Sońǵy jyldary áleýmettik jeliler kóptegen azamattar úshin qarjylyq máseleler boiynsha negizgi aqparat kózderiniń birine ainaldy. Sonymen qatar sarapshylar atalǵan ortada jii jaǵdaida kredittik mindettemelerdiń qurylýy, qaryz alýshy úshin naqty qandai sheshimder qoljetimdi ekendigi jáne jaýapkershiliktiń neden bastalatyny jóninde burmalanǵan túsinik qalyptasatynyn atap ótýde. Ásirese, qaryzdar taqyryby kóp burmalanady, sebebi keibir jariialanymdar quqyqtyq jáne qarjylyq faktilerdi durys ashpaidy, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Problema tek feikte ǵana emes, minez-qulyqtyń ózgerýinde de
Qarjylyq taldaý salasyndaǵy sarapshylar dáieksiz kontenttiń qaýpi jekelegen jalǵan habarlamalarda emes, ádetke ainalǵan minez-qulyqtyń qalyptasýynda bolyp otyrǵanyna nazar aýdarady. Áleýmettik jelilerdiń yqpalymen qaryz alýshylar syrtqy sheshimge nemese qoǵamdyq qysymǵa senim artyp, kreditorlarmen tikelei bailanysty keiinge qaldyra bastaidy.
«Áleýmettik jeliler qaryz alýshylardyń bir bóliginde borysh problemasyn belgili bir júielik oqiǵany nemese rezonansty kútýmen sheshýge bolady degen illiýziia qalyptastyrady. Is júzinde bul ýaqyty joǵaltýǵa jáne kreditormen dialog ornatý úshin jaǵdailardyń nasharlaýyna ákeledi, sebebi sheshim árqashan aqparattyq ortaǵa emes, klienttiń naqty qarjylyq jaǵdaiyna qarai qabyldanady», - dep atap ótti bank ombýdsmany keńsesiniń zań bóliminiń bastyǵy Batyr Adaibaev.
Kúrdeli protsesterdi jeńildetý jańylystyrýǵa ákeledi
Zań qaýymdastyǵy áleýmettik jelilerde kreditter týraly kontenttiń edáýir bóligi tym jeńildetilgen túrde beriletinin atap kórsetedi. Boryshty retteýdiń kúrdeli rásimderi qysqasha alynǵan tezister men urandar arqyly beriledi, bul azamattardy máseleni sheshý joly ońai jáne tez degen jalǵan oiǵa ákeledi.
Zańgerlerdiń pikirinshe, bul format qaryz alýshynyń shart talaptaryn talqylaý, óz mindettemelerin taldaý jáne kredittik uiymdarymen ózara is-qimyldyń zańda kózdelgen tetikterin paidalanýǵa degen yntasyn tómendetedi.
Áleýmettik platformalardyń algoritmderi burmalanýdy kúsheitedi
Ekonomister áleýmettik platformalar algoritmderiniń rólin bólek ajyratady. Keremet emotsionaldy reaktsiiany týdyratyn kontent - mazasyzdyq, úmit nemese narazylyq - ustamdy jáne naqty túsindirýlerge qaraǵanda áldeqaida jyldam taralady. Nátijesinde, olardyń senimdiligine qaramastan, «esepten shyǵarý», «nólge keltirý» nemese «jasyryn baǵdarlamalar» týraly úlken málimdemeler.
Sonymen qatar, resmi túsindirmeler men saraptamalyq túsindirmeler, ádette, salystyrmaly virýsqa ie emes, bul naqty qaǵidalar men aýditoriia kútýleri arasyndaǵy alshaqtyqty kúsheitedi.
Sarapshysymaqtar men quzyrettilikti imitatsiialaý
Sarapshylar sarapshysymaqtardyń ósýin erekshe problemaǵa ainalǵanyn atap ótedi. Áleýmettik jelilerde kúrdeli qarjylyq máselelerdi erkin túsindiretin jáne jeke pikirlerin kásibi usynymdar retinde beretin beiindik bilimi men praktikalyq tájiribesi joq avtorlar belsendilik tanytýda.
«Senimdi daýys yrǵaǵy men paiymdy tujyrymdar aýditoriiada saraptamanyń «maitalmany» sezimin týdyrady, degenmen mundai jariialanymdardyń artynda kóp jaǵdaida ne retteý, ne onyń saldary úshin jaýapkershilikti túsiný bolmaidy. Nátijesinde qaryz alýshy faktiler men quqyqtarǵa súienip emes, basqalardyń túsindirmelerine súiene otyryp sheshim qabyldaidy», - dep atap ótti sarapshy Ernar Orazbaev.
Táýekeldiń taǵy bir túri - aqparattyq shý
Sarapshylar kredit taqyrybyndaǵy aqparattyq shý derbes táýekel faktoryna ainalady dep paiymdap otyr. Ol azamattardyń kútýlerin burmalaidy, qate sheshimder týdyrady jáne bereshekti sheshýdiń naqty quraldarynan alshaqtatady.
Ziiandy azaitý áleýmettik jelilerdegi aqparatqa syni kózqaraspen, derekkózderdi tekserýmen jáne resmi túsindirýlerge nazar aýdarýmen ǵana múmkin bolady, sebebi kredit salasyndaǵy kez-kelgen naqty sheshimderge jariialanymdar men túsindirmeler arqyly emes, kreditormen tikelei jáne mándi dialog aiasynda qol jetkiziledi.
