Soǵan qaramai Úkimet 17 mln. halyqty asyrai almai otyr. Anyǵynda 17-aq mln. Əlemniń eń iri astanalarynda osynsha halyq turady.
Sonda biz nege baii almadyq? Damyǵan, baiyǵan elderdiń qataryna qosylatyn múmkindigimiz de, əlýetimiz de bar edi ǵoi? Əlde bardy uqsata almadyq pa? Joq, bardy uqsatqandar boldy. Biraq, bul bailyq, əste, halyqqa buiyrǵan joq.
Təýelsizdiktiń alǵashqy jyldaryndaǵy Qazaqstan qalai tonalsa, qazir de solai talan-tarajǵa túsýde... Sońǵy 10 jylda Qazaqstannan eki Ulttyq qordyń aqshasyna para-par qarajat syrtqa aǵylypty. Naqtylasaq, 2003-2014 jyldyń aralyǵynda 167,4 mlrd dollardy quraityn zańsyz aqsha shetelge ketken. Árine, óz aiaǵymen emes, qojaiyny tasyǵan. Halyqtyń kózinen tasalap...Al Ulttyq qordaǵy aqsha eń toldy degende 76 mlrd-tan ázer asqan eken. Kórdińiz be? Biz toqtaýsyz tonalý ústindemiz.
[caption id="attachment_15854" align="alignleft" width="217"]
Úkimet aqyldy bolsa 17 mln. halyqty asyraý qiyn emes edi.
Bir oishyldyń bylai degeni bar: Aqyldy úkimettiń negizgi maqsaty – halyqtyń turmys jaǵdaiyn jaqsartý.
Alaida, aqymaq úkimet bárin kerisinshe isteidi, ózi qaiyrshynyń jaǵdaiyna túsirgen qoǵamnyń ishinde qatal tártip ornatqysy keledi.
Ras pa? Ras. Halyqtyń turmysy túzý bolsa mundai maqalalar jazylmas ta, oqylmas ta edi ǵoi, solai emes pe?
Dəl qazirgi Qazaqstanda ómirdiń qyzyǵyn kórý degen túsinik joq, ókinishke orai. Kerisinshe, kúnkóris úshin kúres qana bar.
Izdený, óz-ózińdi damytý, damyǵan elderdiń turǵyndary qusaqty
əlemdi aralaý degen uǵymdar bizge əli de tańsyq jəne əli de jat. Óitkeni, buǵan da jaǵdai kerek. Al bizdiki she? Tamaq tabý, jantalasý, jaǵa jyrtysý...
17 mln. halyqty asyrai almai otyrǵan Úkimetimiz sondai darhan. Oǵan quny birneshe milliard teńgege shyǵatyn daýryqpa dodalardy ótkizý túk te emes. Demek, biz jai ǵana kedei emespiz, daraqy kedeimiz. Daraqy kedeidiń myrzalyǵyna bir jaǵynan kúlkiń, endi bir jaǵynan jylaǵyń keledi.
Qazaqstannyń qazirgi jaǵdaiy úkimettiń osy ýaqytqa deiin túk bitirmegenin ańǵartatyn siiaqty ma, qalai?
Bireýden ozǵan dəneńemiz joq eken. Kerisinshe, qalyp qoiyppyz. "Əlemdik ólshemmen salystarǵanda Orta Aziia əli de bolsa "orta ǵasyrlarda ómir" súredi", (Bjezinskii).
Munaidan túsken tabysqa dandaisyǵanymyz sonshalyq, óndiris, ónim óndirý degen məseleler múlde ataýsyz qalypty. Umytylypty. Al ashylyp jatqany ənsheiin kóz aldaý eken. Óndiris aiaǵynan turmaq túgil, ornynan qozǵalmapty da.
"Qazaqstanda jip sabaqtaityn ine tuǵyly, túime óndirilmeidi" degen sóz sodan qalǵan, bəlkim.
Kóp asqanǵa – bir tosqan deidi.
Qunynan aiyrylǵan qara altynnyń "arqasynda" aspannan jerge tústik. Muny moiyndaǵymyz kelmeidi, biraq. Kim ekenimiz, mine, osy kezde bilindi.
Úkimet aitatyn damýdyń dańǵyl jolyndaǵy Qazaqstan anyǵynda munaiǵa təýeldi kóp memleketterdiń biri ǵana eken.
Munaidan basqa seneri joq. Munaidan basqa kúnkórisi joq. Osy ýaqytqa munaidyń arqasynda bitimiz semirip kelipti. Anyǵynda, syrtymyz bútin, ishimiz tútin el eken.
Budan kelip Úkimet 17 mln. halyqty qalai asyraidy?
Shyndap kelgende, eldi búgingi jaǵdaiǵa jetkizgen Úkimettiń ózi emes pe?
Mundai jaǵdaida Qazaqstannyń barlyq sətsizdikterin əlemdik daǵdarystyń moinyna artý qanshalyqty qisyndy? Kinəlini shetten izdegenshe, Úkimetke aldymen óziniń əreketine esep bergen jón shyǵar...
Al Fredo
