Қазақстанда отбасылық зорлық-зомбылықтың алдын алу бағытындағы ақпараттық және психологиялық жұмыстар 5,9 млн-нан астам адамды қамтыды. Сонымен қатар жоба аясында психологиялық тестілеуден өткен 6 935 адамның 44,75%-ында орташа және жоғары эмоционалдық шиеленіс деңгейі байқалған. Бұл туралы Астанада «Серпін» әлеуметтік даму ұлттық қорының Tatulyq.kz жобасының 2026 жылғы қорытындысына арналған брифингте айтылды, деп хабарлайды dalanews.kz.
Жоба Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Азаматтық бастамаларды қолдау орталығы арқылы берілген мемлекеттік грант аясында жүзеге асырылып келеді. Оның негізгі мақсаты – тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу, отбасылық құндылықтарды нығайту, азаматтардың құқықтық және психологиялық сауаттылығын арттыру.
Брифингте жоба командасы биыл атқарылған жұмыстар мен олардың нәтижелерін таныстырды. Жоба бойынша жалпы ақпараттық қамту 5 млн 910 мың 345 адамға жеткен. Бұл жоспарланған 4 млн адамнан 148%-ға артық.
Ақпараттық науқандар аясында әлеуметтік желілерде мақалалар, бейнероликтер, Reels форматындағы қысқа видеолар, инфографикалар мен сарапшылардың пікірлері жарияланған. 13 бейнероликтің жиынтық қаралымы 3 млн-нан асқан. Әр қысқа видео орта есеппен 2 мыңнан астам лайк пен 600-ден астам пікір жинаған.
Жоба аясында отбасылық жауапкершілік, жеке шекара, сталкинг, буллинг және тұрмыстық зорлық-зомбылық тақырыптары қамтылған. «Ер болу – жауапкершілік» сериясында төрт сұхбат, «Ой қозғау» подкастының жеті шығарылымы, үш оқыту вебинары және «Тату отбасы» онлайн-мектебінің жеті сабағы әзірленген.
Психологиялық тестілеу нені көрсетті?
Жобаның маңызды бағыттарының бірі – азаматтардың психологиялық жағдайын бағалау және оларға қажетті қолдау жолдарын түсіндіру.
Жоба аясында төрт психологиялық тест бойынша 6 935 жауап талданған. Нәтижесінде қатысушылардың 44,75%-ында орташа және жоғары эмоционалдық шиеленіс деңгейі анықталған. 28,4%-ында жеке шекараны қорғау дағдыларын нығайту қажеттілігі байқалса, 22,85%-ында отбасылық қарым-қатынастағы қиындықтар тіркелген.
Жоба өкілдері бұл сауалнамалардың клиникалық диагноз қоюға арналмағанын атап өтті. Олар қатысушылардың өзіндік бағалауын сипаттап, стресс деңгейін, жеке шекараны сақтау және отбасылық қарым-қатынас ерекшеліктерін түсінуге көмектеседі.
Осы нәтижелер негізінде стрессті басқару, жеке шекараны қорғау және отбасылық қарым-қатынасты жақсарту бойынша ұсыныстар әзірленіп, әлеуметтік желілерге арналған материалдар дайындалған.
Сталкинг пен қыз алып қашудың алдын алу
Брифингте 2025 жылғы 16 қыркүйектен бастап Қылмыстық кодекске сталкинг пен некеге тұруға мәжбүрлеу үшін жауапкершілік енгізілгені де айтылды. Жаңа нормалар туралы ақпараттандыру мақсатында 2026 жылдың ақпанынан бастап арнайы іс-шаралар сериясы өткізілген.
Оның аясында заңгерлер мен сарапшылардың қатысуымен вебинарлар, жастарға арналған тренингтер және ақпараттық кездесулер ұйымдастырылған. Іс-шараларда сталкингтің құқықтық салдары, қыз алып қашудың қылмыс екені, тұрмыстық зорлық-зомбылықтың жасырын түрлері және қауіпсіздік мәселелері түсіндірілген.
Сонымен қатар «Әйел. Құқық. Қауіпсіздік» сериясымен екі онлайн-журнал, тұрмыстық зорлық-зомбылық, буллинг және харассмент себептеріне арналған үш аналитикалық мақала мен медиакомпания жүргізу бойынша екі әдістемелік видеонұсқаулық әзірленген.
Жастарға арналған тренингтер Алматы, Қарағанды, Қызылорда, Көкшетау, Түркістан және Семей қалаларында өткен. Оған студенттер, жастар, педагогтар мен психологтар қатысқан.
111 байланыс орталығы туралы ақпарат тарату
Жоба аясында азаматтарға көмек көрсететін байланыс қызметтері туралы ақпараттандыруға да көңіл бөлінген. Атап айтқанда, 111 байланыс орталығы, өңірлердегі дағдарыс орталықтары мен сенім телефондары туралы 20 ақпараттық мақала жарияланған.
Материалдарда азаматтардың көмек сұрай алатын арналары, дағдарыс орталықтарының қызметі және тұрмыстық зорлық-зомбылық белгілерін тану жолдары түсіндірілген.
Жоба барысында психологиялық көмекке қатысты ақпарат та жүйеленген. Психолог Алина Асанованың таныстырылымында төрт тест нәтижесіне қосымша, 111 байланыс орталығы мен өңірлердегі көмек көрсету қызметтері туралы мәліметтер берілген.
Жоба жұмысы жалғасады
Жоба менеджері Сарбінас Болеген 2027 жылға арналған жоспарлар мен жаңа бағыттарды таныстырды. Оның айтуынша, жоба материалдары ашық қолжетімді болып, оқыту мен ақпарат тарату құралы ретінде пайдаланылмақ.
Жалпы, Tatulyq.kz жобасының биылғы нәтижелері тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алуда ақпараттық жұмыспен қатар психологиялық қолдау мен құқықтық сауаттылықтың да маңызды екенін көрсетеді. Дегенмен миллиондаған аудиторияны қамту мен жарияланған материалдардың саны мәселенің толық шешілгенін білдірмейді. Мұндай бастамалардың тиімділігі азаматтардың нақты көмекке қол жеткізуімен, құқықтық сауаттылығының артуымен және қауіпсіз орта қалыптастыруға қосқан үлесімен өлшенеді.
