Sońǵy jyldary áleýmettik jeliler kóptegen azamattar úshin qarjylyq máseleler boıynsha negizgi aqparat kózderiniń birine aınaldy. Sonymen qatar sarapshylar atalǵan ortada jıi jaǵdaıda kredıttik mindettemelerdiń qurylýy, qaryz alýshy úshin naqty qandaı sheshimder qoljetimdi ekendigi jáne jaýapkershiliktiń neden bastalatyny jóninde burmalanǵan túsinik qalyptasatynyn atap ótýde. Ásirese, qaryzdar taqyryby kóp burmalanady, sebebi keıbir jarıalanymdar quqyqtyq jáne qarjylyq faktilerdi durys ashpaıdy, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Problema tek feıkte ǵana emes, minez-qulyqtyń ózgerýinde de
Qarjylyq taldaý salasyndaǵy sarapshylar dáıeksiz kontenttiń qaýpi jekelegen jalǵan habarlamalarda emes, ádetke aınalǵan minez-qulyqtyń qalyptasýynda bolyp otyrǵanyna nazar aýdarady. Áleýmettik jelilerdiń yqpalymen qaryz alýshylar syrtqy sheshimge nemese qoǵamdyq qysymǵa senim artyp, kredıtorlarmen tikeleı baılanysty keıinge qaldyra bastaıdy.
«Áleýmettik jeliler qaryz alýshylardyń bir bóliginde borysh problemasyn belgili bir júıelik oqıǵany nemese rezonansty kútýmen sheshýge bolady degen ıllúzıa qalyptastyrady. İs júzinde bul ýaqyty joǵaltýǵa jáne kredıtormen dıalog ornatý úshin jaǵdaılardyń nasharlaýyna ákeledi, sebebi sheshim árqashan aqparattyq ortaǵa emes, klıenttiń naqty qarjylyq jaǵdaıyna qaraı qabyldanady», - dep atap ótti bank ombýdsmany keńsesiniń zań bóliminiń bastyǵy Batyr Adaıbaev.
Kúrdeli prosesterdi jeńildetý jańylystyrýǵa ákeledi
Zań qaýymdastyǵy áleýmettik jelilerde kredıtter týraly kontenttiń edáýir bóligi tym jeńildetilgen túrde beriletinin atap kórsetedi. Boryshty retteýdiń kúrdeli rásimderi qysqasha alynǵan tezıster men urandar arqyly beriledi, bul azamattardy máseleni sheshý joly ońaı jáne tez degen jalǵan oıǵa ákeledi.
Zańgerlerdiń pikirinshe, bul format qaryz alýshynyń shart talaptaryn talqylaý, óz mindettemelerin taldaý jáne kredıttik uıymdarymen ózara is-qımyldyń zańda kózdelgen tetikterin paıdalanýǵa degen yntasyn tómendetedi.
Áleýmettik platformalardyń algorıtmderi burmalanýdy kúsheıtedi
Ekonomıser áleýmettik platformalar algorıtmderiniń rólin bólek ajyratady. Keremet emosıonaldy reaksıany týdyratyn kontent - mazasyzdyq, úmit nemese narazylyq - ustamdy jáne naqty túsindirýlerge qaraǵanda áldeqaıda jyldam taralady. Nátıjesinde, olardyń senimdiligine qaramastan, «esepten shyǵarý», «nólge keltirý» nemese «jasyryn baǵdarlamalar» týraly úlken málimdemeler.
Sonymen qatar, resmı túsindirmeler men saraptamalyq túsindirmeler, ádette, salystyrmaly vırýsqa ıe emes, bul naqty qaǵıdalar men aýdıtorıa kútýleri arasyndaǵy alshaqtyqty kúsheıtedi.
Sarapshysymaqtar men quzyrettilikti ımıtasıalaý
Sarapshylar sarapshysymaqtardyń ósýin erekshe problemaǵa aınalǵanyn atap ótedi. Áleýmettik jelilerde kúrdeli qarjylyq máselelerdi erkin túsindiretin jáne jeke pikirlerin kásibı usynymdar retinde beretin beıindik bilimi men praktıkalyq tájirıbesi joq avtorlar belsendilik tanytýda.
«Senimdi daýys yrǵaǵy men paıymdy tujyrymdar aýdıtorıada saraptamanyń «maıtalmany» sezimin týdyrady, degenmen mundaı jarıalanymdardyń artynda kóp jaǵdaıda ne retteý, ne onyń saldary úshin jaýapkershilikti túsiný bolmaıdy. Nátıjesinde qaryz alýshy faktiler men quqyqtarǵa súıenip emes, basqalardyń túsindirmelerine súıene otyryp sheshim qabyldaıdy», - dep atap ótti sarapshy Ernar Orazbaev.
Táýekeldiń taǵy bir túri - aqparattyq shý
Sarapshylar kredıt taqyrybyndaǵy aqparattyq shý derbes táýekel faktoryna aınalady dep paıymdap otyr. Ol azamattardyń kútýlerin burmalaıdy, qate sheshimder týdyrady jáne bereshekti sheshýdiń naqty quraldarynan alshaqtatady.
Zıandy azaıtý áleýmettik jelilerdegi aqparatqa synı kózqaraspen, derekkózderdi tekserýmen jáne resmı túsindirýlerge nazar aýdarýmen ǵana múmkin bolady, sebebi kredıt salasyndaǵy kez-kelgen naqty sheshimderge jarıalanymdar men túsindirmeler arqyly emes, kredıtormen tikeleı jáne mándi dıalog aıasynda qol jetkiziledi.
