańdy negizder boiynsha áleýmettik qamsyzdandyrýǵa kepildik beredi.
Aýdit qorytyndylaryna sáikes elimizde jyl saiyn zeinetaqy men járdemaqy alýshylardyń sany da, tólemder somasy da artyp keledi. Sońǵy 5 jylda ortasha yntymaqty zeinetaqy 37%, ortasha bazalyq zeinetaqy 45%, Zeinetaqy qorynan tólenetin ortasha zeinetaqy 25% ósti. Memlekettik járdemaqylardyń ortasha mólsheri 58%, al Áleýmettik saqtandyrý qorynan tólenetin tólemder 2,5 ese ósken.
Sonymen qatar aýdit qorytyndysy boiynsha nazar aýdarýdy jáne jetildirýdi qajet etetin birqatar baǵyt bar.
Máselen, zeinetaqy alýshylar týraly aqparat almasý máseleleri boiynsha halyqaralyq kelisimder jasasýdy jandandyrý talap etiledi. Bul Qazaqstanda jáne azamattyǵy boiynsha turǵan jerinde qosarlanǵan tólem tóleý táýekelin azaitýǵa múmkindik beredi.
Ózin-ózi jumyspen qamtityn azamattar tarapynan zeinetaqy jarnalarynyń turaqtylyǵy máselesi ózekti bolyp otyr. Bul óte mańyzdy, óitkeni zeinetke shyqqan kezde usynylǵan tólem deńgeiin alý úshin jinaq jetkilikti bolýy kerek.
Áleýmettik saqtandyrý qorynyń aktivterin basqarý tiimdiligin arttyrý úshin jekelegen praktikalar men tásilder qaita qaraýdy nemese jiti baqylaýdy qajet etedi.
Aýditorlar júktilik jáne bosaný boiynsha kóp tólemder alý úshin kiris deńgeii men jumys oryndarynyń sanyn jasandy túrde kóbeitip kórsetý faktilerin de anyqtady. Keibir jaǵdailarda aýdarymdar bir mezgilde 3-10 jumys ornynan túsip otyrǵan, al 169 adam 16-dan astam uiymda esepte turǵan. Mundai faktilerdi boldyrmaý úshin normativtik bazany pysyqtaý qajet.
Sonymen qatar Áleýmettik saqtandyrý qorynyń aktivterin senimgerlik basqarýdan shamadan tys alý faktileri tirkelgen. Bul 216 mlrd teńgeden astam somaǵa aktivterdi tiimsiz paidalanýǵa ákeldi.
Áleýmettik tólemderdiń shekti mólsheri týraly normanyń bolmaýy, sondai-aq tólem alýshylardyń tabysyn rastaýda memlekettik kirister organdarymen ózara is-qimyldyń jetkiliksizdigi shamamen 96 mlrd teńge Áleýmettik saqtandyrý qory aktivteriniń joǵalýyna ákeldi.
Qaitys bolǵandar, turaqty turýǵa ketýge ruqsat alǵandar, konsýldyq esepke alynǵandar jáne t.b. týraly málimet alý máseleleri boiynsha ýákiletti memlekettik organdardyń derekqorlarymen integratsiianyń bolmaýy zeinetaqymen jáne áleýmettik qamsyzdandyrý júieleriniń tiimdiligin tómendetedi. Bul másele pysyqtaýdy talap etedi.
Aldaǵy josparly kezeńde zeinetaqy men járdemaqy alýshylar sanyn josparlaýdyń kelisilgen ádistemesi de qajet, bul biýdjetti qalyptastyrý jáne ony atqarý sapasyn arttyrýǵa múmkindik beredi.
- Aýdit qorytyndysy boiynsha 5 mln teńgege qarjylyq buzýshylyqtar, 216,2 mlrd teńgeniń tiimsiz paidalanylǵany anyqtaldy.
- 46 júieli kemshilik anyqtaldy.
- 22 material ákimshilik jaýaptylyqty qaraý úshin berildi.
- 2 fakt boiynsha materialdar quqyq qorǵaý organdaryna jiberildi.
